Rola lokalnego samorządu terytorialnego w rozwoju społeczno-gospodarczym i przestrzennym gmin

Main Article Content

Jerzy J. Parysek

Abstrakt

W wyniku zmian ustroju Polski po 1989 r. podmiotowość odzyskały samorządy terytorialne, na które nałożono obowiązek zaspokojenia zbiorowych potrzeb społeczności lokalnych, wymieniając podstawowe zadania w tym zakresie. Zadania te sprowadzić można do dbałości o rozwój społeczno-gospodarczy oraz o zagospodarowania przestrzenne. To dla osiągnięcia tych celów samorządy lokalne opracowują strategie rozwoju społeczno-gospodarczego oraz studia uwarunkowania i kierunków zagospodarowania przestrzennego, a także miejscowe plany zagospodarowania (phisycal plans) i przystępują do ich realizacji. Niedoskonałość regulacji prawnych, zwłaszcza dotyczących gospodarki przestrzennej oraz nie zawsze dobrze zrozumiane zadania samorządu w tym zakresie sprawiają, że często nie lokalna władza, a inwestorzy, właściciele nieruchomości, deweloperzy budownictwa mieszkaniowego, konsorcja projektowo-budowlane, a także różnego rodzaju spekulanci mają wpływ na dokonujące się zmiany. Innym zadaniem dla władz lokalnych, które należy rychło podjąć, a czego regulacje prawne znajdują się w fazie ustalania, jest rewitalizacja zdegradowanych obszarów miast oraz terenów wiejskich. Nie może pozostać poza sferą zainteresowania samorządów polskich miast polityka miejska, do czego zobowiązuje członkostwo w Unii Europejskiej, jakkolwiek brak jest stosownych regulacji prawnych w tym względzie. Przez okres 25 lat polskie samorządy lokalne stały się bardziej dojrzałe, umocniły swoją pozycję gospodarza terenu i coraz lepiej wykonują swoje zadania. Nie oznacza to tego, że nie może być lepiej. Działalność struktur samorządowych wymaga odpolitycznienia, priorytetowego potraktowania interesu ogólnospołecznego, uspołecznienia procesu decyzyjnego dotyczącego rozwoju oraz odejścia od kliencko-patronackiego modelu sprawowania władzy.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Dział
ARTYKUŁY

Bibliografia

  1. Adair, A., Berry, J., McGreal, S., Deddis, B., Hirst, S. (2000), The Financing of Urban Regeneration, Land Use Policy 17: 147-156.
  2. Atkinson, R. (2000), Measuring gentrification and displacement in Greater London, Urban Studies 37(1): 149-165.
  3. Billert, A. (2006), Planowanie przestrzenne a polityka. Trzecia droga do trzeciego świata, [w:] Ossowicz, T., Zipser, T. (red.), Urbanistyka w działaniu. Teoria i praktyka. Materiały II Kongresu Urbanistyki Polskiej, Biblioteka Urbanisty 9, Warszawa.
  4. Billert, A. (2010), Polityka rozwoju i rewitalizacji miast w Polsce na tle standardów unijnych w zakresie planowania, Urbanistyka INFO (zlikwidowany portal internetowy).
  5. Blakely, E.J. (1989), Planning Local Economic Development. Theory and Practice, Sage Library and Social Research 168, London.
  6. Bradford, N. (2004), Place matters and multi-level governance: perspectives on a new urban policy paradigm, Policy Option 25(2): 39-44.
  7. Chojnicki, Z. (1990),Współczesne problemy gospodarki przestrzennej, Biuletyn KPZK PAN. 146: 203-219.
  8. Couch, C., Sykes, O., Börstinghaus, W. (2011), Thirty years of urban regeneration in Britain, Germany and France: the importance of context and path dependence, Progress in Planning 75: 1-52.
  9. Domański, R. (2012), Ewolucyjna gospodarka przestrzenna, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań.
  10. Friedmann, J. (2007), A spatial framework for urban policy: new directions, new changes, [w:] What Policies for Globalizing Cities? Rethinking the Urban Policy Agenda, OECD Club de Madrid, Madrid: 74-93.
  11. Goldsmith, M. (1992), Local government, Urban Studies 29(3/4): 393-410.
  12. European Commission (2008), Green Paper on Territorial Cohesion, DG Regional Policy, Brussels.
  13. Grochowski, M. (2005), Polityka miejska a kształtowanie struktury przestrzennej miasta metropolitalnego (przypadek Warszawy), Prace i Studia Geograficzne 35, Uniwersytet Warszawski, Warszawa: 71-86.
  14. Harding, A. (2007), Globalization, spatial economic change and urban policy, [w:] What Policies for Globalizing Cities? Rethinking the Urban Policy Agenda, OECD Club de Madrid, Madrid: 44-73.
  15. Healey, P. (1997), Collaborative Planning: Shaping Places in Fragmented Societies, Macmillan, London.
  16. Healey, P. (1992), Planning through debate: the communicative turn to planning theory, Town Planning Review 63(2): 143-162.
  17. Hutton, W. (2007), Building successful cities in the knowledge economy: the role of “soft policy” instruments, [w:] What Policies for Globalizing Cities? Rethinking the Urban Policy Agenda, OECD Club de Madrid, Madrid: 125-159.
  18. Jędraszko, A. (2008), Gospodarka przestrzenna w Polsce wobec standardów europejskich, Biblioteka Urbanisty 13, Urbanista, Warszawa.
  19. Kaczmarek, S. (2001), Rewitalizacja terenów poprzemysłowych. Nowy wymiar rozwoju miast, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2001.
  20. Karczmarek, T. (1991), Rewitalizacja miast w Polsce na tle doświadczeń europejskich, [w:] Billert, A. (red.), Nowoczesne zarządzanie rozwojem miast, Collegium Polonicum UAM Poznań w Słubicach, Projekt Tempus-PHARE „Nowoczesne zarządzanie rozwojem miast”, Słubice: 106-114.
  21. European Commission (2007), Leipziger Charter on Sustainable European Cities, European Urban Knowledge Network.
  22. Martin, D., McCann, E., Purcell, M. (2003), Space, scale, governance and representation: Contemporary geographical perspectives on urban politics and policy, Journal of Urban Affairs 25(2): 113-121.
  23. McCarthy, J. (1998), Reconstructing, regeneration and re-imagining: the case of Rotterdam, Cities 15(5): 337-344.
  24. Mierzejewska, L. (2009), Rozwój zrównoważony miasta: aspekty poznawcze i praktyczne, Wydawnictwo Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu, Poznań.
  25. Niewiadomski, Z. (2002), Planowanie przestrzenne. Zarys systemu, LexisNexis, Warszawa.
  26. Parysek, J, Mierzejewska, L. (2014), Życie miasta. Studium Poznania. Infrastruktura miejska, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań 2014.
  27. Parysek, J. (1997), Podstawy gospodarki lokalnej, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu, Poznań.
  28. Parysek, J. (2005), Wprowadzenie do gospodarki przestrzennej, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu, Poznań.
  29. Parysek, J. (2015), Rewitalizacja miast w Polsce. Wczoraj, dziś i może jutro, Studia Miejskie [praca w druku], Opole.
  30. Parysek, J. (2010), Rozwój miast a polityka miejska w Polsce po 1989 roku, [w:] Ciok, S., Migoń, P. (red.), Przekształcenia struktur regionalnych. Aspekty społeczne, ekonomiczne i przyrodnicze. Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław: 117-132.
  31. Parysek, J. (2008), Suburbanizacja i reurbanizacji, dwa bieguny polskiej urbanizacji, [w:] Parysek, J., Stryjakiewicz, T. (red.), Region społeczno-ekonomiczny i rozwój regionalny, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań: 261-286.
  32. Parysek, J. (2006), The postwar rebuilding and renewal of historic towns in Poland: dilemmas and problems, [w:] Gonzales, R.C.L. (ed.), Urban Changes in Different Scales: Systems and Structures, Universidade de Santiago de Compostela, Santiago de Compostela: 711-724.
  33. Parysek, J. (2010), Urban development policy of the European Union and the discretionary nature of Polish spatial planning, [w:] Churski, P., Ratajczak, W. (eds.), Regional Development and Regional Policy in Poland: First Experiences and New Challenges of the European Union Membership, Part I, KPZK PAN, Studia Regionalia 27(1): 172-184.
  34. Parysek, J. (2010), Urban policy in the context of contemporary urbanisation processes and development issues of Polish cities, Journal of Urban and Regional Analysis 2(2): 33-44.
  35. Parysek, J., Tölle, A. (eds.) (2007), Urban Development and Urban Governance, Quaestiones Geographicae 26B, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu, Poznań.
  36. Roberts, H., Sykes, H. (2008), Urban Regeneration: A Hand Book, Sage Publ. Ltd., London.
  37. Roberts, P. (1989), Local economic development: alternative forms of local and regional policy for the 1990s, [w:] Albrechts, L., Moulaert, F., Roberts, P., Swyngedouw, E. (eds.), Regional Policy at the Crossroads. European Perspectives, Jessica Kingsley Publ., London: 170-179.
  38. Swianiewicz, P. (2005), Nowe interpretacje teoretyczne polityki miejskiej, Studia Regionalne i Lokalne 4(22): 5-25.
  39. Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju, Założenia ustawy o rewitalizacji ‒ wersja z listopada 2014 r.
  40. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 r., Dz. U. 2003, Nr 80, poz. 717.
  41. Ustawa o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r., Dz. U. 1990, Nr 16, poz. 95.