Durkheimowska interpretacja moralizmu prawa według Jonathana Haidta
PDF

Słowa kluczowe

Jonathan Haidt
Patrick Devlin
moralizm prawa
Émile Durkheim
Herbert Hart
Durkheimowski utylitaryzm

Jak cytować

Juzaszek, M. (2022). Durkheimowska interpretacja moralizmu prawa według Jonathana Haidta. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny I Socjologiczny, 84(4), 5–19. https://doi.org/10.14746/rpeis.2022.84.4.01

Liczba wyświetleń: 372


Liczba pobrań: 280

Abstrakt

W artykule poszukuję odpowiedzi na pytanie, czy Durkheimowski utylitaryzm, zrekonstruowany na bazie koncepcji Jonathana Haidta, może stanowić uzasadnienie egzekwowania moralności za pomocą prawa karnego (tzn. czy jest adekwatną teorią moralizmu prawa). W pierwszej części przedstawiam, czym Durkheimowski utylitaryzm jest i jakie głosi tezy, w drugiej zaś, korzystając z klucza interpretacyjnego Herberta Harta wykorzystanego w polemice z Patrickiem Devlinem, wyjaśniam, jakiego stanowiska moralistycznego teoria ta rzeczywiście broni. Ostatecznie dochodzę do wniosku, że główną tezą Durkheimowskiego utylitaryzmu jest Hartowska teza o dezintegracji. Brak odpowiedniego uzasadnienia empirycznego rodzi jednak wątpliwość, czy może on stanowić satysfakcjonującą teorię moralnego uzasadnienia kryminalizacji.

https://doi.org/10.14746/rpeis.2022.84.4.01
PDF

Finansowanie

Narodowe Centrum Nauki

Bibliografia

Bassham, G. (2012). Legislating morality: scoring the Hart-Devlin debate after fifty years. Ratio Juris 25(2): 117-132. https://doi.org/10.1111/j.1467-9337.2012.00506.x DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9337.2012.00506.x

Cane, P. (2006). Taking law seriously: starting points of the Hart/Devlin debate. The Journal of Ethics 10(1/2): 21-51. https://doi.org/10.1007/s10892-005-4590-x DOI: https://doi.org/10.1007/s10892-005-4590-x

Devlin, P. (1965). The Enforcement of Morals. Oxford: Oxford University Press.

Duff, R.A. (2014). Towards a modest legal moralism. Criminal Law and Philosophy 8(1): 217-235https://doi.org/10.1007/s11572-012-9191-8 DOI: https://doi.org/10.1007/s11572-012-9191-8

Dworkin, R. (1966). Lord Devlin and the enforcement of morals. The Yale Law Journal 75(6): 986-1005. https://doi.org/10.2307/794893 DOI: https://doi.org/10.2307/794893

Feinberg, J. (1990). Harmless Wrongdoing. Vol. 4. Oxford: Oxford University Press.

Fletcher, G. (2013). A fresh start for the objective-list theory of well-being. Utilitas 25(2): 206-220. https://doi.org/10.1017/S0953820812000453 DOI: https://doi.org/10.1017/S0953820812000453

George, R.P. (1995). Making Men Moral: Civil Liberties and Public Morality. Oxford: Clarendon Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198260240.001.0001 DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198260240.001.0001

Glanc-Żabiełowicz, M. (2021). Debata Hart-Devlin. Studium z filozofii prawa. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Graham, J., Haidt, J., Koleva, S., Motyl, M., Iyer, R., Wojcik, S.P., Ditto, P.H. (2013). Moral foundations theory: the pragmatic validity of moral pluralism, [w:] P. Devine, A. Plant (eds.), Advances in Experimental Social Psychology (55-130). Vol. 47. San Diego: Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-407236-7.00002-4 DOI: https://doi.org/10.1016/B978-0-12-407236-7.00002-4

Haidt, J. (2013). Prawy umysł. Dlaczego dobrych ludzi dzieli religia i polityka. Tłum. A. Nowak-Młynikowska. Sopot: Smak Słowa.

Haidt, J. (2014). Why I think Sam Harris is wrong about morality. [Online]: <https://righteousmind.com/why-i-think-sam-harris-is-wrong-about-morality> [dostęp: 30.12.2021].

Haidt, J., Graham, J. (2009). Planet of the Durkheimians, where community, authority, and sacredness are foundations of morality. [w:] J.T. Jost, A.C. Kay, H. Thorisdottir (eds.), Social and Psychological Bases of Ideology and System Justification (371-401). Oxford: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195320916.003.015 DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195320916.003.015

Harris, S. (2012). Pejzaż moralny. W jaki sposób nauka może określać wartości. Tłum. P. Szwajcer. Warszawa: Wydawnictwo Stare Groszki.

Hart, H.L. (1967). Social solidarity and the enforcement of morality. The University of Chicago Law Review 35(1): 1-13. https://doi.org/10.2307/1598946 DOI: https://doi.org/10.2307/1598946

Hart, H.L.A. (1963). Law, Liberty, and Morality. Stanford: Stanford University Press. https://doi.org/10.1515/9781503620612 DOI: https://doi.org/10.1515/9781503620612

Hart, H.L.A. (1968). Punishment and Responsibility: Essays in the Philosophy of Law. Oxford: Oxford University Press.

Hart, H.L.A. (1983). Essays in Jurisprudence and Philosophy. Oxford: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198253884.001.0001 DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198253884.001.0001

Hooker, B. (2002). Ideal Code, Real World: A Rule-Consequentialist Theory of Morality. Oxford: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/0199256578.001.0001 DOI: https://doi.org/10.1093/0199256578.001.0001

Hurka, T. (1996). Perfectionism. Oxford: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/0195101162.001.0001 DOI: https://doi.org/10.1093/0195101162.001.0001

Juzaszek, M. (2022). Haidt's Durkheimian Utilitarianism - a Charitable Interpretation. Philosophia. <https://link.springer.com/article/10.1007/s11406-022-00570-4> [dostęp: 20.12.2022]. https://doi.org/10.1007/s11406-022-00570-4 DOI: https://doi.org/10.1007/s11406-022-00570-4

Juzaszek, M. (2023). Durkheimian utilitarianism and legal moralism. Revus 49. <https://journals.openedition.org/revus/8652> [dostęp: 20.12.2022]. https://doi.org/10.4000/revus.8652 DOI: https://doi.org/10.4000/revus.8652

Kekes, J. (1998). A Case for Conservatism. Ithaca: Cornell University Press.

Kekes, J. (2000). The enforcement of morality. American Philosophical Quarterly 37(1): 23-35.

Kluver, J., Frazier, R., Haidt, J. (2014). Behavioral ethics for Homo economicus, Homo heuristicus, and Homo duplex. Organizational Behavior and Human Decision Processes 123(2): 150-158. https://doi.org/10.1016/j.obhdp.2013.12.004 DOI: https://doi.org/10.1016/j.obhdp.2013.12.004

Lukes, S., Prabhat, D. (2012). Durkheim on law and morality: the disintegration thesis. Journal of Classical Sociology 12(3/4): 363-383. https://doi.org/10.1177/1468795X12453270 DOI: https://doi.org/10.1177/1468795X12453270

Mitchell, B. (1967). Law, Morality and Religion in a Secular Society. Oxford: Oxford University Press.

Moore, M.S. (2010). Placing Blame: A Theory of the Criminal Law. New York: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199599493.001.0001 DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199599493.001.0001

Rice, C.M. (2013). Defending the objective list theory of well-being. Ratio 26(2): 196-211. https://doi.org/10.1111/rati.12007 DOI: https://doi.org/10.1111/rati.12007

Ripstein, A. (2007). Legal moralism and the harm principle: a rejoinder. Philosophy & Public Affairs 35(2): 195-201. https://doi.org/10.1111/j.1088-4963.2007.00107.x DOI: https://doi.org/10.1111/j.1088-4963.2007.00107.x

Saja, K. (2015). Etyka normatywna. Między konsekwencjalizmem a deontologią. Kraków: Universitas.

Saja, K. (2019a). The Functional Model of Analysis as Middle Ground Meta-Ethics. Diametros 17(63): 69-89. https://doi.org/10.33392/diam.1296 DOI: https://doi.org/10.33392/diam.1296

Saja, K. (2019b). Institutional function consequentialism. Analiza i Egzystencja 48: 5-25. https://doi.org/10.18276/aie.2019.48-01 DOI: https://doi.org/10.18276/aie.2019.48-01

Sinnott-Armstrong, W. (2021). Consequentialism, [w:] E.N. Zalta (ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2021 Edition). <https://plato.stanford.edu/archives/fall2021/entries/consequentialism/> [dostęp: 20.12.2022].

Van der Burg, W. (1999). Two models of law and morality. Associations: Journal for Social and Legal Theory 3(1): 61-82.

Wallin, A.E. (2012). John Finnis's natural law theory and a critique of the incommensurable nature of basic goods. Campbell Law Review 35(1): 59-81.

Wolfenden Report (1957). Report of the Committee on Homosexual Offences and Prostitution.