Słowa kluczowe
sprawiedliwość przestrzenna
zróżnicowanie
obszary wiejskie
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 56
Liczba pobrań: 27
Abstrakt
W artykule rozważono użyteczność zastosowania koncepcji sprawiedliwości przestrzennej i postulatu prawa do wsi w pracy socjalnej w odniesieniu do społeczności zamieszkujących obszary wiejskie. Ze względu na występujące współcześnie ogromne zróżnicowanie jednostek osadniczych na obszarach wiejskich w Polsce etykietowanie pracy socjalnej jako „wiejskiej” może być trudne, mylące, a czasami
przeciwskuteczne ze względu na specyfikę danej społeczności w określonej lokalizacji przestrzennej, niebędącej administracyjnie miastem. Używanie przymiotnika „wiejski” przy dookreślaniu podejmowanych działań w ramach diagnoz lokalnych, a następnie wdrażania metod pracy socjalnej, powinno być poprzedzone namysłem o rzeczywistych atrybutach danego obszaru. W artykule proponuję rozważanie wprowadzenia do teorii i praktyki konceptu pracy socjalnej zorientowanej na sprawiedliwość przestrzenną zamiast stosowania terminu „wiejska/miejska praca socjalna”.
Bibliografia
Babbie, E. (2005). Badania społeczne w praktyce. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bański, J. (2014). Współczesne typologie obszarów wiejskich w Polsce – przegląd podejść metodologicznych. Przegląd Geograficzny, 86(4), 441–470. DOI: https://doi.org/10.7163/PrzG.2014.4.1
Bednarowska, Z. (2015). Desk research – wykorzystanie potencjału danych zastanych w prowadzeniu badań marketingowych i społecznych. Marketing i Rynek, 7, 18–26.
Borodina, O. (2022). W kierunku konceptualizacji sprawiedliwości społecznej w przestrzeni wiejskiej Ukrainy. Wieś i Rolnictwo, 4(197), 35–47. DOI: https://doi.org/10.53098/wir042022/02
Čipin I., Klüsener, S., Recano, J., i Ulceluse, M. (2020). A long-term vision for the development of rural areas in Europe. Population and Policy Brief, 27.
Cywiński, A. (2023). Sprawiedliwość przestrzenna jako warunek inkluzji: perspektywa dzielności Irish Wheelchair Association. Niepełnosprawność i Rehabilitacja, 4, 78–88. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.3981
Cywiński, A. (2024). Sprawiedliwość przestrzenna w wybranych miastach w Polsce i za granicą (na przykładzie Dublina, Salzburga, Warszawy i Krakowa). Niepełnosprawność i Rehabilitacja, 2, 137–149. https://niepelnosprawnoscirehabilitacja.publisherspanel.com/article/548765/pl
Fedyuk, O., Homel, K., Jóźwiak I., Kindler, M., Kowalska, K., Kyliushyk, I., Lashchuk, I., Matuszczyk, K., i Tygielski, M. (2024). Fair work in the fields?: Ukrainian women working in agriculture in Poland / Godna praca w polu?: praca Ukrainek w rolnictwie w Polsce. EUI, RSC, Policy Brief, 18. Migration Policy Centre. https://hdl.handle.net/1814/77174
Fraser, N. (2005). Sprawiedliwość społeczna w epoce tożsamości: redystrybucja, uznanie, uczestnictwo. W: N. Fraser i A. Honneth, Redystrybucja czy uznanie? Debata polityczno-filozoficzna (s. 27–110). Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP.
Gonda-Soroczyńska, E. (2009), Czy to jeszcze wieś? Polskie krajobrazy wiejskie dawne i współczesne. Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego, 12, 178–190.
GUS. (2024). Obszary wiejskie w Polsce w 2022 r. GUS; Urząd Statystyczny w Olsztynie. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rolnictwo-lesnictwo/rolnictwo/obszary-wiejskie-w-polsce-w-2022-roku,2,6.html
Halamska, M. (2012). Polityka wobec wsi: dwuznaczność i dysfunkcje. W: M. Jarosz (red.), Instytucje: konflikty i dysfunkcje (s. 210–231). Oficyna Naukowa.
Hałasiewicz, A., i Poczta, W. (2024). Wstęp. W: A. Hałasiewicz i W. Poczta (red.), Polska wieś 2024. Raport o stanie wsi. 20 lat w Unii Europejskiej (s. 9–11). Scholar.
Komisja Europejska. (2021). Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Społeczno-Ekonomicznego i Komitetu Regionów pt. „Długoterminowa wizja dla obszarów wiejskich EU – W kierunku silniejszych, lepiej skomunikowanych, odpornych i zamożnych obszarów wiejskich do 2040 r.”. COM(2021) 345 final. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX:52021DC0345
Kudlińska, I. (2014). Socjologia a praktyka rozwiązywania problemów społecznych – między naukowymi a nieformalnymi teoriami problemów społecznych. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica, 50, 137–151. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-600X.50.08
Łuszczyńska, M. (2022). Pozytywna praca socjalna (PPS) – ku nowemu paradygmatowi metodycznemu w pracy socjalnej. Praca Socjalna, 2(37), 183–203. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.9037
Michalska, S. (2019). Rodzina wiejska w genderowej perspektywie, czyli o sytuacji kobiet. W: M. Halamska, M. Stanny i J. Wilkin (red.), Ciągłość i zmiana. Sto lat rozwoju polskiej wsi (tom 1, s. 287–321). Scholar. DOI: https://doi.org/10.53098/9788373839984
Madanipour A., Shucksmith M., i Brooks, E. (2021). The concept of spatial justice and the European Union’s territorial cohesion. European Planning Studies, 30(5), 1–18. DOI: https://doi.org/10.1080/09654313.2021.1928040
Muti, Ö. (red.). (2023). Regional population diversity and social cohesion in the local context. Population and Policy. Discussion Paper, 20. Pobrane 17 września 2025, z: https://population-europe.eu/research/discussion-papers/regional-population-diversity-and-social-cohesionlocal-context
Okrasa, W. (2016). Przestrzenne aspekty nierówności społecznych: sprawiedliwość przestrzenna a zróżnicowanie dobrostanu lokalnego – ewaluacja wpływu środków rozwojowych. Uniwersyteckie Czasopisma Socjologiczne, 15(2), 25–51.
Olech, A. (2019). Wartości, normy, wskazania etyczne. W: K. Frysztacki (red.), Praca socjalna. 30 wykładów (s. 118–133). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Supińska, J. (2014). Dylematy polityki społecznej. Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR.
Smagacz-Poziemska, M. (2019). Środowiska wiejskie – środowisko miejskie: realia socjalne. W: K. Frysztacki (red.), Praca socjalna. 30 wykładów (s. 183–197). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Soja, E. (2009). The city and spatial justice. Justice spatiale/Spatial justice, 1(1), 1–5. DOI: https://doi.org/10.5749/minnesota/9780816666676.003.0001
Szatur-Jaworska, B. (red.), (2024a). Dostępność usług społecznych dla osób starszych mieszkających w gminach wiejskich. Raport. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich.
Szatur-Jaworska, B. (2024b). Podsumowanie wyników badań. W: B. Szatur-Jaworska (red.), Dostępność usług społecznych dla osób starszych mieszkających w gminach wiejskich. Raport (s. 139–160). Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich.
Szpak, A. (2017). Prawo do miasta jako nowy kierunek rozwoju miast. Studia Miejskie, 25, 177–188. DOI: https://doi.org/10.25167/sm2017.025.11
Szukalski, P. (2024). Przemiany demograficzne a nieoczywiste wyzwania polityki społecznej w Polsce. Polityka Społeczna, 11–12, 13–18. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.8494
Śpiewak, R. (2012). Definiowanie kategorii „wieś” na początku XXI wieku, czyli o kłopotach badacza obszarów wiejskich. Wieś i Rolnictwo, 3(156), 30–45. DOI: https://doi.org/10.53098/wir.2012.3.156/02
Touraine, A. (2011). Myśleć inaczej (M. Byliniak, tłum.). Państwowy Instytut Wydawniczy.
Uwayezu E., i De Vries, W. T. (2018). Indicators for measuring spatial justice and land tenure security for poor and low-income urban dwellers. Land, 7(3), artykuł 84. DOI: https://doi.org/10.3390/land7030084
Wiącek, M. (2024). Wstęp. W: B. Szatur-Jaworska (red.), Dostępność usług społecznych dla osób starszych mieszkających w gminach wiejskich. Raport (s. 5–8). Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich.
Wieliczko, B. (2022). Czym jest współczesna wieś? Definicje, klasyfikacje, ewolucja. W: J. Wilkin i A. Hałasiewicz (red.), Polska wieś. Raport o stanie wsi (s. 29–40). Scholar.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 WPiA UAM
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.