Postawy kobiet wobec własnej ciąży i poczętego dziecka, na przestrzeni ostatnich 50 lat
Journal cover , volume 1, no. 41, year 2026
PDF (Język Polski)

Schlagworte

macierzyństwo
ciąża
więź prenatalna
relacja matka-dziecko
postawy wobec ciąży
poczęte dziecko
akceptacja ciąży
psychospołeczne aspekty macierzyństwa
tożsamość macierzyńska

Zitationsvorschlag

Chlebowska, G., Kandzia, W., Sacha, K., & Lichtenberg-Kokoszka, E. (2026). Postawy kobiet wobec własnej ciąży i poczętego dziecka, na przestrzeni ostatnich 50 lat. Teologia I Moralność, 21(1(41), 221–235. https://doi.org/10.14746/TIM.2026.41.1.16

Abstract

Celem artykułu była analiza zmian w postawach kobiet wobec ciąży i poczętego dziecka, na przestrzeni ostatnich 50 lat, ze szczególnym uwzględnieniem akceptacji ciąży, gotowości do pełnienia roli matki, sposobu postrzegania dziecka w okresie prenatalnym oraz kształtowania więzi prenatalnej. Badania przeprowadzono na początku 2026 roku metodą sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem autorskiej ankiety internetowej. W badaniu uczestniczyły kobiety, które urodziły dzieci w latach 1980-2026. Analiza zgromadzonego materiału empirycznego wykazała wysoki poziom akceptacji ciąży oraz gotowości do podjęcia roli matki w większości badanych kohort. Zaobserwowano również stopniowy wzrost postrzegania poczętego dziecka jako odrębnej istoty oraz wzrost znaczenia emocjonalnej więzi prenatalnej. Wyniki wskazują, że współczesne kobiety częściej traktują ciążę nie tylko jako stan biologiczny, lecz także jako początek relacji z dzieckiem. W badanej grupie widoczny był również wzrost emocjonalnego zaangażowania matek, przejawiającego się m.in. reagowaniem na ruchy dziecka, rozmowami z nim oraz wyobrażaniem sobie dziecka po narodzinach. Uzyskane rezultaty sugerują istotne przemiany psychospołecznego rozumienia macierzyństwa oraz prenatalnego doświadczenia relacji matka-dziecko w ciągu ostatnich dekad.

https://doi.org/10.14746/TIM.2026.41.1.16
PDF (Język Polski)

Literaturhinweise

Brodowska, Elwira i Monika Bąk-Sosnowska. 2021. „Wpływ ciąży na zdrowie i samopoczucie psychiczne kobiet”. W: Zdrowie człowieka w ontogenezie – aspekty biomedyczne i psychospołeczne. Studia badaczy polskich, słowackich i czeskich. T. 2. Aspekty psychospołeczne, red. Andrzej Knapik, Paolo Beňo i Jerzy Rottermund, 15-21. Katowice: Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach.

Ciccarelli, Saundra K. i J. Noland White. 2015. Psychologia. Rebis.

Darvill, Rachel, Kathryn Skirton i Philip Farrand. 2010. „Psychological Factors That Impact on Women’s Experiences of First-Time Motherhood”. Midwifery, 26(3): 357-366. DOI: https://doi.org/10.1016/j.midw.2008.07.006

Glover, Vivette. 2011. „Annual Research Review: Prenatal Stress and the Origins of Psychopathology: An Evolutionary Perspective”. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 52(4): 356–367. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.2011.02371.x

Iwanowicz-Palus, Grażyna J. i Agnieszka M. Bień. 2009. „Psychologiczne aspekty ciąży i porodu – charakterystyka stanów emocjonalnych kobiet w ciąży”. W: Wybrane aspekty opieki nad kobietą ciężarną, 342- 348. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.

Iwanowicz-Palus, Grażyna, i Justyna Krysa. 2010. „Zdrowie reprodukcyjne”. W: Opieka przedkoncepcyjna, red. Grażyna Stadnicka, 13-16. Warszawa: PZWL.

Janiuk, Ewa. 2014. „Prenatalny okres życia człowieka w edukacji przedporodowej”. W: Prenatalny okres życia człowieka. Zagadnienie interdyscyplinarne, red. Emilia Lichtenberg-Kokoszka, Ewa Janiuk i Piotr Kierpal, 67-76. Kraków: Impuls.

Keller, Heidi i Kim A. Bard. 2017. The Cultural Nature of Attachment: Contextualizing Relationships and Development. Cambridge, MA: MIT Press. DOI: https://doi.org/10.7551/mitpress/9780262036900.001.0001

Kicia, Mariola, i Grażyna Iwanowicz-Palus. 2020. „Przygotowanie do porodu i plan porodu”. W: Edukacja przedporodowa, red. Grażyna Iwanowicz-Palus i Agnieszka Bień, 119-133. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.

Kornas-Biela, Dorota. 2009. Pedagogika prenatalna. Nowy obszar nauk o wychowaniu. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Kornas-Biela, Dorota. 2017. „Prenatalne macierzyństwo”. W: W trosce o macierzyństwo, red. Ewa Włodarczyk, 41-52. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Kucharska-Hauk, Marta. 2020. Więź matki z dzieckiem w okresie prenatalnym w ciąży wysokiego ryzyka. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/8220-246-5

Lichtenberg-Kokoszka, Emilia. 2023. „Ojcostwo i macierzyństwo od poczęcia”. Teologia i Moralność, 1(33): 21-30. DOI: https://doi.org/10.14746/TIM.2023.33.1.2

Majewska, Agata. 2017. „Ciąża jako wyjątkowy czas – potrzeba odpowiedniego wsparcia małżonków w okresie oczekiwania na dziecko”. Fides et Ratio, 1(29): 101-107.

Monk, Catherine, Michael K. Georgieff i Erin A. Osterholm. 2013. „Research Review: Maternal Prenatal Distress and Poor Nutrition – Mutually Influencing Risk Factors Affecting Infant Neurocognitive Development”. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 54(2): 115-130. DOI: https://doi.org/10.1111/jcpp.12000

Müller, Mary. 2009. „Prenatal and Postnatal Attachment: A Concept Analysis”. International Journal of Nursing Studies, 46(6): 874-885.

Stadnicka, Grażyna i Grażyna Iwanowicz-Palus. 2016. Położnictwo i opieka nad kobietą ciężarną. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.

Stern, Daniel N. 1995. The Motherhood Constellation: A Unified View of Parent-Infant Psychotherapy. New York: BasicBooks.

Śniegulska, Anna. 2015. „Macierzyństwo w obliczu współczesnych zagrożeń i przemian społecznych. W: Rodzina miejscem integralnego rozwoju i wychowania, red. Danuta Opozda, S. Maria Loyola-Opiela, Dorota Bis i Ewelina Świdrak, 171-188. Lublin: Wydawnictwo Episteme.

Włodarczyk, Ewa. 2012. „O «rodzeniu się» macierzyństwa”. W: Konteksty współczesnego macierzyństwa. Perspektywa młodych naukowców, red. Justyna Deręgowska i Marta Majorczyk, 101-127. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Poznaniu

Wojaczek, Maria. 2012. „Kształtowanie się zmian i percepcja poczętego dziecka w poszczególnych etapach ciąży”. Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne, 2(1): 73-77.

Yarcheski, Laura Marie, Nancy Elizabeth Mahon i Timothy Joseph Yarcheski. 2009. „A Meta-Analytic Study of Predictors of Maternal-Fetal Attachment”. International Journal of Nursing Studies, 46(5): 708-715. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2008.10.013