Abstract
The article addresses the problem of the master–disciple relationship formed during the Second Polish Republic, using the example of Professor Alfred Ohanowicz and his doctoral student, the advocate Stanisław Hejmowski. The rationale for undertaking this research was the need to interpret their biographies not merely as separate life stories, but as parallel and interdependent sequences of events. The study draws upon existing biographical scholarship as well as archival materials, including, for the first time, Ohanowicz’s advocate files. Particular attention is devoted to the records concerning Hejmowski’s doctoral proceedings and his scholarly activity. For both figures, family traditions of advocacy and upbringing in a multicultural environment prove significant. Their participation in the seminar further strengthened an openness to the arguments of opponents and the ability to persuade others of one’s own reasoning. Ohanowicz is presented as an authority in the field of civil law and an esteemed mentor who shaped the ethos of future generations of lawyers. Hejmowski, in turn, entered history as an unwavering advocate, known among other things for defending the participants of the Poznań June 1956 protests.
References
Gidyński, J. (1970). Stanisław Hejmowski. Kultura (Paryż), 1–2, 164–174.
Górski, J. (1963). 55-lecie pracy naukowej i 75-lecie urodzin profesora dra Alfreda Ohanowicza. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 25(1), 353–358. http://hdl.handle.net/10593/18497
Górski, J. (1969). Pół wieku związków ze środowiskiem poznańskim. Alfred Ohanowicz. Kronika Miasta Poznania, 37(3), 94–97.
Górski, J. (2000). Wspomnienia z minionych lat. Do druku przygot. P. Kraszewski. Biblioteka Raczyńskich.
Grzelczak, P. (red.). (2024a). Adwokat poznańskiego Czerwca 1956. Stanisław Hejmowski (1900–1969). Instytut Pamięci Narodowej.
Grzelczak, P. (2024b). Lider. Udział mecenasa Stanisława Hejmowskiego w procesach uczestników poznańskiego Czerwca 1956. W: P. Grzelczak (red.), Adwokat poznańskiego Czerwca 1956. Stanisław Hejmowski (1900–1969) (s. 130–151). Instytut Pamięci Narodowej.
Gulczyński, A. (2005). Stelmachowski Bronisław Antoni (1883–1940). W: Polski słownik biograficzny (tom 43, s. 363–365). Polska Akademia Nauk; Polska Akademia Umiejętności; Fundacja dla Nauki Polskiej.
Gulczyński, A. (2009). Prawo na Zamku. Wydział Prawno-Ekonomiczny Uniwersytetu Poznańskiego w dawnej rezydencji cesarskiej. Wydawnictwo Naukowe UAM.
Gulczyński, A. (2015). Alfred Ohanowicz – cywilista w czterech systemach. W: L. Moskwa (red.), Wybitni polscy i rosyjscy cywiliści (s. 139–152). Wydawnictwo Naukowe UAM.
Gulczyński, A. (2016a). Antoni Peretiatkowicz 1 IX 1936 – 31 VIII 1939. W: T. Schramm (red.), Poczet rektorów Almae Matris Posnaniensis (wyd. 2 uzup. i popr., s. 116–126). Wydawnictwo Naukowe UAM.
Gulczyński, A. (2016b). Zygmunt Lisowski 23 X 1923 – 31 VIII 1924. W: T. Schramm (red.), Poczet rektorów Almae Matris Posnaniensis (wyd. 2 uzup. i popr., s. 29–37). Wydawnictwo Naukowe UAM.
Gulczyński, A. (2019). Fundamenty poznańskiej cywilistyki. Nauka Polska. Jej potrzeby, organizacja i rozwój, 28, 81–97. https://naukapolska.locloud.pl/items/show/80
Gulczyński, A. (2025). Prawo i samorządność. Wartości i symbole. W: A. Gulczyński (red.), Poznański sposób na niepodległość. Druga Rzeczpospolita (s. 15–60). Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Gulczyński, S. (2006). Bibliografia prac Alfreda Ohanowicza. W: Z. Radwański, Alfred Ohanowicz. Ojciec poznańskiej cywilistyki (s. 111–142). Wydawnictwo Poznańskie.
Hejmowski, S. (1928). Kilka uwag w przedmiocie stosowania ustawy o amnestii z dnia 22 czerwca 1928 r. (Dz. Ust. nr 78/28 poz. 641). Czasopismo Adwokatów Polskich. Dział województw zachodnich, 7–9, 101–107.
Hejmowski, S. (1929). Kilka uwag w sprawie orzekania sędziów grodzkich w jednoosobowych wydziałach sądów okręgowych. Czasopismo Adwokatów Polskich. Dział województw zachodnich, 4–6, 38–41.
Hejmowski, S. (1930a). Czy przerwanie ciąży winno ulegać karze? Na marginesie projektu polskiego kodeksu karnego. Czasopismo Adwokatów Polskich. Dział województw zachodnich, 7–9, 91–94.
Hejmowski, S. (1930b). Czy sędzia grodzki może stanowić orzekający sąd okręgowy. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 10(1), 130–134.
Hejmowski, S. (1932). Nieprawdziwość księgi wieczystej na podstawie przepisów niemieckiego kodeksu cywilnego.
Heymowski, A. (1995). Hejmowski Konstanty (1867–1938). W: Słownik biograficzny adwokatów polskich: Tom 2. Zeszyt 2. H–Ł (s. 227–228). Naczelna Rada Adwokacka; Ośrodek Badawczy Adwokatury; Redakcja Palestry.
Jurek, M. (2024). Nie tylko Czerwiec. Studia i działalność zawodowa Stanisława Hejmowskiego w II Rzeczypospolitej. W: P. Grzelczak (red.), Adwokat poznańskiego Czerwca 1956. Stanisław Hejmowski (1900–1969) (s. 47–101). Instytut Pamięci Narodowej.
Jurek, M., i Komorowski, Ł. (opr.). (2024). „Bohaterskiemu Obrońcy – w dowód uznania i wdzięczności”. Listy do mecenasa Stanisława Hejmowskiego z października 1956 roku. W: P. Grzelczak (red.), Adwokat poznańskiego Czerwca 1956. Stanisław Hejmowski (1900–1969) (s. 173–195). Instytut Pamięci Narodowej.
Kanimir, J. (2018). Hejmowski Stanisław (1900–1969). W: Słownik biograficzny adwokatów polskich: Tom 3. (Zmarli w latach 1945–2010). Zeszyt 1 (s. 162–164). Naczelna Rada Adwokacka; Redakcja Palestry.
Knoppek, W. (1985). Wspomnienia pośmiertne. Prof. dr Alfred Ohanowicz, adwokat. Palestra, 29(11), 138–139.
Kościański, R. (2024). Stanisław Hejmowski jako obrońca w sprawach rozpatrywanych przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Poznaniu. W: P. Grzelczak (red.), Adwokat poznańskiego Czerwca 1956. Stanisław Hejmowski (1900–1969) (s. 102–129). Instytut Pamięci Narodowej.
Krasowski, K. (2006). Wydział Prawno-Ekonomiczny Uniwersytetu Poznańskiego w latach 1919–1939. Studium historycznoprawne. Wydawnictwo Poznańskie.
Leśkiewicz, R. (2024). Bezpieka kontra mecenas Stanisław Hejmowski. Studium przypadku. W: P. Grzelczak (red.), Adwokat poznańskiego Czerwca 1956. Stanisław Hejmowski (1900–1969) (s. 211–217). Instytut Pamięci Narodowej.
Ohanowicz, A. (2007). Wybór prac. A. Gulczyński (red.). C. H. Beck.
Paciorkowski, S. (2014). Trwałość małżeństwa cywilnego w orzecznictwie Sądu Okręgowego w Poznaniu w okresie II Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Paciorkowski, S. (2019). Ohanowicz Alfred. W: Z. Pilarczyk (red.), Luminarze nauki Uniwersytetu Poznańskiego w latach 1919–2019 (s. 500–506). Wydawnictwo Naukowe UAM.
Pietrzykowski, S. (2024). Advocatus diaboli. Stanisław Hejmowski, proces Arthura Greisera i rola obrońców w powojennych rozliczeniach przed sądami w Polsce i na świecie. W: P. Grzelczak (red.), Adwokat poznańskiego Czerwca 1956. Stanisław Hejmowski (1900–1969) (s. 102–129). Instytut Pamięci Narodowej.
Radwański, Z. (1978). Dziewięćdziesiąta rocznica urodzin prof. dra h.c. Alfreda Ohanowicza. Państwo i Prawo, 33(6), 150–151.
Radwański, Z. (2006a). Alfred Ohanowicz. Ojciec poznańskiej cywilistyki. Wydawnictwo Poznańskie.
Radwański, Z. (2006b). Alfred Ohanowicz. Redaktor naczelny 1958–1981. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 68(2), 75–76. http://hdl.handle.net/10593/6346
Smolak, M. (2007). Czesław Znamierowski. W poszukiwaniu sprawnego państwa. Wydawnictwo Poznańskie.
Sołtysiński, S. (1984). Alfred Ohanowicz (1885–1984). Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 46(3), IX–XIV.
Suwart, A. (2024). Upamiętnienie Stanisława Hejmowskiego. Szkic do historii (nie)pamięci. W: P. Grzelczak (red.), Adwokat poznańskiego Czerwca 1956. Stanisław Hejmowski (1900–1969) (s. 218–226). Instytut Pamięci Narodowej.
Szczesiak-Ślusarek, M. (2024). „Światło zapalone w sercu”. Rodzina, dzieciństwo i wczesna młodość Stanisława Hejmowskiego. W: P. Grzelczak (red.), Adwokat poznańskiego Czerwca 1956. Stanisław Hejmowski (1900–1969) (s. 24–46). Instytut Pamięci Narodowej.
Widera, M. (2024). Kształcenie i praktyka prawnicza Józefa Gidyńskiego w okresie międzywojennym. Przegląd Archiwalno-Historyczny, 11, 27–42.
Wojcieszyk, E. (2024). Poczucie obowiązku. Mecenas Stanisław Hejmowski w latach 1957–1969. W: P. Grzelczak (red.), Adwokat poznańskiego Czerwca 1956. Stanisław Hejmowski (1900–1969) (s. 196–207). Instytut Pamięci Narodowej.
License
Copyright (c) 2026 WPiA UAM

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
