Słowa kluczowe
standard zawodowy
prawo medyczne
zawody medyczne
odpowiedzialność cywilna
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 0
Liczba pobrań: 0
Abstrakt
W polskiej literaturze brakuje opracowań, które zwróciłyby uwagę na rozwiązania dotyczące standardów postępowania medycznego przyjęte w państwach obcych. Mogą stanowić one inspirację do odczytywania prawnego i praktycznego znaczenia standardów postępowania medycznego w Polsce, a także tworzenia przepisów prawnych w tym zakresie. Sprzyja temu fakt, że tematyka tytułowych standardów jest uniwersalna, a ich medyczna oraz prawna doniosłość powszechnie istotna. Celem artykułu jest zbadanie: pojęcia standardów postępowania medycznego, podmiotu tworzącego standardy i procesu ich tworzenia, próby ich osadzenia w systemie źródeł prawa common law, a także wpływu wytycznych na praktykę orzeczniczą sądów w Anglii i Walii. W artykule posłużono się metodą dogmatycznoprawną w odniesieniu do prawa angielskiego. Posiłkowo wykorzystano także metodę komparatystyczną, odnosząc specyficzne regulacje obowiązujące w Anglii i Walii do rozwiązań przyjętych w innych systemach prawnych. Przeprowadzone badania wykazały, że angielsko-walijskie procedury tworzenia standardów są transparentne. Zapewniają udział czynnika społecznego. Anglia i Walia realizują uporządkowany, monocentryczny system tworzenia standardów postępowania medycznego. Centralnie tworzone standardy przez zespoły ekspertów bazują na kategorii evidence-based medicine, co eliminuje subiektywne przekonania autorytetów medycznych. Fakt rzetelnego konstruowania standardów powoduje, że coraz rzadziej są one podważane w sprawach sądowych. Jest to znaczące udogodnienie dla środowiska lekarzy, gdyż mają zapewnione podstawowe źródło prawidłowego postępowania w określonych przypadkach klinicznych. Jednocześnie zwiększa się stabilność i przewidywalność orzeczeń sądowych, co ma istotne znaczenie również dla pacjentów i ich pełnomocników.
Finansowanie
Praca powstała w ramach projektu Narodowego Centrum Nauki nr 2021/41/B/HS5/04277.
Bibliografia
Alonso-Coello, P., Ifan, A., Sola, I., Gich, I., Delgado-Noguera, M., Rigau, D., Tort, S., Bonfill, X., Burgers, J., i Schunemann, H. (2010). The quality of clinical practice guidelines over the last two decades: A systematic review of guideline appraisal studies. Quality and Safety in Health Care, 19(6), 1–7.
Black, J. (1996). Constitutionalising self-regulation. The Modern Law Review, 59(1), 24–55.
Black, N., Murphy, M., Lamping, D., McKee, M., Sanderson, C., Askham, J., i Marteau, T. (1999). Consensus development methods: A review of best practice in creating medical guidelines. Journal of Health Services Research and Policy, 4, 236–248.
Boratyńska, M., i Konieczniak, P. (2019). Standardy wykonywania zawodu lekarza. W: M. Boratyńska i P. Konieczniak (red.), System prawa medycznego: Tom 2. Cz. 1. Regulacja prawna czynności medycznych (s. 270–327). Wolters Kluwer.
Borysiak, W. (2020). Kilka uwag o pojęciu należytej staranności w stosunkach regulowanych przez prawo medyczne. Studia Prawa Prywatnego, 3–4, 35–57.
Borysiak, W. (2024). Concept of due care in medical law in a comparative perspective. European Journal of Health Law, 31(1), 1–26.
Bosek, L. (2018). Specyficzne źródła prawa medycznego. W: L. Bosek i M. Safjan (red.), System prawa medycznego: Tom 1. Instytucje prawa medycznego (s. 287–318). C. H. Beck.
Bosek, L. (2025). Komentarz do art. 6. W: L. Bosek (red.), Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz (s. 96–120). C. H. Beck.
Brazier, M., i Miola, J. (2000). Bye-bye Bolam: A medical litigation revolution? Medical Law Review, 8(1), 85–114.
Cave, E., i Brazier, M. (2016). Medicine, patients and the law. Manchester University Press.
Chin-Yee, B. H. (2014). Underdetermination in evidence-based medicine. Journal of Evaluation in Clinical Practice, 20(6), 921–927.
Cohen, A. M., Starvi, P. Z., i Hersh, W. R. (2004). A categorization and analysis of the criticism of evidence-based medicine. International Journal of Medical Informatics, 73(1), 35–43.
Darbyshire, P. (2014). Darbyshire on the English legal system. Sweet & Maxwell.
Eden, J., Levit, L., Berg, A., i Morton, S. (2011). Finding what works in health care: Standards for systematic reviews. National Academies Press.
Evetts, J. (2011). Sociological analysis of professionalism: Past, present and future. Comparative Sociology, 10(1), 1–37.
Field, M. J., i Lohr, K. N. (1990). Clinical practice guidelines: Directions of a new program. National Academic Press.
Freidson E. (2001). Professionalism: The third logic. University of Chicago Press.
Gillespie, A. A. (2013). The English legal system. Oxford University Press.
Girdwoyń, A. (2022). Należyta staranność lekarza (Niepublikowana rozprawa doktorska). Uniwersytet Warszawski. Rep. 1091088408
Goldacre, B., Drysdale, H., Dale, A., Milosevic, I., Slade, E., Hartley, P., Marston, M., Powell-Smith, A., Heneghan, C., i Mahtani, K. R. (2019). COMPare: A prospective cohort study correcting and monitoring 58 misreported trials in real time. Trials, 20, artykuł 118.
Górski, A., Grassmann, M., i Sarnacka, E. (red.). (2019). Standard wykonywania zawodów medycznych. C. H. Beck.
Guyatt, G. (1991). Evidence-based medicine. American College of Physicians (ACP) Journal Club Annals of Internal Medicine, 14(2), 2420–2425.
Guyatt, G. H., Oxman, A. D., Vist, G. E., Kunz, R., Falck-Ytter, Y., Alonso-Coello, P., Schünemann, H. J. (2008). GRADE: An emerging consensus or rating quality of evidence and strength of recommendations. British Medical Journal, 336(7560), 1106–1110.
Guyatt, G., Cook, D., i Hayens, B. (2004). Evidence based medicine has come a long way. British Medical Journal, 329(7473), 990–991.
Herring, J. (2012). Medical law and ethics. Oxford University Press.
Jansen, F. J. (2020). Professional regulation and medical guidelines: Real forces behind the development of evidence-based guidelines. Cambridge University Press.
Kennedy, I., i Grubb, A. (1998). Principles of medical law. Oxford University Press.
Knaapen, L. (2013). Being evidence-based in the absence of evidence: The management of nonevidence in guideline development. Social Studies of Science, 43(5), 681–706.
Kulkarni, A. V. (2005). The challenges of evidence-based medicine: A philosophical perspective. Medicine, Health Care and Philosophy, 8, 255–260.
Nolan, D., i Davies, J. (2013). Torts and equitable wrongs. W: A. Burrows (red.), English private law (s. 928–971). Oxford University Press.
Ogus, A. (1995). Rethinking self-regulation. Oxford Journal of Legal Studies, 15(1), 97–108.
Petzold, T., Deckert, S., Williamson, P. R., i Schmitt, J. (2018). Quality measurement recommendations relevant to clinical guidelines in Germany and the United Kingdom: (What) can we learn from each other? INQUIRY. The Journal of Health Care Organization, Provision, and Financing, 55, 1–10.
Różyńska, J. (2018). Międzynarodowe standardy etyczne i profesjonalne w biomedycynie. W: R. Kubiak i L. Kubicki (red.), System prawa medycznego: Tom 1. Pojęcie, źródła i zakres prawa medycznego (s. 115–118). Wolters Kluwer.
Samanta, A., Melo, M. M., Foster, Ch., Tingle, J., i Samanta, J. (2006). The role of medical guidelines in medical negligence litigation: A shift from the Bolam Standard? Medical Law Review, 14(3), 321–366.
Samanta, J. (2021). Book Review of Friso Johannes Janses, Professional Regulation and Medical Guidelines: The Real Forces Behind the Development of Evidence-Based Guidelines. Medical Law Review, 29(2), 392–401.
Samanta, J., Samanta, A., i Beswick, J. (2021). Responsible practice or restricted practice? An empirical study of the use of clinical guidelines in medical negligence litigation. Medical Law Review, 29(2), 205–232.
Sibbald, B., i Roland, M. (1998). Why are randomized controlled trials important. British Medical Journal, 316(7126), 201.
Sobolewski, P. (2018). Prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych. W: L. Bosek i M. Safjan (red.), System prawa medycznego: Tom 1. Instytucje prawa medycznego (s. 810–822). C. H. Beck.
Trail, W. R., i Allen, B. A. (1996). Goverment Created medical practice guidelines: The opening of Pandora Box. Journal of Law and Health, 10(2), 233–236.
Tymiński, R. (2023). Charakter prawny standardów postępowania medycznego i jego konsekwencje w procesie stosowania prawa. Przegląd Sądowy, 7–8, 21–38.
Widłak, T. (2017). Interpretacja klauzuli aktualna wiedza medyczna w polskim prawie – zarys zagadnień epistemologicznych i metodologicznych. Gdańskie Studia Prawnicze, 38, 603–613.
Zajdel, J. (2010). Moc prawna standardów medycznych i wytycznych praktyki klinicznej. Medycyna Praktyczna, 5, 119–124.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 WPiA UAM
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.