Słowa kluczowe
wymiar kary
metody ujednolicania wymiaru kary
Sąd Najwyższy
sądownictwo powszechne
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 0
Liczba pobrań: 0
Abstrakt
Przestrzeganie zasady równości jest bez wątpienia jednym z podstawowych warunków sprawiedliwego karania. Widoczne w orzecznictwie sądów powszechnych rozbieżności w zakresie orzekanych kar stanowiły asumpt do podjęcia rozważań dotyczących roli zasady równości na gruncie prawa karnego i sposobów umożliwiających jej osiągnięcie na etapie wymiaru kary, jakimi dysponuje Sąd Najwyższy i sądownictwo powszechne. Jednocześnie zwrócono uwagę na szerokie spektrum czynników wpływających bądź mogących wywrzeć wpływ na wymiar kary, w tym na istotną rolę, jaką odgrywają w tym procesie regulacje prawa materialnego i procesowego oraz osoba sędziego jako podmiotu podejmującego decyzję w tym zakresie. Przeprowadzona analiza obowiązujących w polskim porządku prawnym regulacji pozwoliła na wyodrębnienie bogatego i zróżnicowanego katalogu instrumentów (np. uzasadnienie wyroku, kontrola instancyjna, skarga na wyrok sądu odwoławczego, kasacja, uchwała Sądu Najwyższego), których aplikacja zarówno w ramach działalności Sądu Najwyższego, jak i sądownictwa powszechnego może służyć ujednolicaniu orzecznictwa w zakresie wymiaru kary. To dało podstawę do sformułowania tezy, że kwestią zasadniczą wydaje się nie konieczność poszukiwania nowych narzędzi, lecz uświadomienie sobie przez organy wymiaru sprawiedliwości możliwości, jakie oferują aktualne regulacje, a w dalszej kolejności umiejętne ich wykorzystanie w praktyce.
Bibliografia
Branicka, Z. (2023). Sposób powoływania orzecznictwa sądów powszechnych i Sądu Najwyższego a jakość uzasadnień postanowień w przedmiocie stosowania tymczasowego aresztowania w postępowaniu przygotowawczym. W: P. Karlik i B. Pilitowski (red.), Stosowanie tymczasowego aresztowania. Analiza praktyczna (s. 82–105). Wolters Kluwer.
Dadak, W. (2013). Wymiar kary a zasada równości. Uwagi na tle orzekania sankcji karnych. W: W. Górowski, P. Kardas, T. Sroka i W. Wróbel (red.), Zagadnienia teorii o nauczaniu prawa karnego. Kara łączna. Księga Jubileuszowa Profesor Marii Szewczyk (s. 68–80). Wolters Kluwer.
Dziga, K. (2019). Czy możliwe jest merytoryczne rozpoznanie skargi nadzwyczajnej w sprawach karnych? Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych, 23(2), 143–160.
Grochowski, M. (2015). Uchwały Sądu Najwyższego a jednolitość orzecznictwa. Droga do autopojetyczności systemu prawa? W: Studia i Analizy Sądu Najwyższego. Materiały naukowe (tom 1, s. 84–94). Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego.
Gudowski, J. (2015). Sąd Najwyższy. Pozycja ustrojowa, funkcje i zadania (spojrzenie sędziego cywilisty). Przegląd Sądowy, 11–12, 7–31.
Janiszewska, B. (2018). O jednolitości orzecznictwa jako wartości systemowej. Przegląd Sądowy, 11–12, 135–155.
Kaczmarek, T. (2017). Ogólne dyrektywy sądowego wymiaru kary. W: T. Kaczmarek (red.), System prawa karnego: Tom 5. Nauka o karze. Sądowy wymiar kary (s. 191–276). C. H. Beck.
Kardas, A., i Kardas, P. (2019). Zasada równości w prawie karnym (zarys problematyki), Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych, 23(1), 7–43.
Kaspar, J. (2018). Sentencing Guidelines versus freies richterliches Ermessen – Empfiehlt sich eine Reform des Strafzumessungsrechts, Gutachten C zum 72. Deutschen Juristentag. C. H. Beck.
Kaspar, J. (2020). Sentencing guidelines vs. free judicial discretion – Is German sentencing law in need of reform? W: K. Ambos (red.), Strafzumessung. Angloamerikanische und deutsche Einblicke/ Sentencing: Anglo-American and German insights (s. 337–352). Göttingen University Press.
Kozielewicz, W. (2014). Problematyka sądowego wymiaru kary w postępowaniach kasacyjnym oraz apelacyjnym przed Sądem Najwyższym. W: J. Majewski (red.), Dyrektywy sądowego wymiaru kary (s. 77–91). Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
Kwarciana, K. (2017). Jawność postępowania karnego z perspektywy bezpieczeństwa prawnego w świetle nowelizacji art. 357 k.p.k. z dnia 10 czerwca 2016 roku. Roczniki Nauk Prawnych, 27(2), 61–75.
Leszczyński, L. (2015). Jednolitość orzecznictwa jako wartość stosowania prawa. W: Studia i Analizy Sądu Najwyższego. Materiały naukowe (tom 1, s. 9–20). Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego.
Markiewicz, K. (2021). Zasady dotyczące podstaw orzekania. W: T. Ereciński i K. Lubiński (red.), System prawa procesowego cywilnego: Tom 4. Część 1. Postępowanie nieprocesowe (vol. 2, s. 1713–1806). Wolters Kluwer.
Masternak-Kubiak, M. (2014). Art. 183, komentarz. W: M. Haczkowska (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz (s. 428–518). LexisNexis.
Matras, J. (2024). Rozpoznawanie przez Sąd Najwyższy środków odwoławczych w postępowaniu karnym. Wolters Kluwer.
Meier, B.-D. (2015). Strafrechtliche Sanktionen. Springer.
Pietrzykowski, T. (2012). Intuicja prawnicza. W stronę zewnętrznej integracji teorii prawa. Difin.
Przybylski-Lewandowski, F. (2005). Uwagi o pojęciu „Linia orzecznicza”. Gdańskie Studia Prawnicze, 14(2), 167–174.
Przywora, B. (2020). Czy art. 32 Konstytucji RP (zasada równości) może stanowić samodzielny wzorzec kontroli w sprawach inicjowanych skargą konstytucyjną? Przyczynek do dyskusji, Przegląd Prawa Publicznego, 7–8, 166–181.
Rzucidło-Grochowska, I. (2015). Uzasadnienie orzeczenia sądowego w świetle jednolitości orzecznictwa. Zarys problematyki. W: Studia i Analizy Sądu Najwyższego. Materiały naukowe (tom 1, s. 62–72). Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego.
Sanetra, W. (2007). O pojęciu jednolitości orzecznictwa sądowego oraz sposobach jej zapewnienia. Przegląd Sądowy, 6, 5–25.
Sanetra, W. (2008). Swoboda decyzji sędziowskiej z perspektywy Sądu Najwyższego. Przegląd Sądowy, 11–12, 5–25.
Sanetra, W. (2013). Jednolitość orzecznictwa jako wartość sądowego stosowania prawa i rola Sądu Najwyższego w jej zapewnieniu. Przegląd Sądowy, 7–8, 9–29.
Steinborn, S. (2004). Formalne porozumienia karnoprocesowe w świetle konstytucyjnej zasady równości. Prokuratura i Prawo, 2, 22–51.
Streng, F. (1984). Strafzumessung und relative Gerechtigkeit, Eine Untersuchung zu rechtliche, psychologischen und soziologischen Aspekten ungleicher Strafzumessung. R. v. Decker’s Verlag.
Streng, F. (2019), Studien zu Strafbedürfnissen der Bevölkerung – Methoden und aktuelle Ergebnisse. W: J. Kaspar i T. Walter (red.), Strafen „im Namen des Volkes“?: zur rechtlichen und kriminalpolitischen Relevanz empirisch feststellbarer Strafbedürfnisse der Bevölkerung (s. 131–160). Nomos.
Strus, Z. (2013). Art. 22, komentarz. W: A. Górski (red.), Prawo o ustroju sądów powszechnych. Komentarz (s. 80–83). Wolters Kluwer.
Syryt, A. (2015). Pojęcie „utrwalonej linii orzeczniczej” w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. W: Studia i Analizy Sądu Najwyższego. Materiały naukowe (tom 1, s. 33–48). Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego.
Szczucki, K. (2021). Ustawa o Sądzie Najwyższym. Komentarz. Wolters Kluwer.
Świecki, D. (2016). Czynności procesowe obrońcy i pełnomocnika w sprawach karnych. Wolters Kluwer.
Świecki, D. (2024a). Art. 438, komentarz. W: D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz: Tom 2. Art. 425–673 (s. 168–200). Wolters Kluwer.
Świecki, D. (2024b). Art. 539a, komentarz. W: D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz: Tom 2. Art. 425–673 (s. 629–657). Wolters Kluwer.
Świecki, D. (2024c). Art. 523, komentarz. W: D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz: Tom 2. Art. 425–673 (s. 550–569). Wolters Kluwer.
Weigend, T. (2016). No news is good news: Criminal sentencing in Germany since 2000. Crime and Justice, 45(1), 83–106.
Wróbel, W., i Zoll, A. (2013). Polskie prawo karne. Część ogólna. Znak.
Zabłocki, S. (1996). Postępowanie kasacyjne a problem wymiaru kary. Palestra, 40(7–8), 6–12.
Zbrojewska, M. (2014). Rola i stanowisko prawne Sądu Najwyższego w procesie karnym. Lex.
Ziółkowski, M. (2015). Zasada równości w prawie. Państwo i Prawo, 70(5), 94–112.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 WPiA UAM
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.