Abstrakt
Refleksyjność jest ważną kompetencją zarówno edukatora, nauczyciela i wychowawcy, jak i osoby uczącej się, wychowanka. Refleksyjność to gotowość osób działających w przestrzeni edukacyjnej do refleksji, zastanawiania się, rozważania, analizowania. Refleksyjność pozwala człowiekowi odejść od schematów, wejść w siebie i jednocześnie wyjść poza siebie, nie ustawać w poszukiwaniu nowych dróg i rozwiązań, krytycznie spojrzeć na osiągane cele. Refleksyjność przyczynia się do budowania ludzkiej warstwy doświadczenia, która staje się podstawą poznania i rozumienia świata.
W kontekście wyzwań, przed jakimi stoi współczesny człowiek w związku z cywilizacją technologiczną, informacyjną i globalizacyjną, konieczne jest rozwijanie zdolności do refleksyjności, zwłaszcza w edukacji. Dlatego też kolejnym etapem rozważań będzie analiza zagadnienia refleksyjności w kontekście pedagogiki ignacjańskiej, sięgającej wieku XVI ale na nowo sformułowanej i wyartykułowanej w opracowanych w latach 80. XX w. dokumentach. Na ich podstawie omówiony zostanie ignacjański model wychowania proponowany współcześnie instytucjom wychowawczo-oświatowym oraz jego komponenty: kontekst – doświadczenie – refleksja – działanie – ewaluacja. Każdy z tych pięciu elementów jest ważny, a zintegrowane ze sobą wpływają na dynamikę pedagogiki ignacjańskiej. Ukazana będzie, rola refleksji, która w modelu pedagogiki ignacjańskiej jest elementem pozwalającym wzrastać i rozwijać się. Refleksja ta jest w pełni dojrzała tylko wtedy, jeżeli prowadzi osobę do podjęcia decyzji i zaangażowania, czyli do działania. Tak rozumiana refleksja jest sposobem postępowania pozwalającym na integralną formację wychowanka. Na zakończenie, przedstawiono postulaty dla praktyki i edukacji odnoszące się do stymulowania i rozwijania postawy refleksyjności u wychowanków.
Bibliografia
Carr, Alan. 2004. Positive Psychology. New York: Brunner-Routledge.
Chrost, Marzena. 2017. Refl eksyjność w wychowaniu. Proces poznawania siebie, Studia Paedagogica Ignatiana, 2, 131-144. DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SPI.2017.2.006
Chrost, Marzena. 2018a. Refl eksyjność komponentem mądrości praktycznej. W: Sprawności moralne jako przedmiot refl eksji wychowawczej, red. Iwona Jazukiewicz, Ewa Rojewska, 33-47. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
Chrost, Marzena. 2018b. Refl eksyjność wyzwaniem współczesnego świata, Studia Paedagogica Ignatiana, 4, 55-66. DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SPI.2018.4.003
Dróżka, Wanda. 2001. Od pewności ku refl eksyjności w zawodzie nauczycielskim. Przyczynek do dyskusji, Przegląd Pedagogiczny, 1, 135-151.
Dulles, Avery. 2008. Church and Society. The Laurence J. McGinely Lectures, 1988-2007. New York: Wydawnictwo Fordham University Press.
Duminuco, Vincent. 2008. Formation or Indoctrination in Ignatian Pedagogy?. W: Ignatian Pedagogy for the Challenges of Humanism Today, red. Wit Pasierbek, 193-210. Kraków: Wyższa Szkoła Filozoficzno Pedagogiczna Ignatianum i Wydawnictwo WAM.
Ignatian Pedagogy: A Practical Approach. Curia Praepositi Generalis Societatis Iesu. 1993. Roma. Polnische Version: Pedagogika ignacjańska. Podejście praktyczne. 2006. W: Podstawy edukacji ignacjańskiej, tłum. Bogusław Steczek, 97-165. Kraków: Wyższa Szkoła Filozofi czno-Pedagogiczna Ignatianum i Wydawnictwo WAM.
Klus-Stańska, Dorota. 2006. Doświadczenia pedagogiczne nauczycieli jako źródło ich niezdolności do refleksji nad własną aktywnością zawodową. W: Sapientia et adiumentum. W trosce o rozwój innych. Studia dedykowane prof. Zbigniewowi Kwiecińskiemu, red. Jarosław Michalski, 155-176. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
Łacny, Paweł. 2010. Jezuickie „magis” na przykładzie życia ojca Matteo Ricciego SJ (1552-1610). W: Pedagogika ignacjańska: historia, teoria, praktyka, red. Anna Królikowska, 151-182. Kraków: Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna Ignatianum i Wydawnictwo WAM.
Marek, Zbigniew. 2017. Pedagogika towarzyszenia. Perspektywa tradycji ignacjańskiej. Kraków: Akademia Ignatianum w Krakowie.
Mółka, Janusz. 2010. Personalistyczny paradygmat pedagogiki ignacjańskiej. W: Paradygmaty akademickiego kształcenia pedagogów, red. Anna Sajdak i Danuta Skulicz, 219-227. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Prochaska, James. 1999. How Do People Change, and How Can We Change to Help Many More People?. W: The Heart and Soul of Change, red. Mark A. Hubble, Barry L. Duncan i Scott D. Miller, 227-255. Washington: American Psychological Association.
Rozmarynowska, Karolina. 2015. Mądrość praktyczna jako zdolność do realizowania norm moralnych. W: Z problematyki norm, zasad i mądrości praktycznej. Studia i rozprawy z etyki normatywnej, red. Piotr Duchliński i Tomasz Homa, 109-119. Kraków: Akademia Ignatianum i Wydawnictwo WAM.
Smółka, Paweł. 2008. Kompetencje społeczne. Metody pomiaru i doskonalenia umiejętności interpersonalnych, Kraków: Wolters Kluwer Polska.
The Characteristics of Jesuit Education. Roma Acta Romana Societatis Iesu. 1986. vol. XIX, fasc. III, 770-832. Polnische Version: Charakterystyczne cechy jezuickiego wychowania. 2006. W:
Podstawy edukacji ignacjańskiej, tłum. Bogusław Steczek, 7-95. Kraków: Wyższa Szkoła Filozofi czno-Pedagogiczna Ignatianum i Wydawnictwo WAM.
Żmudziński, Wojciech. 2008. Fundament ignacjańskiej pedagogiki. W: Pedagogika ignacjańska wobec wyzwań współczesnego humanizmu, red. Wit Pasierbek, 51-63. Kraków: Wyższa Szkoła
Filozofi czno-Pedagogiczna Ignatianum i Wydawnictwo WAM.
Żywczok, Alicja. 2017. W kierunku przemiany wewnętrznej. Refl eksja jako biografi czny punkt zwrotny. W: Codzienność jako wyzwanie edukacyjne. T. 2: Refl eksyjność w codzienności edukacyjnej, red. Iwona Paszenda, 29-46. Wrocław: Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2021 Marzena Chrost
![Creative Commons License](http://i.creativecommons.org/l/by-nd/4.0/88x31.png)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.