Skutki polityki Narodowego Banku Polskiego w czasie pandemii COVID-19

Abstrakt

Celem artykułu jest identyfikacja i ocena skutków polityki prowadzonej przez Narodowy Bank Polski (NBP) w okresie pandemii COVID-19. Ocenie zostały poddane skutki polityki monetarnej, które wystąpiły w latach 2020–2023. Badania przeprowadzono z wykorzystaniem dedukcji, logiki werbalnej oraz dynamiki badanych kategorii. W czasie pandemii NBP dokonał zmiany polityki ekspansywnej na wyjątkowo ekspansywną. Główne działania polegały na obniżaniu stóp procentowych oraz skupie papierów wartościowych w ramach strukturalnych operacji otwartego rynku. Pozytywnymi konsekwencjami takiej polityki były wzrost popytu globalnego i produkcji w okresie 2021–2022 oraz utrzymywanie się niskiej stopy bezrobocia. Jednocześnie wystąpiło wiele skutków negatywnych. Najważniejszy to pojawienie się wysokiej inflacji ze wszystkimi jej kosztami gospodarczymi i społecznymi. Dla gospodarstw domowych szczególnie kosztowna była długo utrzymująca się ujemna realna stopa procentowa oraz spadek przeciętnego realnego wynagrodzenia w latach 2022–2023. Wzrosła nie tylko inflacja mierzona Consumer Price Index (CPI), lecz także inflacja bazowa. Oznacza to, że działania NBP istotnie przyczyniły się do silnego wzrostu cen w Polsce. Konsekwencją ultrałagodnej polityki NBP w czasie pandemii był również efekt Cantillona (tzn. zróżnicowany wpływ nowego pieniądza na sektory w gospodarce oraz grupy społeczne). Taka polityka przyczyniła się do podziału społeczeństwa na wygranych tych zmian oraz przegranych, głównie konsumentów.