Abstrakt
The paper represents a continuation of previously conducted work and aims to explore the methodological aspects involved in developing a multilingual corpus of grammatical terminology. The languages included are Slovak, French, English, and Latin. The project’s aim is both terminological and concerned with establishing cross-linguistic equivalence, while also incorporating a lexicographic perspective. The main contribution of the project lies in its synchronic as well as diachronic approach, which traces terminological equivalence among the studied languages, rooted in the Latin origin of a large portion of the terms. The corpus development methodology rests on three pillars: the selection of up-to-date lexicographic resources, the multiparametric processing of lexical data within a shared file including all four languages, and the application of a single equivalence criterion, which is conceptual correspondence derived from the definitional features of each term. Situated within the metaterminographic perspective, the study represents an attempt to systematize grammatical terminology across four languages.
Bibliografia
Bilá, M. et al. (2018). A handbook of English and Slovak linguistic terminology. Príručka anglickej a slovenskej terminológie jazykovedy. Prešov : Prešovská univerzita v Prešove.
Charpin, F. (1980). L’héritage de l’Antiquité dans la terminologie grammaticale contemporaine. Langue française. La terminologie grammaticale 47, 25-32. https://www.persee.fr/doc/lfr_0023-8368_1980_num_47_1_5059 DOI: https://doi.org/10.3406/lfr.1980.5059
Chovancová, K. et al. (2011). Terminológia slovies. Banská Bystrica : FHV UMB v Banskej Bystrici.
Cicurel, F. (1985). Le métalangage en classe de langue. Paris : Clé International.
Colombat, B. & Savelli M. (éds.) (2001). Métalangage et terminologie linguistique. Actes du colloque de Grenoble (Université Stendhal-Grenoble III, 14-16 mai 1998). Leuven : Peeters.
Dubois, J. et al. (1994). Dictionnaire des sciences du langage. Paris : Larousse.
Ducrot, O. & Todorov, T. (1972). Dictionnaire encyclopédique des sciences du langage. Paris : Seuil.
Horecký, J. (1974). Obsah a forma termínu. Kultúra slova, 8 (10), 321-324. https://www.juls.savba.sk/ediela/ks/1974/10/ks1974-10.lq.pdf DOI: https://doi.org/10.1017/S001447970000613X
Horecký, J. & Rácová, A. (1979). Slovník jazykovedných termínov. Bratislava : Slovenské pedagogické nakladateľstvo.
Janíková, V. (2013). Vícejazyčná lingvistická terminologie. Brno : Národní institut pro další vzdělávání.
Jedlička, A. et al. (1977). Slovník slovanské lingvistické terminologie 1. Praha : Academia.
Jedlička, A. et al. (1979). Slovník slovanské lingvistické terminologie 2. Hamburg : Buske.
Kaltz, B. (2001). Adverbe pronominal, pronom adverbial, préverbe et préposition-relais dans la grammaire allemande : c’est à y perdre son latin ! In B. Colombat & M. Savelli (eds.), Métalangage et terminologie linguistique. Actes du colloque de Grenoble (Université Stendhal-Grenoble III, 14-16 mai 1998) (pp. 751-763). Leuven : Peeters.
Křečková, V. (2012). Terminologie & linguistique : construction des ensembles terminologiques bilingues (slovaque-français). Banská Bystrica : FHV UMB v Banskej Bystrici.
Lerat, P. (2006). Quelques réflexions sur le traitement terminographique unilingue de la métalangue grammaticale en français. Syntaxe & Sémantique – La terminologie linguistique, 7, 29-38. DOI: https://doi.org/10.3917/ss.007.0029
Marouzeau, J. (1933). Lexique de la terminologie linguistique : français, allemand, anglais, italien. Paris : P. Geuthner.
Mistrík, J. (2002). Lingvistický slovník. Bratislava : Slovenské pedagogické nakladateľstvo.
Mitterand, H. (1980). La nomenclature grammaticale (version 1975). Langue française. La terminologie grammaticale, 47, 90-99. DOI: https://doi.org/10.3406/lfr.1980.5063
Mounin, G. (1974). Dictionnaire de la linguistique. Paris : Presses universitaires de France.
Neveu, F. (2004). Dictionnaire des sciences du langage. Paris : Armand-Colin.
Oravec, J. & Bajzíková, E. (1982). Súčasný slovenský spisovný jazyk. Syntax. Bratislava : Slovenské pedagogické nakladateľstvo.
Oravec, J., Bajzíková, E. & Furdík, J. (1984). Súčasný slovenský spisovný jazyk. Morfológia. Bratislava : Slovenské pedagogické nakladateľstvo.
Parisse, Ch. (2009). La morphosyntaxe : Qu’est ce qu’est ? Application au cas de la langue française ? Rééducation orthophonique, 47 (238), 7-20. https://shs.hal.science/halshs-00495626v1
Pellat, J.-C. (2001). Nomenclature/terminologie grammaticale : 1975/1997. In B. Colombat & M. Savelli (éds.), Métalangage et terminologie linguistique. Actes du colloque de Grenoble (Université Stendhal-Grenoble III, 14-16 mai 1998) (pp. 655-671). Leuven : Peeters.
Puchovská, Z. (2021). Le discours grammatical contextualisé du français de conception slovaque. Analyse de la période entre 1993 et 2018. In Z. Puchovská (éd.), Le discours grammatical contextualisé slovaque dans la description du français (1918-2018) (pp. 143-233). Paris : Éditions des archives contemporaines. DOI: https://doi.org/10.17184/eac.4787
Puchovská, Z. (2024). Slovesný prítomný a minulý čas z francúzsko-slovenskej kontrastívnej perspektívy. Bratislava : Univerzita Komenského v Bratislave.
Riegel, M., Pellat, J.-Ch. & Rioul, R. (2011). Grammaire méthodique du français. Paris : Quadrige / Presses universitaires de France.
Schad, S. (2007). A lexicon of Latin grammatical terminology. Pisa & Roma : Fabrizio Serra Editore.
Schejbalová, Z. (2001). Francouzská a česká lingvistická terminologie. Tematický slovníček. Brno : Masarykova Univerzita, Pedagogická fakulta.
Špaňár, J. & Hrabovský, J. (1962). Latinsko-slovenský slovník a slovensko-latinský slovník. Bratislava : Slovenské pedagogické nakladateľstvo.
Špaňár, J. & Horecký, J. (1993). Latinská gramatika. Bratislava : Slovenské pedagogické nakladateľstvo.
Springhetti, A. (1962). Lexicon linguisticae et philologiae (= « Latinitas perennis », collection éditée par la Schola superior litterarum latinarum in pontifica Universitate gregoriana, vol. VI). Rome : Université grégorienne pontificale.
Swiggers, P. (2010). Terminologie, terminographie et métalangage linguistiques : quelques réflexions et propositions. Revue roumaine de linguistique, 15 (3), 209-222.
Swiggers, P. & Janse, M. (1991). Les dictionnaires de terminologie linguistique : bibliographie systématique. Meta (Journal des traducteurs), 36 (4), 647-653. https://www.erudit.org/fr/revues/meta/1991-v36-n4-meta334/004312ar/ DOI: https://doi.org/10.7202/004312ar
Taraba, J. (1995). Francúzska gramatika. Bratislava : Slovenské pedagogické nakladateľstvo.
Taraba, J. & Trup, L. (1994). Súčasný francúzsky jazyk. Francúzsko-slovenská lingvistická terminológia. Bratislava : Univerzita Komenského Bratislava.
Vachek, J. (dir.). (2003). Dictionary of the Prague School of Linguistics. Amsterdam : John Benjamins Publishing Co. DOI: https://doi.org/10.1075/sfsl.50
Vachek, J. & Dubský, J. (1960). Dictionnaire de linguistique de l’École de Prague. Utrecht-Anvers : Spectrum.
Vigner, G. (2009). La grammaire en FLE. Paris : Hachette.
Vojtek, D. (2017). Glossaire bilingue des termes de grammaire (français-slovaque), A – L. Prešov : Prešovská univerzita v Prešove.
Vojtek, D. (2018). Glossaire bilingue des termes de grammaire (français-slovaque), M – Z. Prešov : Prešovská univerzita v Prešove.
Vojtek, D. (2020). Preklad gramatickej terminológie (na materiáli francúzštiny a slovenčiny). Prešov : Prešovská univerzita v Prešove.
Vojtek, D. (2024). Flou terminologique en grammaire : le cas du français et du slovaque. Studia Romanistica, 24 (1), 105-121. DOI: https://doi.org/10.15452/SR.2024.24.0006
Vojteková, M. (dir.) (2019). Slovensko-poľsko-ruský slovník jazykovedných termínov II. Morfológia. Prešov : Filozofická fakulta, Prešovská univerzita v Prešove. DOI: https://doi.org/10.11649/sfps.1992
Zázrivcová, M. et al. (2016). Valenčné potencie slovies v kontraste. Banská Bystrica : Belianum.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Daniel Vojtek
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
- Autor oświadcza, że przysługują mu osobiste i majątkowe prawa autorskie do Utworu oraz że nie są one ograniczone w zakresie objętym niniejszą Umową, oraz że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza majątkowych lub osobistych praw autorskich innych osób.
- Autor udziela Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z Utworu bez ograniczeń terytorialnych i przez czas nieokreślony na następujących polach eksploatacji:
2.1. wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
2.2. wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu;
2.3. publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
2.4. włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
2.5. wprowadzanie Utworu w postacie elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu, Intranetu, Extranetu lub innej sieci;
2.6. rozpowszechnianie Utworu w postaci elektronicznej w Internecie, Intranecie, Extranetu lub innej sieci, w pracy zbiorowej jak również samodzielnie;
2.7. udostępnianie Utworu w wersji elektronicznej w taki sposób, by każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, w szczególności za pośrednictwem Internetu, Intranetu, Extranetu lin innej sieci;
2.8. udostępnianie Utworu zgodnie z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons. - Autor zezwala Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na:
3.1. nieodpłatne korzystanie i rozporządzanie prawami do opracowań Utworu i tymi opracowaniami.
3.2. wysyłanie metadanych Utworu oraz Utworu do komercyjnych i niekomercyjnych baz danych indeksujących czasopisma. - Autor upoważnia i zobowiązuje Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu do udzielania osobom trzecim dalszych licencji (sublicencji) do Utworu oraz do innych materiałów, w tym utworów zależnych lub opracowań zawierających lub powstałych w oparciu o Utwór, przy czym postanowienia takich sublicencji będą tożsame z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons Tym samym uprawnia wszystkich zainteresowanych do korzystania z utworu wyłącznie w celach niekomercyjnych pod następującymi warunkami:
4.1. uznanie autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem informacji, o autorstwie tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji;
4.2. na tych samych warunkach, wolno rozpowszechniać utwory zależne jedynie na licencji identycznej to tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny. - Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu jest zobowiązany do:
5.1. udostępniania Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym bez ograniczeń technicznych;
5.2. poprawnego informowania osób, którym Utwór będzie udostępniany o udzielonych im sublicencjach w sposób umożliwiający odbiorcom zapoznanie się z nimi.
Pozostałe postanowienia
- Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).