Słowa kluczowe
statystyka publiczna
polityki publiczne
młodzi ludzie
osoby starsze
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 186
Liczba pobrań: 105
Abstrakt
Prognozy demograficzne dla Polski pokazują na zmniejszanie się liczby ludności w perspektywie nadchodzących dekad. Proces ten jest silnie zróżnicowany terytorialnie. Celem badań jest pokazanie skali wyludnienia poszczególnych typów obszarów i czynników wpływających na zachodzące zmiany w liczbie i strukturze ludności. Ponadto wskazanie na zadania do podjęcia dla osłabienia/odwrócenia niekorzystnych trendów. Przyjęte metody badań to analiza ilościowa zastanych danych statystycznych i analiza jakościowa literatury dotyczącej przyczyn zmian demograficznych i możliwych działań zaradczych. Wyniki badania pokazują znaczne zróżnicowanie terytorialne zjawiska depopulacji, które występuje przede wszystkim na terenach peryferyjnych, wiejskich rolniczych, krańcach województw i w części północnej oraz wschodniej Polski. Przyczyną wyludnienia jest zarówna niska dzietność, jak i wyjazdy osób, szczególnie młodych, z tych obszarów. Konieczne zatem są działania osłabiające niekorzystne trendy. Brakuje wiedzy na temat sposobów przeciwdziałania występującej depopulacji, co zmniejsza możliwość zastosowania odpowiednich polityk publicznych dla osłabienia/odwrócenia niekorzystnych trendów.
Bibliografia
Adamiec, J., i Russel, P. (2009). Światowy kryzys gospodarczy a sektor przedsiębiorstw i gospodarstw domowych w Polsce. W: J. Adamiec (red.), Kryzys finansowy. Wybrane zagadnienia (s. 7–34). Wydawnictwo Sejmowe; Kancelaria Sejmu.
Bański, J. (2014). Współczesne typologie obszarów wiejskich w Polsce – przegląd podejść metodologicznych. Przegląd Geograficzny, 86(4), 441–470. DOI: https://doi.org/10.7163/PrzG.2014.4.1
Billari, F. C., Giuntella, O., i Stella, L. (2019). Does broadband Internet affect fertility? Population Studies, 73(3), 297–316. DOI: https://doi.org/10.1080/00324728.2019.1584327
Dolińska, A., Śleszyński, P., i Jończy, R. (2020). Migracje pomaturalne w województwie dolnośląskim wobec depopulacji regionu i wymogów zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.
Dyczewski, L. (1995). Rodzina, społeczeństwo, państwo. W: A. Kurzynowski (red.), Rodzina w okresie transformacji systemowej (s. 23–40). Wyższa Szkoła Pedagogiczna Towarzystwa Wiedzy Powszechnej.
Gałązka, A. (2024). Przestrzenne zróżnicowanie procesów demograficznych. W: D. Bojarska-Lis (red.), Sytuacja demograficzna Polski. Raport 2022–2023 (s. 167–210). Główny Urząd Statystyczny; Rządowa Rada Ludnościowa.
GUS. (2018). Aneks do opracowania sygnalnego „Zasięg ubóstwa ekonomicznego w Polsce w 2017 r.” https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5487/14/5/1/aneks_zasieg_ubostwa_ekonomicznego_w_polsce_w_2017.docx&ved=2ahUKEwjps8f6-NuLAxUxPxAIHdKHM34QFnoECBUQAQ&usg=AOvVaw1BrgvhFmEdbl41GvWdT-u3
GUS. (2022). Informacja o wynikach NSP 2021 na poziomie województw, powiatów i gmin. https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/informacja-o-wynikach-narodowego-spisu-powszechnego-ludnosci-i-mieszkan-2021-na-poziomie-wojewodztw-powiatow-i-gmin,1,1.html
GUS. (2023a). Prognoza ludności na lata 2023–2060. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/prognoza-ludnosci-na-lata-2023-2060,11,1.html
GUS. (2023b). Rodziny w Polsce w świetle wyników NSP 2021. https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/rodziny-w-polsce-w-swietle-wynikow-nsp-2021,7,2.html
GUS. (2024). Rocznik Demograficzny 2024. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2024,3,18.html
Jończy, R. (2023). Migracje jako przyczyna wyludniania w skali regionalnej. W: B. Solga (red.), Migracje i rozwój regionu (s. 53–66). Główny Urząd Statystyczny; Rządowa Rada Ludnościowa.
Komisja Europejska. (2010). Komunikat Komisji Europa 2020: Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=celex%3A52010DC2020
Kornas-Biela, D. (2023). Kulturowo-społeczne uwarunkowania niskiej dzietności w Polsce. W: M. Witkowska (red.), Uwarunkowania dzietności (s. 71–95). Główny Urząd Statystyczny; Rządowa Rada Ludnościowa. https://kd.stat.gov.pl/images/publikacje/monografia-uwarunkowania_internet.pdf
Kot, M. (2023). Samorząd – infrastruktura i usługi publiczne przyjazne rodzinom. W: M. Witkowska (red.), Uwarunkowania dzietności (s. 236–240). Kongres Demograficzny; Rządowa Rada
Ludnościowa; Główny Urząd Statystyczny.
Kotowska, I. (2003). Zmiany procesu zastępowalności pokoleń i ich uwarunkowania. W: Z. Strzelecki (red.), Problemy demograficzne Polski przed wejściem do Unii Europejskiej (s. 66–88). Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Kowalska, I. (2003). Zmiany stanu i struktury rodzin w kontekście przemian procesów demograficznych w Polsce w latach 1988–2002. W: Z. Strzelecki (red.), Problemy demograficzne Polski przed wejściem do Unii Europejskiej (s.181–204). Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Kurowski, P. (2002). Koszyki minimum socjalnego i minimum egzystencji – dotychczasowe podejście. Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. https://drive.google.com/file/d/1EahjF0L8G-brZI-5-vTtz4bPBnNnVRiyT/view
Łakomy, M. (2024). Demografia jest przyszłością. Czy Polska ma szansę odwrócić negatywne trendy? Prześwity.
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. (2024). IV Kongres polityki Miejskiej i Regionalnej [Komunikat prasowy]. https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/iv-kongres-polityki-miejskieji-regionalnej-dyskusja-o-przyszlosci-polskich-miast-i-regionow
Radzikowska, B. (1995). Płodność w Polsce w kontekście teorii przejścia demograficznego. Modelowanie i prognozowanie. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej.
Rogalińska, D. (2023). Demograficzny obraz wsi polskiej. W: P. Łysoń (red.), Konsekwencje zmian demograficznych dla rozwoju rolnictwa (s. 25–32). Główny Urząd Statystyczny; Rządowa Rada Ludnościowa.
Romaniszyn, K. (2023). Styl życia jako istotna determinanta dzietności. W: M. Witkowska (red.), Uwarunkowania dzietności (s. 276–288). Główny Urząd Statystyczny; Rządowa Rada Ludnościowa.
Strzelecki, Z. (2003). Europa–Polska. Stan i perspektywy demograficzne (1980–2050). W: Z. Strzelecki (red.), Problemy demograficzne Polski przed wejściem do Unii Europejskiej (s. 13–43). Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Śledzianowski, J. (2001). Przemiany demograficzne w rodzinie polskiej (na przykładzie diecezji Kieleckiej w okresie minionego dwudziestolecia). W: Z. Tyszka (red.), Współczesne rodziny polskie ich stan i kierunki przemian (s. 47–58). Wydawnictwo Naukowe UAM.
Śleszyński, P. (2018a). Identyfikacja i ocena procesów demograficznych w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem wsi. Wieś i Rolnictwo, 3(180), 35–67. DOI: https://doi.org/10.53098/wir032018/02
Śleszyński, P. (2018b). Migracje wewnętrzne. W: A. Potrykowska (red.), Sytuacja demograficzna Polski. Raport 2017–2018 (s. 124–170). Główny Urząd Statystyczny; Rządowa Rada Ludnościowa.
Śleszyński, P. (2024). Migracje wewnętrzne. W: D. Bojarska-Lis (red.), Sytuacja demograficzna Polski. Raport 2022–2023 (s. 113–134). Główny Urząd Statystyczny; Rządowa Rada Ludnościowa.
Śleszyński, P., i Komornicki, T. (2016). Klasyfikacja funkcjonalna gmin Polski na potrzeby monitoringu planowania przestrzennego. Przegląd Geograficzny, 88(4), 469–488. DOI: https://doi.org/10.7163/PrzG.2016.4.3
Śleszyński, P., i Niedzielski, M. (2018). Zastosowanie danych telemetrycznych do szacunku ludności dziennej i nocnej w Warszawie. https://open.icm.edu.pl/handle/123456789/21784
Tyszka, Z. (2001). Stan i przeobrażenia rodzin polskich na przełomie wieków XX i XXI. W: Z. Tyszka (red.), Niedawna przeszłość i teraźniejszość (s. 15–24). Wydawnictwo Naukowe UAM.
United Nations. (2019). World population prospects 2019. United Nations Population Division. Pobrane 24 lutego 2025, z: https://www.un.org/development/desa/pd/content/publications
Van De Kaa, D. J. (1987). Europe’s second demographic transition. Population Bulletin, 42(1), 1–59.
Wierzchosławski, S. (2003). Problematyka rodziny wielkiego miasta. W: Z. Strzelecki (red.), Problemy demograficzne Polski przed wejściem do Unii Europejskiej (s. 171–180). Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Witkowska, M. (2022). Uwarunkowania prokreacji w rodzinach wielodzietnych. Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. https://www.ipiss.com.pl/wp-content/uploads/2024/02/Publikacja.pdf
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 WPiA UAM
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.