Abstrakt
Artykuł bada wspólne stanowisko Salomona Maimona i Johanna Gottlieba Fichtego w kwestii niemożliwości ateizmu filozoficznego, pomimo historycznych oskarżeń o ateizm skierowanych pod adresem obu myślicieli. Zastosowaną metodą jest dokładna lektura porównawcza dzieła Maimona Philosophisches Wörterbuch (1791) oraz Fichtego O podstawach naszego przekonania o boskim rządzie świata (1799), w kontekście ich biografii i uwarunkowań kulturowych. Analiza pokazuje, że chociaż obaj myśliciele odrzucają tradycyjne dowody na istnienie Boga, potwierdzają oni koncepcję Boga jako idei logicznie koniecznej (Maimon) lub moralnej konieczności, opartej na praktycznym rozumowaniu (Fichte). Artykuł kończy się wnioskiem, że dla obu filozofów ateizm jest nie tylko fałszywy, ale także wewnętrznie sprzeczny, a to wspólne stanowisko odzwierciedla postkantowską transformację teologii z metafizyki teoretycznej w praktyczne rozumowanie.
Bibliografia
Fichte, Johann Gottlieb. 1962-2012. Gesamtausgabe der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, edited by Reinhard Lauth et al. Stuttgart-Bad Cannstatt: Frommann-Holzboog.
Kant, Immanuel. 1908. “Kritik der Urteilskraft.” In: Gesammelte Schriften, herausgegeben von der Königlich Preußischen Akademie der Wissenschaften, Band 5, 165-485. Berlin: Georg Reimer.
Maimon, Salomon. 1791. Philosophisches Wörterbuch, oder, Beleuchtung der wichtigsten Gegenstände der Philosophie: in alphabetischer Ordnung. Erstes Stück. Vol. 1. JF Unger.
Maimon, Solomon. 2018. The Autobiography of Solomon Maimon: The Complete Translation, edited by Yitzhak Y. Melamed and Abraham P. Socher, translated by Paul Reitter. Princeton, NJ: Princeton University Press. DOI: https://doi.org/10.1515/9781400890446
Melamed, Yitzhak Y. 2004. “Salomon Maimon and the Rise of Spinozism in German Idealism.” Journal of the History of Philosophy, 42 (1): 67-96. DOI: https://doi.org/10.1353/hph.2004.0010
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Yady Oren
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.