Czy wystąpienie szkody jest konieczne do powstania roszczenia odszkodowawczego w ramach odpowiedzialności deliktowej?
Okładka czasopisma Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, tom 88, nr 1, rok 2026
PDF

Słowa kluczowe

szkoda
odszkodowanie
naruszenie praw autorskich
prawo autorskie

Jak cytować

Zelek, M. (2026). Czy wystąpienie szkody jest konieczne do powstania roszczenia odszkodowawczego w ramach odpowiedzialności deliktowej?. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny I Socjologiczny, 88(1), 69–86. https://doi.org/10.14746/rpeis.2026.88.1.04

Liczba wyświetleń: 0


Liczba pobrań: 0

Abstrakt

Artykuł podejmuje problematykę dotyczącą szkody jako fundamentalnej przesłanki odpowiedzialności z tytułu czynu niedozwolonego. Autor bada, czy możliwe jest powstanie roszczenia odszkodowawczego w sytuacji, w której nie dojdzie do wyrządzenia szkody, a tym samym czy zaistnienie szkody prawnie relewantnej jest, czy nie jest każdorazowo konieczną przesłanką powstania takiego roszczenia. Rozważania natury ogólnej czynione są w kontekście regulacji dotyczącej naruszenia autorskich praw majątkowych, przyznającej uprawnionemu, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, roszczenie o zapłatę zryczałtowanego odszkodowania, którego wysokość wyliczana jest na podstawie wysokości opłaty licencyjnej, a nie rozmiaru szkody. Takie rozwiązanie w doktrynie rodzi wątpliwości, czy szkoda jest w ogóle przesłanką powstania takiego roszczenia. Autor dochodzi do wniosku, że z istnienia nielicznych, szczególnych rozwiązań prawnych umożliwiających domaganie się zryczałtowanego odszkodowania również w przypadku braku wystąpienia szkody prawnie relewantnej (w rozumieniu art. 361 § 2 k.c.) nie można wyprowadzać wniosku co do generalnej dopuszczalności uniezależnienia przyznania roszczenia o naprawienie szkody od wystąpienia szkody. W badaniach autor posłużył się przede wszystkim metodą formalno-dogmatyczną, a nadto, w niewielkim zakresie, metodą porównawczą.

https://doi.org/10.14746/rpeis.2026.88.1.04
PDF

Bibliografia

Adamska, A., i Barańska, A. (2017). Analiza roszczenia o zapłatę zryczałtowanego odszkodowania w prawie autorskim. Internetowy Przegląd Prawniczy Towarzystwa Biblioteki Słuchaczów Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, 3, 5–16.

Baar, Ch. von (red.). (2009). Principles of European Law: Non-contractual liability arising out of damage caused to another. Oxford University Press.

Balwicka-Szczyrba, M. (2016). Krótka refleksja nad konstrukcją zryczałtowanego odszkodowania. Studia Iuridica, 64, 137–140.

Borysiak, W. (2024a). Komentarz do art. 481. W: K. Osajda i W. Borysiak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz (nb. 16). C. H. Beck.

Borysiak, W. (2024b). Komentarz do art. 483. W: K. Osajda i W. Borysiak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz (nb. 20). C. H. Beck.

Czajkowska-Dąbrowska, M. (2016). Odszkodowanie z tytułu naruszenia autorskich praw autorskich – rozwój czy degeneracja? Studia Iuridica, 64, 61–82.

Drzewiecki, A. (2021). Komentarz do art. 79. W: E. Ferenc-Szydełko (red.), Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz (nb. 43–66). C. H. Beck.

Dybowski, T. (1981). Naprawienie szkody. W: Z. Radwański (red.), System prawa cywilnego: Tom 3. Cz. 1. Prawo zobowiązań. Część ogólna (s. 163–308). Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Gliściński, K. (2024). A co jeśli nie ma szkody? W poszukiwaniu funkcji odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu naruszenia praw własności intelektualnej z perspektywy Polityki Prawa Cywilnego. W: K. Szczepanowska-Kozłowska (red.), Odpowiedzialność deliktowa (s. 75–122). C. H. Beck.

Kaliński, M. (2014). Szkoda na mieniu i jej naprawienie. C. H. Beck.

Kaliński, M. (2023). Odpowiedzialność odszkodowawcza. W: A. Olejniczak (red.), System prawa prywatnego: Tom 6. Prawo zobowiązań – część ogólna (s. 6–229). C. H. Beck.

Kędzierska-Cieślakowa, A. (1969). Zagadnienie funkcji prawa cywilnego w związku z unormowaniem odszkodowania w ustawodawstwie polskim. W: S. Grzybowski (red.), Odpowiedzialność cywilna za wyrządzenie szkody (s. 29–59). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Konik, P. (2019). Umowne kształtowanie odpowiedzialności dłużnika za naruszenie zobowiązania w polskim prawie cywilnym. C. H. Beck.

Konik, P. (2024). Umowne wyłączenie i modyfikowanie odpowiedzialności deliktowej. W: K. Szczepanowska-Kozłowska (red.), Odpowiedzialność deliktowa (s. 287–308). C. H. Beck.

Koziol, G., i Koziol, H. (2017). Austrian private law. Jan Sramek Verlag.

Koziol, H. (2005). General conditions of liability. W: F. D. Busnelli, G. Comandé, H. Cousy, D. B. Dobbs, B. W. Dufwa, M. G. Faure, I. Gilead, M. D. Green, K. D. Kerameus, B. A. Koch, H. Koziol, U. Magnus, M. Martín-Casals, O. Moréteau, J. Neethling, W. V. H. Rogers, J. F. Sinde Monteiro, J. Spier, L. Tichy i P. Widmer, Principles of European tort law: Text and commentary (s. 23–34). Springer.

Krajewski, M. (2019). Przesłanki roszczeń odszkodowawczych w prawie własności intelektualnej na tle zasad ogólnych. W: K. Szczepanowska-Kozłowska, I. Matusiak i Ł. Żelechowski (red.), Opus auctorem laudat. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Monice Czajkowskiej-Dąbrowskiej (s. 608–632). Wolters Kluwer Polska.

Kućka, M. (2018). Jeszcze o konstytucyjności art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Uwagi na tle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23.06.2015 r., Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej, 2, 8–30.

Kuźmicka-Sulikowska, J. (2011). Zasady odpowiedzialności deliktowej w świetle nowych tendencji w ustawodawstwie polskim. Wolters Kluwer Polska.

Lemkowski, M. (2022a). Komentarz do art. 394. W: M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny: Tom 2. Komentarz. Art. 353–626 (nb. 5). C. H. Beck.

Lemkowski, M. (2022b). Komentarz do art. 481. W: M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny: Tom 2. Komentarz. Art. 353–626 (nb. 5). C. H. Beck.

Machała, W. (2007). Specyfika roszczenia odszkodowawczego z art. 79 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Studia Iuridica, 47, 189–196.

Machnikowski, P. (2005). Swoboda umów według art. 3531 KC. Konstrukcja prawna. C. H. Beck.

Machnikowski, P. (2013). Funkcja prewencyjna roszczeń pieniężnych powstających w razie naruszenia praw własności intelektualnej. W: A. Matlak i S. Stanisławska-Kloc (red.), Spory o własność intelektualną: Księga jubileuszowa dedykowana Profesorom Januszowi Barcie i Ryszardowi Markiewiczowi (s. 493–514). Wolters Kluwer Polska.

Machnikowski, P. (2023). Komentarz do art. 119. W: E. Gniewek i P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz (nb. 2). C. H. Beck.

Maryniak, Ł. (2020). Ustalenie kwoty stosownego wynagrodzenia za naruszenie autorskich praw majątkowych. Wolters Kluwer Polska.

Maryniak, Ł. (2022). Miarkowanie odszkodowania ryczałtowego należnego z tytułu naruszenia autorskich praw majątkowych (art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b PrAutU). Monitor Prawniczy, 11, 577–582.

Maryniak, Ł. (2024). Znaczenie wystąpienia szkody dla ustalenia dwukrotności stosownego wynagrodzenia za naruszenie autorskich praw majątkowych. W: K. Szczepanowska-Kozłowska (red.), Odpowiedzialność deliktowa (s. 61–73). C. H. Beck.

Mikłaszewicz, P. (2024). Komentarz do art. 704. W: K. Osajda i W. Borysiak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz (nb. 1). C. H. Beck.

Mulheron, R. (2016). Principles of tort law. Cambridge University Press.

Niewęgłowski, A. (2021). Prawo autorskie. Komentarz. Wolters Kluwer Polska.

Piesiewicz, P. (2018). Dochodzenie odszkodowania na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3a i 3b Prawa autorskiego ze szczególnym uwzględnieniem wykładni pojęcia „stosowne wynagrodzenie”. Palestra, 1–2, 78–84.

Popiołek, W. (2020). Komentarz do art. 396. W: K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny: Tom 1. Komentarz. Art. 1–44910 (nb. 2). C. H. Beck.

Radwański, Z., i Olejniczak, A. (2020). Zobowiązania – część ogólna. C. H. Beck.

Sołtysiński, S., i Nowicka, A. (2006). Uwagi o projekcie ustawy wdrażającej dyrektywę 2004/48/WE w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej. Kwartalnik Prawa Prywatnego, 4, 1063–1082.

Staudinger, J. von, i Schiemann, G. (1998). Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch mit Einführungsgesetz und Nebengesetzen. Recht der Schuldverhältnisse (tom 2). De Gruyter.

Strugała, R. (2024). Komentarz do art. 415 k.c. W: P. Machnikowski (red.), Zobowiązania. Część ogólna: Tom 2. Komentarz (nb. 1). C. H. Beck.

Tenenbaum, M. (2008). Instytucja zadatku w polskim prawie cywilnym. Wolters Kluwer Polska.

Tischner, A., i Targosz, T. (2007). Dostosowanie polskiego prawa własności intelektualnej do wymogów prawa wspólnotowego. Uwagi na tle projektu z dnia 24 maja 2006 r. ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz zmianie innych ustaw. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej, 97, 79–144.

Warkałło, W. (1972). Odpowiedzialność odszkodowawcza. Funkcje, rodzaje, granice. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Wilejczyk, M. (2024). Funkcje odpowiedzialności deliktowej na zasadzie ryzyka. W: K. Szczepanowska-Kozłowska (red.), Odpowiedzialność deliktowa (s. 227–237). C. H. Beck.

Winiger, B., Fleury, P., Fehr, P.-E., i Avramov, P. (2011). Switzerland. W: B. Winiger, H. Koziol, B. A. Koch i R. Zimmermann (red.), Digest of European tort law: Tom 2. Essential cases on damage (s. 21–23). De Gruyter.

Zbiegień-Turzańska, A. (2024). Komentarz do art. 396. W: K. Osajda i W. Borysiak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz (nb. 1). C. H. Beck.

Zelek, M. (2017). Przyczynek do dyskusji o umownej modyfikacji reguł odpowiedzialności deliktowej. W: Z. Kuniewicz i D. Sokołowska (red.), Prawo kontraktów (s. 605–614). Wolters Kluwer Polska.

Zelek, M. (2021). Żądanie zapłaty zryczałtowanego odszkodowania a wykazanie szkody spowodowanej naruszeniem autorskich praw majątkowych. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej, 4, 114–130.