Keywords
Polish-Ruthenian borderland
devotional items
inhumation burials
archaeology of childhood
How to Cite
Abstract
This article examines the spread of Christianity as reflected in children’s burial practices, with particular focus on the deposition of objects bearing Christian symbolism. The study analyses these practices in comparison with adult burials in western Rus’ and the Polish-Ruthenian borderland between the eleventh and thirteenth centuries. The analysis is based on material from thirteen cemeteries located in the Polack region, as well as in Podlasie and eastern Masovia, and is contextualised through comparative evidence from both Rus’ and early medieval Poland. The results reveal two distinct patterns. In Rus’, devotional objects occur predominantly in the graves of young children (infans I), whereas in early medieval Poland they are more commonly associated with adult burials and only occasionally with older children (infans II). In Podlasie and eastern Masovia, both patterns are present.
References
Âhodinśka M.O. 2018, Davn’orus’ki pam’jatky Zakhidnoho Podillja u X-XIII stolittjach, Ternopil’.
Androshchuk F. 2011, Symbols of Faith or Symbols of Status? Christian Objects in Tenth-Century Rus’, in: I. Garipzanov, O. Tolochko (eds.), Early Christianity on the Way from the Varangians to the Greeks, Ruthenica. Supplementum 4, Kiev, pp. 70-89.
Baškov A.A. 2000, Predmety christianskogo kul’ta individual’nogo ispol’zowaniâ k. X-XIV w. na territorii Belarusi (klassifikaciâ, topografiâ, chronologiâ), Minsk [typescript stored at the Institute of History of the National Academy of Sciences of Belarus, nr UDK 03.26/28(476)”9/13”].
Beleckij S.V., Grigor’eva O.V., Ëlšin D.D. 2021, Old russian Novogrudok: archaeological researches of LDIHMC/LDIA of AS USSR in 1956-1985, Sankt-Peterburg.
Bieńkowska A., Dzik M., Maik, J., Piasecka K., Piasecki A., Wajda S. 2014, Średniowieczne cmentarzysko w Czarnej Wielkiej, stan. 1, woj. podlaskie: badania 1951-1978, t. 2, Białystok.
Bieńkowska A., Dzik M., Piasecka K. 2013, Średniowieczne cmentarzysko w Czarnej Wielkiej, stan. 1, woj. podlaskie: badania 1951-1978, t. 1, Białystok.
Bojarski J. 2020, Przedmioty kultu religijnego jako składnik wyposażenia zmarłych na wczesnośredniowiecznych cmentarzyskach szkieletowych w strefie chełmińsko-dobrzyńskiej, „Pomorania Antiqua” 29, pp. 73-108.
Bojarski J., Chudziak W., Kurzyńska M., Drozd-Lipińska A., Stawska V. 2024, Wczesnośredniowieczne cmentarzysko w Grucznie na Pomorzu Wschodnim (stanowisko 1). Badania wykopaliskowe w XIX-XX wieku, Toruń–Grudziądz.
Brather S. 2012, Pagan or Christian? Early medieval grave furnishings in Central Europe, in: M. Salamon,
M. Wołoszyn, A. Musin, P. Špehar, M. Hardt, M.P. Kruk, A. Sulikowska-Gąska (red.), Rome, Constantinople and Newly-Converted Europe. Archaeological and Historical Evidence, U Źródeł Europy Środkowo-Wschodniej / Frühzeit Ostmitteleuropas 1: 1, Kraków–Leipzig–Rzeszów–Warszawa, s. 333-349.
Bronicka-Rauhut J. 1998, Cmentarzysko wczesnośredniowieczne w Czersku, Warszawa.
Buko A. (ed.) 2019, Początki chrześcijaństwa na pograniczu mazowiecko-ruskim, Warszawa.
Chudziak W. (ed.) 2010, Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe w Kałdusie (stanowisko 4), Toruń.
Chudziak W. 2006, Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe w Kałdusie (stanowisko 1), Toruń.
Chudzińska B., Wołoszyn M. 2024, Devotional objects and other finds identified with Christian worship = Dewocjonalia i inne zabytki związane ze strefą chrześcijańskiego sacrum, in: M. Wołoszyn (ed.), The Early Medieval Settlement Complex at Czermno in the Light of Results from Past Research (2010-2011). Material Evidence = Wczesnośredniowieczny zespół osadniczy w Czermnie w świetle wyników badań z lat 2010-2011. Podstawy źródłowe, U Źródeł Europy Środkowo-Wschodniej / Frühzeit Ostmitteleuropas 9: 3, vol. 3. Catalogue and Analyses of the Selected Finds / Katalog oraz analiza wybranych kategorii znalezisk, Kraków–Leipzig–Rzeszów–Warszawa, pp. 289-416.
Curta F., Koval M. 2019, Children in eleventh‑ and twelfth‑century Hungary and Poland. An archaeological comparison, in: B. Nagy, F. Schmieder, A. Vadas. (eds.), The Medieval Networks in East Central Europe. Commerce, Contacts, Communication, London–New York, Routledge, pp. 87-122.
Eremeev I. 2016, Drevnosti Polockoj zemli v istoričeskom izučenii Vostočno-Baltijskogo regiona: očerki srednevekovoj arheologii i istorii Pskovsko-Belorusskogo Podvinʹâ, Sankt-Peterburg.
Florek M. 2016, Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe w Sandomierzu-Kamieniu Plebańskim, in: M. Wołoszyn, M. Wojenka, B. Chudzińska (eds.), Od Bachórza do Światowida ze Zbrucza: tworzenie się słowiańskiej Europy w ujęciu źródłoznawczym: księga jubileuszowa Profesora Michała Parczewskiego, Kraków–Rzeszów, pp. 533-542.
Gräslund A.-S. 1997, The Christianization of Central Sweden from a female perspective, in: M. Müller-Wille (ed.), Rom und Byzanz im Norden – Mission und Glaubenswechsel im Ostseeraum während des 8.-14. Jahrhunderts, I, Stuttgart, Franz Steiner Verlag, pp. 313-329.
Hamaĭko N. 2007, Drevnerusskoe «dvoeverie»: proishoždenie, soderžanie i adekvatnostʹ termina, “Ruthenica” 6, pp. 86-114.
Hamaĭko N. 2008, Drevnerusskie lunniсy XI-XIII vv.: problema proiskhoždeniâ i semantiki, “Naukovi zapysky z ukraïns’koï istorii” 20, pp. 312-335.
Indycka E. (ed.) 2021, Cmentarzysko wczesnośredniowieczne w Gieczu (stanowisko 4), Dziekanowice–Lednica.
Ivakin V.H. 2008, Hryŝtiâńśki pohoval’ni pam’âtky davnârus’koho Kyïva, Kyïv.
Ivakin V.H. 2015, Nekropol’ davnârusʹkoho Kyêvo-Podolu, „Pamiâtky Ukraïny – Istoriâ ta kul’tura” 5 (213), pp. 56-61.
Ivakin V. 2012, Burial grounds and graves in medieval Kiev (10th to 13th century), in: M. Salamon, M. Wołoszyn, A. Musin, P. Špehar, M. Hardt, M.P. Kruk, A. Sulikowska-Gąska (eds.), Rome, Constantinople and Newly-Converted Europe. Archaeological and Historical Evidence, U Źródeł Europy Środkowo-Wschodniej / Frühzeit Ostmitteleuropas 1: 1, Kraków–Leipzig–Rzeszów–Warszawa, pp. 625-637.
Janeczek A. 2011, Frontiers and Borderlands in Medieval Europe. Introductory Remarks, „Quaestiones Medii Aevi Novae” 16, pp. 5-14.
Jaskanis D. 2008, Święck: wczesnośredniowieczny zespół osadniczy na północno-wschodnim Mazowszu, Warszawa–Białystok.
Kajkowski K. 2016, Święty Wojciech, urbs Gyddaanyzc i problem chrystianizacji Pomorza Wschodniego. Kilka uwag na marginesie rozważań dotyczących kultury duchowej mieszkańców grodu w widłach Wisły i Motławy, „Komunikaty Warmińsko-Mazurskie” 293/3, pp. 431-455.
Kalaga J. 2018, Dorzecze środkowego Bugu w VI-XIII w.: przegląd problemów badawczych, in: T. Nowakiewicz, M. Trzeciecki (eds.), Animos labor nutrit: studia ofiarowane Profesorowi Andrzejowi Buko w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, pp. 137-143.
Karykowska K., Poliński D. (eds.) 2020, Wczesnośredniowieczne i nowożytne cmentarzysko w Pniu, Toruń.
Kaszewska E., Kaszewski Z. 1971, Wczesnośredniowieczne cmentarzysko w Brześciu Kujawskim, pow. Włocławek, „Materiały Starożytne i Wczesnośredniowieczne” 1, pp. 365-432.
Khamayko N. 2012, Crescent pendants (lunnitsa) in 11th-13th century Rus’: Pagan amulet or Christian ornament?, in: M. Salamon, M. Wołoszyn, A. Musin, P. Špehar, M. Hardt, M.P. Kruk, A. Sulikowska-Gąska (eds.), Rome, Constantinople and Newly-Converted Europe. Archaeological and Historical Evidence, U Źródeł Europy Środkowo-Wschodniej / Frühzeit Ostmitteleuropas 1: 2, Kraków–Leipzig–Rzeszów–Warszawa, pp. 503-525.
Koperkiewicz A. 2004, „Duszę maluczkie” z Daniłowa, in: W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński (eds.), Dusza maluczka, a strata ogromna, Funeralia Lednickie – spotkanie 6, Poznań, pp. 119-130.
Koperkiewicz A. 2005, Wczesnośredniowieczne dary grobowe w kontekście symboliki chrześcijańskiej, in: W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński (eds.), Do, ut des – dar, pochówek, tradycja, Funeralia Lednickie, spotkanie 7, Poznań, pp. 269-291.
Koperkiewicz A. 2011, „Dumne Podlasianki, dumne Mazowszanki” – o naszyjnikach na wczesnośredniowiecznych cmentarzyskach północno-wschodniej Polski, in: „In silvis, campis… et urbe”. Średniowieczny obrządek pogrzebowy na pograniczu polsko-ruskim, Collectio Archaeologica Ressoviensis 14, Rzeszów–Sanok, pp. 267-284.
Koperkiewicz A., Krasnodębski D. 2006, Wczesnośredniowieczne cmentarzysko w Daniłowie Małym, gm. Łapy, in: W. Chudziak, S. Moździoch (eds.), Stan i potrzeby badań nad wczesnym średniowieczem w Polsce – 15 lat później, Toruń–Wrocław–Warszawa, pp. 465-485.
Kurasiński T. 2024, To the Kitchen, on the Tables and... to the Afterlife. Remains of Eggs in Early Medieval Graves from Poland, “Fasciculi Archaeologiae Historicae” 37, pp. 7-32. DOI: 10.23858/ FAH37/2024.001.
Kurasiński T., Skóra K. 2012, Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe w Lubieniu, pow. piotrkowski, Łódź.
Kurasiński T., Skóra K. 2016, Cmentarzysko w Radomiu, stanowisko 4, Łódź.
Kurisoo, T. 2021, Adornment, self-definition, religion: pendants of the north-eastern Baltic Sea region, 9th-13th century, Kiel–Hamburg.
Kvâkovskaâ A. 1998, Âtvjažskie mogil’niki Belarusi: k. XI-XVII vv., Vilnius.
Lepówna B. 1981, Materialne przejawy wierzeń ludności Gdańska w X-XIII w., „Pomorania Antiqua” 10, pp. 169-199.
Levko O. (ed.) 2012, Polock i Polockoe knâžestvo (zemlâ) v IX-XIII vv., Minsk.
Levko O. (ed.) 2014, Druĉk: monografìâ, Minsk.
Makarov N. 1991, K ocenke hristianizacii drevnerusskoj derevni v XI-XIII vv., Kratkie soobŝeniâ Instituta arheologii AN SSSR, Moskva, Nauka 205, pp. 11-21.
Makarov N. (ed.) 2009, Archeologiâ severnorusskoj derevni X-XII vekov: Paleoėkologičeskie usloviâ, obščestvo i kultura, Moskva.
Makarov N., Krasnikova A., Ugulava N. 2021, Excavations at Gnezdilovo burial site in the vicinities of Suzdal’: first results, “Arheologiâ Vladimiro-Suzdalskoj ziemli” 11, pp. 7-20.
Makarov N., Zajceva I. 2020, Kresty „skandinavskogo tipa” na pamâtnikah Suzdal’skogo Opol’â: novye nahodki, „Arheologičeskie vesti” 28, pp. 347-365.
Makouskaya V. 2024, The phenomenon of medieval “easter eggs”: types of artifacts, probable ways of their distribution and functions (based on finds from the territory of Belarus in the European context), “Folia Praehistorica Posnaniensia” 29, pp. 159-182. DOI: 10.14746/fpp.2024.29.08.
Makovskaâ V.A. 2022, Raskopki kurgannogo mogilʹnika Kameno-1 v 2021 godu, Arheologiâ i istoriâ Pskova i Pskovskoj zemli: Ežegodnik Seminara imeni akademika V.V. Sedova 37, pp. 134-142.
Marzalûk I.A. 2017, Archaealahičnae vyvučenne kurhannaha mohіlnіka Uschod, Mahilioŭ.
Miciak M., Agnew A.M. 2021, Cmentarzysko wczesnośredniowieczne w Gieczu, stan. 10, woj. wielkopolskie – wyniki badań z lat 2014-2019, „Studia Lednickie” 20 (2021), pp. 125-195. DOI: 10.34698/ sl.20.2021.06.
Miśkiewicz M. 1967, Cmentarzysko wczesnośredniowieczne w Złotej Pińczowskiej, pow. Pińczów. Metodyka naukowo-techniczna badań archeologicznych i antropologicznych, „Rozprawy Zespołu Badań nad Polskim Średniowieczem Uniwersytetu Warszawskiego i Politechniki Warszawskiej” 4, pp. 93-139.
Musin A.E. 2002, Christianizaciâ Novgorodskoj zemli v IX-XIV vekach: pogrebal’nyj obrâd i christianskie drevnosti, Sankt-Peterburg.
Olczak H., Krasnodębski D., Bieńkowska K., Gładykowska‑Rzeczycka J.J., Bisiecka A., Wajda S. 2024, Suraż, stan. 2 – średniowieczna nekropola na pograniczu polsko-rusko-jaćwieskim, Warszawa.
Pawleta L. 2016, The early medieval settlement and cemetery, site 3 at Czermno Kolonia in Tyszowce commune, Zamość Voivodeship, excavation season 1976 = Osada i cmentarzysko wczesnośredniowieczne na stanowisku 3 w miejscowości Czermno Kolonia, gm. Tyszowce, woj. Zamość, z badań wykopaliskowych w 1976 r., in: M. Florek, M. Wołoszyn (eds.), The Early Medieval Settlement Complex at Czermno in the Light of Results from Past Research (up to 2010). Material Evidence = Wczesnośredniowieczny zespół osadniczy w Czermnie w świetle wyników badań dawnych (do 2010). Podstawy źródłowe, U Źródeł Europy Środkowo-Wschodniej / Frühzeit Ostmitteleuropas 2: 2, Kraków– Leipzig–Rzeszów–Warszawa, pp. 245-296.
Porzeziński A. 2006, Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe na stanowisku 2a w Cedyni, województwo zachodniopomorskie, Warszawa.
Râbcevič V.N., Plavinskij A.N. 1988, Otčet o raskopkah kurgannogo mogil’nika u derevni Navry Mâdel’skogo rajona Minskoj oblasti arheologičeskoj ėkspedicii BGU imeni V.I. Lenina v 1987 g., CNA NAN Belarusi, FAND, Vop. 1, Arh. № 1185.
Râbcevič V.N., Plavinskij A.N. 2000, Otčet o raskopkah mogil’nika u derevni Harčiči Berezinskogo rajona Minskoj oblasti v ijule 1999 goda, CNA NAN Belarusi, FAND, Vop. 1, Arh. № 2042.
Râbcevič V.N., Plavinskij A.N. 2002, Otčet o raskopkah kurganov u d. Harčiči ėkspediciej Belgouniversiteta v 2002 g., CNA NAN Belarusi, FAND, Vop. 1, Arh. № 2048.
Râbinin E.A. 1988, Âzyčeskie priveski-amulety Drevnej Rusi, in: Timoščuk B.A. (ed.), Drevnosti slavân i Rusi, Moskva, Nauka, pp. 50-57.
Rębkowski M. 2023, Chrystianizacja Pomorza Zachodniego. Studium archeologiczne, Warszawa.
Romanowicz P. 2016, Christianisation of children’s death in Western Pomerania, “Archaeologia Polona” 51-52 (2013-2014), pp. 133-142.
Rybakoŭ, B.A. 1932, Radzi̇mičy, Pracy sekcyi archeologìì Bielaruskaj AN 3, Miensk.
Rybakoŭ, B.A. 1951, Prikladnoe iskusstvo i skul’ptura, in: N.N. Voronin, M.K. Karger (eds.), Istorija kul’tury drevnej Rusi. Domongol’skij period, t. 2, Moskva–Leningrad, AN SSSR, pp. 396-464.
Rybakov B.A. 1987, Âzyčestvo Drevnej Rusi, Moskva.
Sedov V.V. 1968, Amulety‑kon’ki iz drevnerusskih kurganov, in: E.I. Krupnov (ed.), Slavâne i Rus’, Moskva, Nauka, pp. 151-157.
Semenčuk G.N. 2001, Rannesrednevekovyj arheologičeskij kompleks Drisvâty, “Lietuvos Archeologija” 21, pp. 299-310.
Sergeeva Z.M. 1973, Otčët o rabote Vitebskogo otrâda v 1973 g., CNA NAN Belarusi, FAND, Vop. 1, Arh. № 443.
Sergeeva Z.M. 1996, Kurgany severo-zapada Polockoj zemli, Moskva.
Šinakov E.A., Gurâanov V.N., Čubur A.A. 2011, Pogrebal’nyj obřâd Srednego Podesen’â kak istočnik dlâ istoričeskih rekonstrukcij, “Trudy kafedry otechestvennoj istorii drevnosti i srednevekov’â BGU” 21, Brânsk.
Skrzyńska K. 2019, Wczesny etap chrystianizacji (XI-XIII w.): pomiędzy historią i archeologią, in: A. Buko (ed.), Początki chrześcijaństwa na pograniczu mazowiecko-ruskim, Warszawa, pp. 273-294.
Solecki R. 2018, Cmentarzyska wilanowskie w okresie od średniowiecza po nowożytność, Warszawa.
Spirgis A. 2014, Srednevekovye bestiariji kak istočnik po interpretacii livskih zoomorfnyh podvesok, in: Sedov V.V. et al. (eds.), Archeologiâ i istoriâ Pskova i Pskovskoj zemli: seminar imeni akademika V.V. Sedova: materialy 59-go zasedaniâ (9-11 aprelja 2013 g.), 29, Moskva–Pskov–Sankt-Peterburg, Nestor-Istoriâ, pp. 402-413.
Spirģis R. 2024, Materials from Children’s Burials from the Ogresgala Čabas Cemetery in the Context of the Spread of Christianity to the Lower Daugava Area in the 11th to 13th Centuries, in: R. Jonaitis, I. Kaplūnaitė (eds.), From Paganism to Christianity Burial Rites During the Transition Period, Vilnius, Lietuvos istorijos institutas, pp. 176-201.
Spirgis R., Kuznetsova V., Sobolev V. 2022, Spoon-shaped pendants in the culture of the Livonians and inhabitants of Ancient Russia in the 11th-13th centuries: preliminary study results, “Eesti ja soome-ugri keeleteaduse ajakiri. Journal of Estonian and Finno-Ugric Linguistics” 13 (1), pp. 257-282. DOI: 10.12697/jeful.2022.13.1.10.
Sytyj Û.M. 2013, Hryŝtiâńśki pohoval’ni pam’âtky davnârus’koho Černihova, Černihiv.
Szczepanik P. 2023, Wczesnośredniowieczne bursztynowe krzyżyki z terenu Pomorza na tle porównawczym. Materiały i problemy interpretacyjne, „Przegląd Archeologiczny” 71, pp. 271-299. DOI: 10.23858/PA71.2023.3317.
Szmoniewski B.S., Stănică A.D. 2023, From Kiev to Pereyaslavets (Πρεσθλαβίτζα). The early medieval stone egg imitations and glazed Easter egg rattles from Dobrudja, Romania, “Sprawozdania Archeologiczne” 75 (1), pp. 371-403. DOI: 10.23858/SA/75.2023.1.3394.
Sztyber A. 2010, Funkcja i znaczenie kaptorg we wczesnym średniowieczu, in: P. Kucypera, S. Wadyl (eds.), Kultura materialna średniowiecza w Polsce. Życie codzienne przez pryzmat rzeczy, Toruń, pp. 43-62.
Uspenskaja A.V. 1967, Nagrudnye i pojasnye priveski, in: B.A. Rybakov (ed.), Očerki po istorii russkoj derevni X-XIII vv., Trudy Gosudarstvennogo Istoričeskogo Muzeâ 43, Moskva, pp. 88-132.
Uspenskaja A.V. 1993, Berezoveckij mogil’nik X-XII vv., „Trudy Gosudarstvennogo Istoričeskogo Muzeâ” 82, Moskva, pp. 79-135.
Vajcâchovič A.V. 2011, Spravazdača ab arhealaгіčnych dasledavannjach kurgannaha mohilʹnika Biruli Dokšyckaha rajona Vicebskaj voblasci ŭ 2010 g., CNA NAN Belarusi, FAND, Vop. 1, Arh. № 2733.
Vajcâchovič A.V. 2019, Pogrebal’nyj obrâd naseleniâ Polockoj zemli v X-XII vv., Minsk.
Wachowski K. 1975, Cmentarzyska doby wczesnopiastowskiej na Śląsku, Wrocław–Warszawa–Kraków– Gdańsk.
Wadyl S. (ed.) 2019, Ciepłe – elitarna nekropola wczesnośredniowieczna na Pomorzu Wschodnim, Gdańsk.
Wawrzeniuk J. 2016, Magia ochronna Słowian we wczesnym średniowieczu na ziemiach polskich, Warszawa.
Wołoszyn M. 2001, Archeologiczne zabytki sakralne pochodzenia wschodniego w Polsce od X do połowy XIII w. (wybrane przykłady), in: Janiak T. (ed.), Cerkiew – wielka tajemnica. Sztuka cerkiewna od XI wieku do 1917 roku ze zbiorów polskich, Gniezno, Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie, pp. 25-45.
Wołoszyn M. 2003, Czy kobiety szybciej i chętniej niż mężczyźni ulegały chrystianizacji?, in: W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński (eds.), Kobieta – Śmierć – Mężczyzna, Funeralia Lednickie – spotkanie 5, Poznań, pp. 81–92.
Wrzesiński J. (ed.) 2022, Mortui viventes obligant: cmentarzysko wczesnośredniowieczne w Dziekanowicach, Lednica–Dziekanowice.
Zajceva I. 2023, Nahodki krestov-enkolpionov na seliŝah Suzdal’skogo Opol’â iz rabot Suzdal’skoj arheologičeskoj èkspedicii IA RAN v 2001-2020 gg., in: I. Elkina, O. Glazunova, D. Davidenko (eds.), Moskovskaâ Rus’: arheologiâ, istoriâ, arhitektura: k 75-letiju Leonida Andreeviča Beliaeva, Moskva, Institut arheologii Rossijskoj akademii nauk, pp. 373-398.
Zawadzka-Antosik B. 1982, Z problematyki pochówków dziecięcych odkrytych na cmentarzysku w Czekanowie, woj. siedleckie, „Wiadomości Archeologiczne” 47, pp. 25-57.
Zoc E.P., Gol’eva A.A. 2016, Rekonstrukcija razvitiâ mogil’nika Novoselki 2 po arkheologičeskim materialam i dannym issledovaniâ pogrebennyh počv, „Arheologiâ Podmoskov’â. Materialy naučnogo seminara” 12, pp. 129-137.
Zółkowska J. 2010, Funkcja dewocjonaliów chrześcijańskich na przykładzie wybranych grobów na cmentarzyskach wczesnośredniowiecznych i nowożytnych, in: J. Wrzesiński, W. Dzieduszycki (eds.), Tak więc po owocach poznacie ich, Funeralia Lednickie – spotkanie 12, Poznań, pp. 241-248.
Zoll-Adamikowa H. 1966, Wczesnośredniowieczne cmentarzyska szkieletowe Małopolski, cz. 1. Źródła, Wrocław–Warszawa–Kraków.
Zoll-Adamikowa H. 1971, Wczesnośredniowieczne cmentarzyska szkieletowe Małopolski, cz. 2. Analiza, Wrocław–Warszawa– Kraków.
Zoll-Adamikowa H. 1996, Wczesnośredniowieczny obrządek pogrzebowy a zróżnicowanie etniczne na pograniczu polsko- ruskim, in: M. Parczewski (ed.), Początki sąsiedztwa. Pogranicze etniczne polsko-rusko-słowackie w średniowieczu, Rzeszów, pp. 81-90.
License
Copyright (c) 2026 Viktoryia Makouskaya
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.