Słowa kluczowe
father-daughter relationship
Ifigenia’s myth
fatherly love
sacrifice
Jak cytować
Abstrakt
The article titled Fatherly love, or on the sacrifice of the daughter: Some reflections on the novel „Adua” by Igiaba Scego explores the theme of the father-daughter relationship in Adua by Igiaba Scego. Adopting a mythological interpretive lens, it suggests that the novel is a rewriting of the myth of Iphigenia. However, as such, it speaks not only of the daughter’s tragedy but also of the implications of paternal love. The analysis highlights the domineering character of the father and the nature of the daughter’s sacrifice, which is both desired and carried out by the father and by the patriarchal culture. The study reveals that paternal love is conditioned by the father’s own traumas, the culture he has internalized, and the ideology he upholds.
Bibliografia
Barone, C. (2014). Introduzione. In C. Barone (a cura di), Euripide, Racine, Goethe, Ritsos. Ifigenia: variazioni sul mito (pp. 7-44). Venezia: Marsilio Editori.
Beltrametti, A. (2009). Ifigenia e le altre. Archetipi greci del sacrificio femminile o degli incerti confini tra sacrificio, oblazione eroica e crimine politico nella cultura ateniese del V secolo. Storia Delle Donne, 4 (1), 47-69. DOI: https://doi.org/10.13128/SDD-2812
Brioni, S. (2016). Storie ‘vere’ ed eroine dei romanzi. Rappresentare la Somalia in ’Ilaria Alpi. La ragazza che voleva raccontare l’inferno’ e ’Non dirmi che hai paura’. Incontri. Rivista europea di studi italiani, 31 (1), 47-60. DOI: https://doi.org/10.18352/incontri.10150
Cantarella, E. (2015). Non sei più mio padre. Il conflitto tra genitori e figli nel mondo antico. Milano: Feltrinelli editore. Edizione digitale.
Catalano, V. (2016). La letteratura italiana della migrazione. Il caso di Igiaba Scego. Palermo: Edizioni La Zisa.
Clemente, A. (2016). Educazione postcoloniale in Adua di Igiaba Scego. Dialoghi Mediterranei, 17, gennaio. https://www.istitutoeuroarabo.it/DM/educazione-postcoloniale-in-adua-di-igiaba-scego/
Comberiati, D. (2009). La quarta sponda, La quarta sponda. Scrittrici in viaggio dall’Africa coloniale all’Italia di oggi. Roma: Caravan Edizioni.
Ferreli, L. (2024). Qual è il legame tra patriarcato e colonialismo? Ne parliamo con la storica Valeria Deplano. Portale territoriale Sardegna che cambia. 25.11. https://www.italiachecambia.org/2024/11/patriarcato-colonialismo-violenza/#:~:text=C’%C3%A8%20correlazione%20tra%20colonialismo,-davvero%20la%20possibilit%C3%A0%20di%20scegliere
Giuliani, G. (2017). La razza fuoristrada. Veneri nere tra memoria coloniale e orizzonti globali. Verona: Ombre corte.
Gliksohn J.-M. (1992). Iphigénie: de la Grèce Antique à l’Europe Des Lumières. Paris: Presses Universitaires de France.
Irigaray, L. (1977). Le marché des femmes. In L. Irigaray, Ce sex qui n’est pas un (pp. 165-186). Paris: Les éditions de minuit.
Janion, M. (2006). Kobiety i duch inności. Warszawa: Sic!
Kuźma, E. (1992). Kategoria mitu w badaniach literackich. In H. Markiewicz & J. Sławiński (a cura di), Nowe problemy metodologiczne literaturoznawstwa. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Lombardi-Diop, C. (2014). Postcoloniale/postrazziale. Riflessioni sulla bianchezza degli italiani. In C. Lombardi-Diop & C. Romeo (a cura di), L’Italia postcoloniale (pp. 164-177). Firenze: Le Monnier-Mondadori Education.
Lombardi-Diop, C. & Romeo, C. (2014). Il postcoloniale italiano. Costruzione di un paradigma. In C. Lombardi-Diop & C. Romeo (a cura di), L’Italia postcoloniale (pp. 1-38). Firenze: Le Monnier-Mondadori Education.
Lorenti, G. (2015). Igiaba Scego presenta Adua. In Il circolo di Pickwick [audio file]. 24.10. https://www.radiolab.it/intervisia-igiaba-scego-adua/
Lori, L. (2013). Inchiostro d’Africa. La letteratura postcoloniale somala fra diaspora e identità. Bologna: Ombre corte.
Lotman, J.M. & Minc, Z. (1985). Letteratura e mitologia. In J.M. Lotman, La semiosfera. L’asimmetria e il dialogo nelle strutture pensanti (pp. 101-124). Venezia: Mirsilio editori.
Lucrezio, T.C. (2010). De Rerum Natura, I, 80-101. In A. Perutelli, G. Paduano & E. Rossi (a cura di), Storia e testi della letteratura latina. Bologna: Zanichelli. https://online.scuola.zanichelli.it/perutelliletteratura/files/2010/01/traduzioni_lucrezio_t3.pdf
Ponzanesi, S. (2004). Il postcolonialismo italiano. Figlie dell’impero e letteratura meticcia. Quaderni del ‘900, IV, 25-34.
Proglio, G. (2011), Memorie oltre il confine. La letteratura postcoloniale italiana in prospettiva storica. Bologna: Ombre corte.
Proto Pisani, A. (2010). Igiaba Scego, scrittrice postcoloniale in Italia. Italies, 14, 427-449. DOI: https://doi.org/10.4000/italies.4042
Quilici, M. (2013). Storia della paternità. Dal pater familias al mammo. Roma: Fazi Editore. Edizione digitale.
Romeo, C. (2011). Rappresentazioni di razza e nerezza. In F. Pezzarossa & I. Rossini (a cura di), Leggere il testo e il mondo: vent’anni di scritture della migrazione in Italia (pp. 127-149). Bologna: CLUEB.
Romeo, C. (2014). Evaporazioni. Costruzioni di razza e nerezza nella letteratura postcoloniale afroitaliana. In C. Lombardi-Diop & C. Romeo (a cura di), L’Italia postcoloniale (pp. 207-222). Firenze: Le Monnier-Mondadori Education.
Sabelli, S. (2010). L’eredità del colonialismo nelle rappresentazioni contemporanee del corpo femminile nero. In E. Petricola & A. Tappi (a cura di), “Zapruder. Storie in movimento”, Brava gente. Memoria e rappresentazioni del colonialismo, 23, settembre-dicembre, 106-115.
Sapegno, M.S. (2018). Figlie del padre. Passione e autorità nella letteratura occidentale. Milano: Feltrinelli. Edizione digitale.
Scego, I. (2015a). Adua. Firenze: Giunti Editore.
Scego, I. (2015b). La vera storia di Faccetta nera. Internazionale, 6.08. https://www.internazionale.it/opinione/igiaba-scego/2015/08/06/faccetta-nera-razzismo
Sebastià-Sáez, M. (2023). La reformulación del mito de Ifigenia en Le crime du comte Neville de Amélie Nothomb: el sacrificio humano como elemento de perversidad. In C. Sánchez Mañas & A. Sánchez i Bernet (a cura di), Visiones del mal en las literaturas clásicas y su recepción / Visions del mal en les literatures clàssiques i la seua recepción (pp. 149-160). Madrid: Ediciones Clásicas.
Secci, L. (a cura di) (2008). Il Mito di Ifigenia. Da Euripide al Novecento. Roma: Artemide Edizioni.
Serkowska, H. (2012). Dopo il romanzo storico. La storia nella letteratura italiana del ’900. Pesaro: Metauro, 2012.
Skowera, M. (2016). Postmodernistyczny retelling baśni – garść uwag terminologicznych. Creatio Fantastica, 53 (2), 41-56.
Spackman, B. (2011). Italiani DOC? Passing and posing from Giovanni Finati to Amara Lakhous. California Italian Studies, 2. DOI: https://doi.org/10.5070/C321008973
Welsh, R.N. (2014). Razza e (ri)produttività. Per una lettura biopolitica della razza nell’Italia postunitaria e contemporanea. In C. Lombardi-Diop & C. Romeo (a cura di), L’Italia postcoloniale (pp. 79-92). Firenze: Le Monnier-Mondadori Education.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Barbara Kornacka
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
- Autor oświadcza, że przysługują mu osobiste i majątkowe prawa autorskie do Utworu oraz że nie są one ograniczone w zakresie objętym niniejszą Umową, oraz że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza majątkowych lub osobistych praw autorskich innych osób.
- Autor udziela Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z Utworu bez ograniczeń terytorialnych i przez czas nieokreślony na następujących polach eksploatacji:
2.1. wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
2.2. wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu;
2.3. publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
2.4. włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
2.5. wprowadzanie Utworu w postacie elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu, Intranetu, Extranetu lub innej sieci;
2.6. rozpowszechnianie Utworu w postaci elektronicznej w Internecie, Intranecie, Extranetu lub innej sieci, w pracy zbiorowej jak również samodzielnie;
2.7. udostępnianie Utworu w wersji elektronicznej w taki sposób, by każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, w szczególności za pośrednictwem Internetu, Intranetu, Extranetu lin innej sieci;
2.8. udostępnianie Utworu zgodnie z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons. - Autor zezwala Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na:
3.1. nieodpłatne korzystanie i rozporządzanie prawami do opracowań Utworu i tymi opracowaniami.
3.2. wysyłanie metadanych Utworu oraz Utworu do komercyjnych i niekomercyjnych baz danych indeksujących czasopisma. - Autor upoważnia i zobowiązuje Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu do udzielania osobom trzecim dalszych licencji (sublicencji) do Utworu oraz do innych materiałów, w tym utworów zależnych lub opracowań zawierających lub powstałych w oparciu o Utwór, przy czym postanowienia takich sublicencji będą tożsame z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons Tym samym uprawnia wszystkich zainteresowanych do korzystania z utworu wyłącznie w celach niekomercyjnych pod następującymi warunkami:
4.1. uznanie autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem informacji, o autorstwie tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji;
4.2. na tych samych warunkach, wolno rozpowszechniać utwory zależne jedynie na licencji identycznej to tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny. - Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu jest zobowiązany do:
5.1. udostępniania Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym bez ograniczeń technicznych;
5.2. poprawnego informowania osób, którym Utwór będzie udostępniany o udzielonych im sublicencjach w sposób umożliwiający odbiorcom zapoznanie się z nimi.
Pozostałe postanowienia
- Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).