Słowa kluczowe
Żydzi
Poznań
spuścizna
rękopisy
Archiwum Żydów Poznania i Wielkopolski
Fundacja Tu Żyli Żydzi
Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 34
Liczba pobrań: 20
Abstrakt
Streszczenie. W 2022 roku – w wyniku porozumienia Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu z Fundacją Tu Żyli Żydzi – powstała kolekcja Archiwum Żydów Poznania i Wielkopolski, funkcjonująca w ramach Pracowni Rękopisów Oddziału Zbiorów Specjalnych. Pierwsza do Biblioteki wpłynęła spuścizna po Noachu Lasmanie (1924–2018), poznańskim Żydzie, który przeżył Holokaust; geologu i pisarzu, który przez wiele lat mieszkał w Izraelu. Artykuł ma na celu przedstawienie zasad współpracy między Fundacją Tu Żyli Żydzi a Biblioteką Uniwersytecką w Poznaniu, zaprezentowanie biografii Noacha Lasmana na podstawie zgromadzonych archiwaliów oraz opisanie procesu opracowania i uporządkowania jego spuścizny w ramach kolekcji Archiwum Żydów Poznania i Wielkopolski. Metody: Podczas pracy nad spuścizną zastosowano metodykę archiwalną, korzystano z wytycznych opracowania archiwalnego spuścizn rękopiśmiennych Archiwum Polskiej Akademii Nauk. Wnioski: Spuścizna Noacha Lasmana stanowi cenny zbiór materiałów archiwalnych, który obejmuje m.in. dokumenty osobiste, dzienniki, korespondencję, materiały warsztatowe oraz fotografie i nagrania. Archiwalia te nie tylko dokumentują losy Noacha Lasmana jako ocalałego z Holokaustu, ale również ukazują życie Żydów w Poznaniu przed II wojną światową i podczas okupacji. Współpraca Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu z Fundacją Tu Żyli Żydzi przyczynia się do zachowania dziedzictwa społeczności żydowskiej w Wielkopolsce
Bibliografia
Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu (BUP), Oddział Zbiorów Specjalnych, Pracownia Rękopisów, Archiwum Żydów Poznania i Wielkopolski, sygn. Rkp. 8260–8267.
Baszko A., „Parciana retoryka”. Rysunki w poznańskiej prasie antysemickiej lat trzydziestych XX wieku, w: Wyparte historie. Antysemityzm na Uniwersytecie Poznańskim w latach 1919–1939, red. M. Michalski, K. Podemski, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2022, s. 471–530.
Berendt G., Życie żydowskie w Polsce w latach 1950–1956. Z dziejów Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego 2006.
Cała A., Żyd – wróg odwieczny? Antysemityzm w Polsce i jego źródła, Warszawa: Wydawnictwo Nisza 2012.
Dobrowolski T., Ziemia łosicka w latach 1264–2005, w: Łosice i ziemia łosicka, Łosice: Kozak Druk Siedlce 2005.
Flisiak D., Powstanie, rozwój i ideologia organizacji Haszomer Hacair działającej w II Rzeczypospolitej, „Almanach Historyczny” 2018, t. 20, s. 189–207.
Kaniewska B., Michalski M., Moc(ne) słowa. Żydzi w poznańskiej prasie antysemickiej lat trzydziestych XX wieku, w: Wyparte historie. Antysemityzm na Uniwersytecie Poznańskim w latach 1919–1939, red. M. Michalski, K. Podemski, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM 2022, s. 431–470.
Keff B., Antysemityzm. Niezamknięta historia, Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca 2013.
Krajewska H., Opracowywanie spuścizn w Archiwum Polskiej Akademii Nauk, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 2008, t. 89, s. 35–42. DOI: https://doi.org/10.31743/abmk.10136
Kwiecień S., Prasa żydowska w Krakowie w czasie okupacji hitlerowskiej, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej 2009 (Kraków–Lwów: książki, czasopisma, biblioteki XIX i XX w., t. 9).
Lasman N., Wspomnienia z trzech światów, wybór i oprac. A. Niziołek, Poznań: Wydawnictwo Miejskie Posnania 2019.
Pakuła Z., Chawerim. Poznańscy Żydzi, Poznań: Stowarzyszenie Miasteczko Poznań 2018.
Pakuła Z., Poznań Majn Hejm. Historia Barucha Bergmana. The story of Baruch Bergman, Poznań: Stowarzyszenie Miasteczko Poznań 2019.
Pakuła Z., Siwe kamienie. Wielkopolscy Żydzi, Poznań: Wydawnictwo „W drodze” 1998.
Skupień A., Ludność żydowska w województwie poznańskim w latach 1919–1938, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 2007.
Studia z dziejów trójjęzycznej prasy żydowskiej na ziemiach polskich (XIX–XX w.), red. J. Nalewajko-Kulikov, Warszawa: Neriton i Instytut Historii PAN 2012.
Sztyma-Knasiecka T., Między tradycją a nowoczesnością. Żydzi poznańscy w XIX i XX wieku, Poznań: Muzeum Narodowe w Poznaniu 2006.
Szuchta R., 1000 lat historii Żydów polskich. Podróż przez wieki, Warszawa: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN 2015.
Wojtyńska-Nowotka M., Antysemityzm w polskiej prasie dwudziestolecia międzywojennego. Leksyka nagłówków prasowych tygodnika „Pod Pręgierz”, „Poradnik Językowy” 2020, nr 6, s. 64–78. DOI: https://doi.org/10.33896/PorJ.2020.6.5
Wytyczne opracowania spuścizn archiwalnych po uczonych, oprac. H. Dymnicka-Wołoszyńska, Z. Kolankowski, Warszawa: Polska Akademia Nauk 1990.
Ziółkowska A., Żydzi poznańscy w pierwszych miesiącach okupacji hitlerowskiej, „Kronika Miasta Poznania” 2006, nr 3: Poznańscy Żydzi, s. 378–393.
http://www.miasteczkopoznan.pl
Licencja
Prawa autorskie (c) 1970 Marita Jagiełłowicz
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Utwory opublikowane w czasopiśmie Biblioteka, na platformie Pressto należącej do Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu od 2015 roku są udostępniane na
licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Tym samym wszyscy zainteresowani są uprawnieni do korzystania z utworów opublikowanych po 2015 roku pod następującymi warunkami:
- uznania autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnianym utworem informacji o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji
- na tych samych warunkach — remiksując utwór, przetwarzając go lub tworząc na jego podstawie, należy swoje dzieło rozpowszechniać na tej samej licencji, co oryginał.
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).
Autor zachowuje prawa majątkowe, ale udziela zgody Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na wykorzystanie dzieła. Autorzy tekstów zakwalifikowanych do publikacji proszeni są o wypełnienie podpisanie i przesłanie umowy.
Jeżeli autor artykułu nie jest przekonany, że może wykorzystywać cudze utwory (np. ilustracje, fotografie, tabele) w ramach cytatu we własnej tekście musi dostarczyć do redakcji czasopisma zgodę od uprawnionych podmiotów.
Prawa są zastrzeżone do wszystkich tekstów opublikowanych przed rokiem 2015.