Europejska karta samorządu lokalnego w orzecznictwie sądów administracyjnych
PDF

Słowa kluczowe

Europejska karta samorządu lokalnego
jednostki samorządu terytorialnego
nadzór nad samorządem terytorialnym
zasada proporcjonalności

Jak cytować

Zakroczymski, S. (2023). Europejska karta samorządu lokalnego w orzecznictwie sądów administracyjnych. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny I Socjologiczny, 85(1), 183–199. https://doi.org/10.14746/rpeis.2023.85.1.14

Liczba wyświetleń: 251


Liczba pobrań: 201

Abstrakt

Celem artykułu jest zidentyfikowanie strategii powoływania się na przepisy Europejskiej karty samorządu lokalnego (EKSL) w wyrokach sądowych. Artykuł kompleksowo opisuje stosowanie przepisów EKSL w orzecznictwie sądów administracyjnych. W badaniu odwołano się do klasycznych metod dogmatycznych, jak i dorobku empirical legal studies. Po raz pierwszy przy badaniu tego zagadnienia posłużono się metodami ilościowymi. Wyniki badań wskazują na istotną jakościowo, choć ograniczoną ilościowo obecność EKSL w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Zwraca uwagę, że w ostatnich latach nastąpił pewien wzrost liczby orzeczeń z odwołaniami do jej przepisów. Częściej też sądy powołują się na ten akt ex officio. Rośnie zwłaszcza liczba spraw, w których sądy, odwołując się do EKSL, przyznają rację organom jednostek samorządu terytorialnego (JST) w sporach z organami nadzoru. Maleje z kolei częstotliwość odwoływania się do Karty przez obywateli w sporach z władzami lokalnymi. Nie pojawiają się już również istotne dawniej głosy o braku normatywnego charakteru Karty. Wciąż jednak w orzecznictwie dają się zauważyć daleko idące rozbieżności odnośnie do zakresu zastosowania oraz rozumienia poszczególnych przepisów Karty, czego przykładem są sprawy dotyczące obowiązku konsultowania mieszkańców JST (art. 4 EKSL) oraz samodzielności statutowej samorządu lokalnego (art. 6). Szczególną uwagę zwraca rosnąca liczba spraw, w których sądy odwołują się do zasady proporcjonalności nadzoru statuowanej w art. 8 ust. 3 EKSL, niewyrażonej explicite w polskim ustawodawstwie. Rośnie również znaczenie zasady ochrony sądowej JST wyrażonej w art. 11.

https://doi.org/10.14746/rpeis.2023.85.1.14
PDF

Bibliografia

Baro Riba, D., Mangin, P. (2019). Local and Regional Democracy in Poland. Council of Europe. Congress of Local and Regional Authorities. https://rm.coe.int/local-and-regional-emocracy-in-poland-monitoring-committee-rapporteur/1680939003.

Chlipała, M. (2014). Zasada proporcjonalności nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego. Samorząd Terytorialny 3: 25–33.

Jaśkiewicz, J. (2015). Wykładnia i stosowanie przepisów Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego przez Sądy Administracyjne. W: M. Ofiarska (red.), Europejska Karta Samorządu Lokalnego a prawo samorządu terytorialnego (s. 129–144). Szczecin.

Kieres, L. (2015). Europejska Karta Samorządu Lokalnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 77(3): 79–99. DOI: https://doi.org/10.14746/rpeis.2015.77.3.7

Leeuw, F.L., Schmeets, H. (2016). Empirical Legal Studies: A Guidance Book for Lawyers, Legislators and Regulators. Cheltenham, Northampton: Edward Elgar Publishing. DOI: https://doi.org/10.4337/9781782549413

Łętowska, E. (2005). Multicentryczność współczesnego systemu prawa i jej konsekwencje. Państwo i Prawo 60(4): 3–10.

Matan, A. (2021). Art. 8. W: B. Dolnicki (red.), Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz (s. 1017–1035). Wyd. 3. Warszawa.

Pyziak-Szafnicka, M. (2020). Trybunał Konstytucyjny à rebours. Państwo i Prawo 75(5): 25–45.

Sadurski, W. (2019). Polski kryzys konstytucyjny. Łódź.

Sześciło, D. (2019). Is there a room for local and regional self-government in the illiberal democracy? Struggle over recentralization attempts in Poland. Studia Iuridica 79: 166–179. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.1893

Sześciło, D. (2020). Samorząd-centrum. Bilans po trzydziestu latach od odrodzenia się samorządu i pięciu latach nowego centralizmu. Fundacja im. Stefana Batorego. Forum Idei. https://www.batory.org.pl/wp-content/uploads/2020/06/Rzad_Samorzad_analiza.pdf

Szewc, T. (2006). Dostosowanie prawa polskiego do zasad Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego. Bydgoszcz–Katowice.

Tanasescu, E.-S., Moreno, A.M. (2019). Report on the reception of the European Charter of Local Self-Government in the caselaw of the national courts of last resort. Council of Europe. Congress of Local and Regional Authorities. Strasbourg.

Tarno, J.P. (2006). Status prawny jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym i sądowym. Państwo i Prawo 61(2): 13–29.

Wiktorowska, A. (2002). Prawne determinanty samodzielności gminy. Warszawa.

Zakroczymski, S. (2022a). Dekomunizacja nazw ulic w praktyce. Samorząd Terytorialny 5: 34–52.

Zakroczymski, S. (2022b). Is the European Charter of Local Self-Government an Effective Instrument for the Protection of Local Autonomy in Poland? Central European Public Administration Review 20(2): 169–189. DOI: https://doi.org/10.17573/cepar.2022.2.08

Ziemski, K. (2020). Środki nadzoru eliminujące wadliwe rozstrzygnięcia organów gminy – próba oceny przyjętych rozwiązań w świetle Europejskiej karty samorządu lokalnego. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 82(4): 113–127. DOI: https://doi.org/10.14746/rpeis.2020.82.4.9