Słowa kluczowe
war rape
abortus
rejection
healing relationship
love
blessing
Jak cytować
Abstrakt
Trauma as a topic in psycho-analysis, literature and politics has been articulated in waves. Defined by French clinicians at end of the 19thC., trauma has become an increasingly present topic in a host of disciplines. Today trauma is hype and in our wound culture it asserts individual identity. Yet, already in her 1917 Vae victis! novel, the British-born Italian writer Annie Vivanti develops trauma occasioned by rape during World War I as a central issue. In a very balanced presentation, she shows how the stigma of rape itself, the pros and cons of abortion, are traumatic and thus in interesting ways anticipates a century of social debate in terms of psychological, cultural and political perspectives. Against the backdrop of contemporary eugenics, Vivanti argues for serious consideration of the victims and their inclusion in the community at large. She contends that an inoffensive, secure environment and a relationship with other human beings (who thereby act as informal therapists) help to heal them from consequences of extreme violence. She uses a religious stance to resolutely inasmuch as surprisingly refrain from taking sides for or against abortion, half a century before it will become a fervently disputed issue.
Bibliografia
Baranelli, L. (a cura di). (2000). Italo Calvino. Lettere 1940-1985. Milano: Mondadori.
Beevor, A. (2002). Berlin: The Downfall 1945. New York: Viking Press.
Brownmiller, S. (1975). Against our will. Men, women and rape. New York: Simon and Schuster.
Butler, J. (2009). Frames of war: When is life grievable? London-New York: Verso.
Calabrese, S., Conti, V. & Fioretti, Ch. (2022). Che cos’è la medicina narrativa. Roma: Carocci.
Caruth, C. (1996). Unclaimed experience: Trauma, narrative, and history. Baltimore: Johns Hopkins University Press. DOI: https://doi.org/10.1353/book.20656
Cavallucci, S. (2014). Dramma, satira e denuncia sociale: la guerra raccontata da Annie Vivanti. Fillide. Il sublime rovesciato: comico umorismo e affini, 9. https://fillide.it/sabrina-cavallucci-dramma-satira-e-denuncia-sociale-la-guerra-raccontata-da-annie-vivanti/
Cotugno, A.M. (2022). La violenza di guerra: lo stupro e l’identità femminile in Vae Victis! Di Annie Vivanti. Sinestesieonline, XI, 37. https://sinestesieonline.it/wp-content/uploads/2022/10/settembre2022-05.pdf
Didi-Huberman, G. (2003). Invention of hysteria. Charcot and the photographic iconography of the Salpêtrière. Cambridge, MA: MIT Press.
Herman, J.L. (2005 [1992] trad.it.). Guarire dal trauma. Le conseguenze della violenza. Dall’abuso domestico al terrore politico. Bergamo: Magi.
Janet, P. (1990 [1898]). Névroses et idées fixes. T. I. Paris: Masson.
Lamb, Ch. (2020). Our bodies, their battlefield: What wart does to women. New York: HarperCollins Publishers.
Mantovani, C. (2004). Rigenerare la società. L’eugenetica in Italia dalle origini ottocentesche agli anni Trenta. Soveria Mannelli: Rubbettino.
Seltzer, M. (1998). Wound culture. The abnormal normality of trauma. In M. Selzer (a cura di). Serial killers: Death and life in America’s wound culture (pp. 253-292). London: Routledge.
Serkowska, H. (2025). „Chi se la sarà presa, così vecchia?” Il trauma da stupro (di guerra) e altro ne La Storia. Moderna. Semestrale di teoria e critica della letteratura, XXVII, 1-2, 143-157.
Shorter, E. (1997). A History of psychiatry. From the era of the Asylum to the age of Prozac. New York: John Wiley and Sons Inc.
Sinno, N. (2023). Triste tigre. Paris: P.O.L Éditeur.
Soglia, N. (2016). L’orrore degli stupri di guerra nelle opere di Annie Vivanti. Altrelettere, 11.01, 1-17. DOI: https://doi.org/10.5903/al_uzh-33
Traverso, A. & Broderick, M. (2011). Interrogating trauma: Toward critical trauma studies. In: M. Broderick & A. Traverso (a cura di), Interrogating trauma. Collective suffering in global arts and media (pp. 3-16). London: Routledge. DOI: https://doi.org/10.1080/10304310903461270
Vermeulen, P. (2013). The biopolitics of trauma. In: G. Beulens, S. Durrant & R. Eaglestone (a cura di), The future of trauma theory. Contemporary literary and cultural criticism (pp. 141–155). London: Routledge.
Vivanti, A. (1924). Vae victis!. Milano: Riccardo Quintieri.
Wehling-Giorgi, K. (2017). Playing with the maternal body: Violence, mutilation and the emergence of the female subject in ferrante’s novels. California Italian Studies, 7 (1), 1-15. DOI: https://doi.org/10.5070/C371030650
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Hanna Serkowska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
- Autor oświadcza, że przysługują mu osobiste i majątkowe prawa autorskie do Utworu oraz że nie są one ograniczone w zakresie objętym niniejszą Umową, oraz że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza majątkowych lub osobistych praw autorskich innych osób.
- Autor udziela Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z Utworu bez ograniczeń terytorialnych i przez czas nieokreślony na następujących polach eksploatacji:
2.1. wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
2.2. wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu;
2.3. publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
2.4. włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
2.5. wprowadzanie Utworu w postacie elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu, Intranetu, Extranetu lub innej sieci;
2.6. rozpowszechnianie Utworu w postaci elektronicznej w Internecie, Intranecie, Extranetu lub innej sieci, w pracy zbiorowej jak również samodzielnie;
2.7. udostępnianie Utworu w wersji elektronicznej w taki sposób, by każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, w szczególności za pośrednictwem Internetu, Intranetu, Extranetu lin innej sieci;
2.8. udostępnianie Utworu zgodnie z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons. - Autor zezwala Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na:
3.1. nieodpłatne korzystanie i rozporządzanie prawami do opracowań Utworu i tymi opracowaniami.
3.2. wysyłanie metadanych Utworu oraz Utworu do komercyjnych i niekomercyjnych baz danych indeksujących czasopisma. - Autor upoważnia i zobowiązuje Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu do udzielania osobom trzecim dalszych licencji (sublicencji) do Utworu oraz do innych materiałów, w tym utworów zależnych lub opracowań zawierających lub powstałych w oparciu o Utwór, przy czym postanowienia takich sublicencji będą tożsame z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons Tym samym uprawnia wszystkich zainteresowanych do korzystania z utworu wyłącznie w celach niekomercyjnych pod następującymi warunkami:
4.1. uznanie autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem informacji, o autorstwie tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji;
4.2. na tych samych warunkach, wolno rozpowszechniać utwory zależne jedynie na licencji identycznej to tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny. - Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu jest zobowiązany do:
5.1. udostępniania Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym bez ograniczeń technicznych;
5.2. poprawnego informowania osób, którym Utwór będzie udostępniany o udzielonych im sublicencjach w sposób umożliwiający odbiorcom zapoznanie się z nimi.
Pozostałe postanowienia
- Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).