Słowa kluczowe
sztuczna inteligencja
katolicka nauka społeczna
godność osoby
algoretyka
Jak cytować
Abstrakt
Artykuł rekonstruuje konteksty przygotowujące lekturę encykliki Leona XIV Magnifica humanitas. Analiza obejmuje ciągłość z Rerum novarum, nauczanie o godności osoby, katolicką refleksję nad algoretyką, rozróżnienie między inteligencją ludzką i sztuczną oraz społeczne pola recepcji AI: pracę, prawdę, prywatność i wojnę. Metoda hermeneutyczno-kontekstualna służy uporządkowaniu dokumentów, wystąpień i debat, które wyznaczają najbliższe pole znaczeniowe encykliki oraz przygotowują jej dalszą interpretację w perspektywie katolickiej nauki społecznej.
Bibliografia
Adamski, Krzysztof. 2024. “Czy katolicka nauka społeczna jest zdolna do projektowania przyszłości? Refleksje w oparciu o prognozy rozwoju sztucznej inteligencji oraz popularność idei transhumanistycznych.” Społeczeństwo, 34(4): 9-32. DOI: https://doi.org/10.58324/s.358
Benanti, Paolo. 2018a. Le macchine sapienti. Intelligenze artificiali e decisioni umane. Bologna: Marietti 1820.
Benanti, Paolo. 2018b. Oracoli. Tra algoretica e algocrazia. Roma: Luca Sossella Editore.
Bielinowicz, Adam and Beata Bilicka. 2025. “Sztuczna inteligencja na lekcjach religii.” Teologia i Człowiek, 72(4): 11-29. DOI: https://doi.org/10.12775/TiCz.2025.025
Crawford, Kate. 2021. Atlas of AI: Power, Politics, and the Planetary Costs of Artificial Intelligence. New Haven-London: Yale University Press. DOI: https://doi.org/10.12987/9780300252392
Dicastery for the Doctrine of the Faith. 2024. Declaration “Dignitas infinita” on Human Dignity.
Dicastery for the Doctrine of the Faith and Dicastery for Culture and Education. 2025. Antiqua et nova: Note on the Relationship between Artificial Intelligence and Human Intelligence.
Dignum, Virginia. 2019. Responsible Artificial Intelligence: How to Develop and Use AI in a Responsible Way. Cham: Springer. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-30371-6
Ferdynus, Marcin. 2023. “Czy mamy prawo oswoić sztuczną inteligencję?” Ethos, 36(3): 67-91. DOI: https://doi.org/10.12887/36-2023-3-143-06
Francis. 2023. Message for the 57th World Day of Peace. Artificial Intelligence and Peace.
Francis. 2024a. Message for the 58th World Day of Social Communications. Artificial Intelligence and the Wisdom of the Heart: Towards a Fully Human Communication.
Francis. 2024b. Address at the G7 Session on Artificial Intelligence. Borgo Egnazia, 14 June 2024.
Hulicki, Maciej. 2025. “Etyka i regulacja sztucznej inteligencji w świetle katolickiej nauki społecznej.” Annales Canonici, 21(2): 91-134. DOI: https://doi.org/10.15633/acan.21208
International Theological Commission. 2026. Quo vadis, humanitas? Thinking through Christian Anthropology in the Face of Certain Scenarios for the Future of Humanity.
Jobin, Anna, Marcello Ienca and Effy Vayena. 2019. “The Global Landscape of AI Ethics Guidelines.” Nature Machine Intelligence, 1: 389-399. DOI: https://doi.org/10.1038/s42256-019-0088-2
KAI. 2026. Prezentacja encykliki Leona XIV “Magnifica humanitas,” 25 May 2026.
Lekka-Kowalik, Agnieszka and Mariusz Wojewoda. 2023. “Lęk i nadzieja.” Ethos, 36(3): 5-20.
Leo XIII. 1891. Encyclical “Rerum novarum”.
Leo XIV. 2026a. Encyclical “Magnifica humanitas”.
Leo XIV. 2026b. Address at the Presentation of the Encyclical “Magnifica humanitas.” New Synod Hall, 25 May 2026. DOI: https://doi.org/10.1353/book.147750
Mazurkiewicz, Piotr et al., eds. 2024. Słownik katolickiej nauki społecznej. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.
Morciniec, Piotr. 2025. “Etyka sztucznej inteligencji – fakty i perspektywy.” Family Forum, 15: 127-144. DOI: https://doi.org/10.25167/FF/5800
Mróz, Maciej. 2024. “Sztuczna inteligencja jako szansa dla teologii.” Teologia i Moralność, 19(1): 247-261. DOI: https://doi.org/10.14746/TIM.2024.35.1.14
Orbik, Zbigniew. 2023. “W poszukiwaniu filozoficznych źródeł problematyki sztucznej inteligencji.” Ethos, 36(3): 45-66. DOI: https://doi.org/10.12887/36-2023-3-143-05
Piwowarski, Władysław. 1991-1992. “Ciągłość i odnowa społecznej nauki Kościoła w encyklice Jana Pawła II Sollicitudo rei socialis.” Colloquium Salutis, 23-24: 109-120.
Pontifical Academy for Life and Signatories. 2020. Rome Call for AI Ethics.
Pontifical Academy of Social Sciences. 2026. Digital Rerum Novarum: Artificial Intelligence for Peace, Social Justice, and Integral Human Development. Final Statement.
Pontifical Council for Justice and Peace. 2004. Compendium of the Social Doctrine of the Church.
Rowlands, Anna. 2021. Towards a Politics of Communion: Catholic Social Teaching in Dark Times. London-New York: T&T Clark. DOI: https://doi.org/10.5040/9780567682567
Sobkowiak, Jarosław A. 2024. “Actushumanus w kontekście sztucznej inteligencji a odpowiedzialność osoby.” Kultura – Media – Teologia, 60: 271-286. DOI: https://doi.org/10.21697/kmt.2023.60.15
Strzeszewski, Czesław. 2003. Katolicka nauka społeczna. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Yuengert, Andrew M. 2023. Catholic Social Teaching in Practice: Exploring Practical Wisdom and the Virtues Tradition. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/9781009261432
Zadroga, Adam. 2025. “Sztuczna inteligencja w zarządzaniu: analiza etyczna z perspektywy katolickiej nauki społecznej.” Teologia i Moralność, 20(1): 25-36. DOI: https://doi.org/10.14746/TIM.2025.38.1.2
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Arkadiusz Wuwer
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.