Słowa kluczowe
standard zawodowy
prawo medyczne
zawody medyczne
odpowiedzialność cywilna
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 50
Liczba pobrań: 39
Abstrakt
W polskiej literaturze brakuje opracowań, które zwróciłyby uwagę na rozwiązania dotyczące standardów postępowania medycznego przyjęte w państwach obcych. Mogą stanowić one inspirację do odczytywania prawnego i praktycznego znaczenia standardów postępowania medycznego w Polsce, a także tworzenia przepisów prawnych w tym zakresie. Sprzyja temu fakt, że tematyka tytułowych standardów jest uniwersalna, a ich medyczna oraz prawna doniosłość powszechnie istotna. Celem artykułu jest zbadanie: pojęcia standardów postępowania medycznego, podmiotu tworzącego standardy i procesu ich tworzenia, próby ich osadzenia w systemie źródeł prawa common law, a także wpływu wytycznych na praktykę orzeczniczą sądów w Anglii i Walii. W artykule posłużono się metodą dogmatycznoprawną w odniesieniu do prawa angielskiego. Posiłkowo wykorzystano także metodę komparatystyczną, odnosząc specyficzne regulacje obowiązujące w Anglii i Walii do rozwiązań przyjętych w innych systemach prawnych. Przeprowadzone badania wykazały, że angielsko-walijskie procedury tworzenia standardów są transparentne. Zapewniają udział czynnika społecznego. Anglia i Walia realizują uporządkowany, monocentryczny system tworzenia standardów postępowania medycznego. Centralnie tworzone standardy przez zespoły ekspertów bazują na kategorii evidence-based medicine, co eliminuje subiektywne przekonania autorytetów medycznych. Fakt rzetelnego konstruowania standardów powoduje, że coraz rzadziej są one podważane w sprawach sądowych. Jest to znaczące udogodnienie dla środowiska lekarzy, gdyż mają zapewnione podstawowe źródło prawidłowego postępowania w określonych przypadkach klinicznych. Jednocześnie zwiększa się stabilność i przewidywalność orzeczeń sądowych, co ma istotne znaczenie również dla pacjentów i ich pełnomocników.
Finansowanie
Praca powstała w ramach projektu Narodowego Centrum Nauki nr 2021/41/B/HS5/04277.
Bibliografia
Alonso-Coello, P., Ifan, A., Sola, I., Gich, I., Delgado-Noguera, M., Rigau, D., Tort, S., Bonfill, X., Burgers, J., i Schunemann, H. (2010). The quality of clinical practice guidelines over the last two decades: A systematic review of guideline appraisal studies. Quality and Safety in Health Care, 19(6), 1–7. DOI: https://doi.org/10.1136/qshc.2010.042077
Black, J. (1996). Constitutionalising self-regulation. The Modern Law Review, 59(1), 24–55. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1468-2230.1996.tb02064.x
Black, N., Murphy, M., Lamping, D., McKee, M., Sanderson, C., Askham, J., i Marteau, T. (1999). Consensus development methods: A review of best practice in creating medical guidelines. Journal of Health Services Research and Policy, 4, 236–248. DOI: https://doi.org/10.1177/135581969900400410
Boratyńska, M., i Konieczniak, P. (2019). Standardy wykonywania zawodu lekarza. W: M. Boratyńska i P. Konieczniak (red.), System prawa medycznego: Tom 2. Cz. 1. Regulacja prawna czynności medycznych (s. 270–327). Wolters Kluwer.
Borysiak, W. (2020). Kilka uwag o pojęciu należytej staranności w stosunkach regulowanych przez prawo medyczne. Studia Prawa Prywatnego, 3–4, 35–57.
Borysiak, W. (2024). Concept of due care in medical law in a comparative perspective. European Journal of Health Law, 31(1), 1–26. DOI: https://doi.org/10.1163/15718093-bja10114
Bosek, L. (2018). Specyficzne źródła prawa medycznego. W: L. Bosek i M. Safjan (red.), System prawa medycznego: Tom 1. Instytucje prawa medycznego (s. 287–318). C. H. Beck.
Bosek, L. (2025). Komentarz do art. 6. W: L. Bosek (red.), Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz (s. 96–120). C. H. Beck.
Brazier, M., i Miola, J. (2000). Bye-bye Bolam: A medical litigation revolution? Medical Law Review, 8(1), 85–114. DOI: https://doi.org/10.1093/medlaw/8.1.85
Cave, E., i Brazier, M. (2016). Medicine, patients and the law. Manchester University Press.
Chin-Yee, B. H. (2014). Underdetermination in evidence-based medicine. Journal of Evaluation in Clinical Practice, 20(6), 921–927. DOI: https://doi.org/10.1111/jep.12258
Cohen, A. M., Starvi, P. Z., i Hersh, W. R. (2004). A categorization and analysis of the criticism of evidence-based medicine. International Journal of Medical Informatics, 73(1), 35–43. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2003.11.002
Darbyshire, P. (2014). Darbyshire on the English legal system. Sweet & Maxwell.
Eden, J., Levit, L., Berg, A., i Morton, S. (2011). Finding what works in health care: Standards for systematic reviews. National Academies Press. DOI: https://doi.org/10.17226/13059
Evetts, J. (2011). Sociological analysis of professionalism: Past, present and future. Comparative Sociology, 10(1), 1–37. DOI: https://doi.org/10.1163/156913310X522633
Field, M. J., i Lohr, K. N. (1990). Clinical practice guidelines: Directions of a new program. National Academic Press. DOI: https://doi.org/10.17226/1626
Freidson E. (2001). Professionalism: The third logic. University of Chicago Press.
Gillespie, A. A. (2013). The English legal system. Oxford University Press. DOI: https://doi.org/10.1093/he/9780199657094.001.0001
Girdwoyń, A. (2022). Należyta staranność lekarza (Niepublikowana rozprawa doktorska). Uniwersytet Warszawski. Rep. 1091088408
Goldacre, B., Drysdale, H., Dale, A., Milosevic, I., Slade, E., Hartley, P., Marston, M., Powell-Smith, A., Heneghan, C., i Mahtani, K. R. (2019). COMPare: A prospective cohort study correcting and monitoring 58 misreported trials in real time. Trials, 20, artykuł 118. DOI: https://doi.org/10.1186/s13063-019-3173-2
Górski, A., Grassmann, M., i Sarnacka, E. (red.). (2019). Standard wykonywania zawodów medycznych. C. H. Beck.
Guyatt, G. (1991). Evidence-based medicine. American College of Physicians (ACP) Journal Club Annals of Internal Medicine, 14(2), 2420–2425. DOI: https://doi.org/10.7326/ACPJC-1991-114-2-A16
Guyatt, G. H., Oxman, A. D., Vist, G. E., Kunz, R., Falck-Ytter, Y., Alonso-Coello, P., Schünemann, H. J. (2008). GRADE: An emerging consensus or rating quality of evidence and strength of recommendations. British Medical Journal, 336(7560), 1106–1110. DOI: https://doi.org/10.1136/bmj.39489.470347.AD
Guyatt, G., Cook, D., i Hayens, B. (2004). Evidence based medicine has come a long way. British Medical Journal, 329(7473), 990–991. DOI: https://doi.org/10.1136/bmj.329.7473.990
Herring, J. (2012). Medical law and ethics. Oxford University Press.
Jansen, F. J. (2020). Professional regulation and medical guidelines: Real forces behind the development of evidence-based guidelines. Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/9781780689975
Kennedy, I., i Grubb, A. (1998). Principles of medical law. Oxford University Press.
Knaapen, L. (2013). Being evidence-based in the absence of evidence: The management of nonevidence in guideline development. Social Studies of Science, 43(5), 681–706. DOI: https://doi.org/10.1177/0306312713483679
Kulkarni, A. V. (2005). The challenges of evidence-based medicine: A philosophical perspective. Medicine, Health Care and Philosophy, 8, 255–260. DOI: https://doi.org/10.1007/s11019-004-7345-8
Nolan, D., i Davies, J. (2013). Torts and equitable wrongs. W: A. Burrows (red.), English private law (s. 928–971). Oxford University Press.
Ogus, A. (1995). Rethinking self-regulation. Oxford Journal of Legal Studies, 15(1), 97–108. DOI: https://doi.org/10.1093/ojls/15.1.97
Petzold, T., Deckert, S., Williamson, P. R., i Schmitt, J. (2018). Quality measurement recommendations relevant to clinical guidelines in Germany and the United Kingdom: (What) can we learn from each other? INQUIRY. The Journal of Health Care Organization, Provision, and Financing, 55, 1–10. DOI: https://doi.org/10.1177/0046958018761495
Różyńska, J. (2018). Międzynarodowe standardy etyczne i profesjonalne w biomedycynie. W: R. Kubiak i L. Kubicki (red.), System prawa medycznego: Tom 1. Pojęcie, źródła i zakres prawa medycznego (s. 115–118). Wolters Kluwer.
Samanta, A., Melo, M. M., Foster, Ch., Tingle, J., i Samanta, J. (2006). The role of medical guidelines in medical negligence litigation: A shift from the Bolam Standard? Medical Law Review, 14(3), 321–366. DOI: https://doi.org/10.1093/medlaw/fwl010
Samanta, J. (2021). Book Review of Friso Johannes Janses, Professional Regulation and Medical Guidelines: The Real Forces Behind the Development of Evidence-Based Guidelines. Medical Law Review, 29(2), 392–401. DOI: https://doi.org/10.1093/medlaw/fwab013
Samanta, J., Samanta, A., i Beswick, J. (2021). Responsible practice or restricted practice? An empirical study of the use of clinical guidelines in medical negligence litigation. Medical Law Review, 29(2), 205–232. DOI: https://doi.org/10.1093/medlaw/fwab004
Sibbald, B., i Roland, M. (1998). Why are randomized controlled trials important. British Medical Journal, 316(7126), 201. DOI: https://doi.org/10.1136/bmj.316.7126.201
Sobolewski, P. (2018). Prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych. W: L. Bosek i M. Safjan (red.), System prawa medycznego: Tom 1. Instytucje prawa medycznego (s. 810–822). C. H. Beck.
Trail, W. R., i Allen, B. A. (1996). Goverment Created medical practice guidelines: The opening of Pandora Box. Journal of Law and Health, 10(2), 233–236.
Tymiński, R. (2023). Charakter prawny standardów postępowania medycznego i jego konsekwencje w procesie stosowania prawa. Przegląd Sądowy, 7–8, 21–38.
Widłak, T. (2017). Interpretacja klauzuli aktualna wiedza medyczna w polskim prawie – zarys zagadnień epistemologicznych i metodologicznych. Gdańskie Studia Prawnicze, 38, 603–613.
Zajdel, J. (2010). Moc prawna standardów medycznych i wytycznych praktyki klinicznej. Medycyna Praktyczna, 5, 119–124.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 WPiA UAM
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.