Socjologia i historia – korzyści z łączenia perspektyw w socjologii retrospekcji

Main Article Content

Joanna Gubała

Abstrakt

Dziedziną, do której najczęściej odwołuje się badacz pamięci zbiorowej w ramach refleksji socjologicznej, jest niewątpliwie historia. Badania społeczne realizowane w ramach socjologii retrospekcji w celu pełnego wykorzystania możliwości oferowanych przez warsztat socjologiczny, wymagają znajomości odpowiedniego kontekstu historycznego. Punktem wyjścia dla rozważań nad tą problematyką jest analiza wzajemnych powiązań obu dziedzin nauki i proponowanych przez nie podejść metodologicznych do skomplikowanej materii pamięci zbiorowej. W niniejszym artykule podejmuję próbę wskazania szans i potencjalnych zagrożeń wynikających z łączenia perspektyw historii i socjologii. Staram się znaleźć odpowiedź na podstawowe pytania: w jakim stopniu refleksja historyczna bądź historiozoficzna może przydać się badaczowi pamięci rozumianej jako zjawisko społeczne? Na ile badania i refleksja historyczna może przyczynić się do wzbogacenia wniosków wyciągniętych z badań empirycznych? Czy historia dysponuje narzędziami, które badaczowi społecznemu mogą wskazać inną niż socjologiczna perspektywę spojrzenia na pamięć zbiorową?

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Gubała, J. (2013). Socjologia i historia – korzyści z łączenia perspektyw w socjologii retrospekcji. Nauka I Szkolnictwo Wyższe, (1(41), 69-85. Pobrano z https://pressto.amu.edu.pl/index.php/nsw/article/view/1656
Dział
Articles
Biogram autora

Joanna Gubała, Katedra Metod i Technik Badań Społecznych Instytutu Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego

doktorantka w Katedrze Metod i Technik Badań Społecznych Instytutu Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego. Przygotowuje rozprawę doktorską poruszającą zagadnienia pamięci zbiorowej o społeczności żydowskiej w Łodzi oraz problematykę metodologicznych aspektów badań nad tym zjawiskiem. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się wokół kilku głównych tematów: pamięci zbiorowej, polityki historycznej i metodologii badań społecznych. Uczestniczka projektu „Doktoranci – Regionalna Inwestycja w Młodych naukowców społeczno-humanistycznych – Akronim D-RIM SH”, współfinansowanego przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Budżetu Państwa w ramach Poddziałania 8.2.1 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.

Bibliografia

  1. Ambrosiewicz-Jacobs J., Hońdo L. (red.) 2005, Dlaczego należy uczyć o Holokauście? Kraków: Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego
  2. Bikont A. 2004, My z Jedwabnego, Warszawa: Prószyński i S-ka
  3. Cichocka L., Panecka A. (red.) 2005, Polityka historyczna. Historycy – politycy – prasa. Konferencja pod honorowym patronatem Jana Nowaka-Jeziorańskiego, Pałac Raczyńskich w Warszawie, 15 grudnia 2004 2005,Cichocka L., Panecka A. (red.), Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego
  4. Ciołkiewicz P. 2012, Pamięć zbiorowa w dyskursie publicznym: analiza polskiej debaty na temat wypędzeń Niemców po drugiej wojnie światowej, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Sedno
  5. Confino A. 1997, Collective memory and cultural history: problems of method, ”The American Historical Review”, 5(102)
  6. Connerton P. 2008, Seven types of forgetting, ”Memory Studies”, January 2008
  7. Domańska E. (red.) 2002, Pamięć, etyka i historia. Angloamerykańska teoria historiografii lat dziewięćdziesiątych, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie
  8. Filipkowski P. 2006, Historia mówiona i wojna, w: Buryła S., Rodak P. (red.), Wojna. Doświadczenie i zapis, Kraków: Universitas
  9. Franczak K. 2013, Kalający własne gniazdo. Artyści i obrachunek z przeszłością, Kraków: Universitas
  10. Gross T. 2000, Sąsiedzi. Historia zagłady żydowskiego miasteczka, Sejny: Fundacja Pogranicze
  11. Kansteiner W. 2002, Finding meaning in memory: a methodological critique of collective
  12. memory studies, ”History and Theory”, 41(2002)
  13. Kaźmierska K. (1997), Wywiad narracyjny – technika i pojęcia analityczne, w: Czyżewski M, Piotrowski A, Rokuszewska-Pawełek A., Biografia a tożsamość narodowa, Łódź: Wydawnictwo Katedry Socjologii Kultury Uniwersytetu Łódzkiego
  14. Kaźmierska K. 2008, Biografia i Pamięć. Na przykładzie pokoleniowego doświadczenia ocalonych z zagłady, Kraków: Nomos
  15. Kaźmierska K. (red.) 2012, Metoda biograficzna w socjologii, Kraków: Nomos
  16. Kosiewski P. 2008, Pamięć jako przedmiot władzy, Warszawa: Fundacja im. Stefana Batorego
  17. Kula M. 2000, Pamięć o historii uwikłana w jej bieg, „Przegląd Socjologiczny”2/2000
  18. Kula M. 2004, Krótki raport o użytkowaniu historii, Warszawa: PWN
  19. Kurkowska-Budzan M. 2002, Historia zwykłych ludzi. Współczesna angielska historiografia dziejów społecznych, Kraków: Historia Iagiellonica
  20. Kurz I. 2007, Przepisywanie pamięci: przypadek Muzeum Powstania Warszawskiego, „Kultura współczesna” 3/2007
  21. Kwiatkowski P. T. 1990, Społeczne ramy tradycji. Przemiany obrazu przeszłości Mazowsza Płockiego w publikacjach regionalnych 1918-1988, Warszawa: Instytut Socjologii UW
  22. Kwiatkowski P. T. 2008, Pamięć zbiorowa społeczeństwa polskiego w okresie transformacji, Warszawa: Scholar
  23. Lacapra D. 2009, Historia w okresie przejściowym. Doświadczenie, tożsamość, teoria krytyczna, Kraków: Universitas
  24. Le Goff J. 2007, Historia i pamięć, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
  25. Machcewicz P., Persak K. (red.) 2002, Wokół Jedwabnego, Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej
  26. Malicki K. 2009, Upamiętnianie przeszłości jako źródło konfliktów w przestrzeni symbolicznej regionu podkarpackiego, w: Pamięć zbiorowa jako czynnik integracji i źródło konfliktów, Szpociński A. (red.), Warszawa: Scholar
  27. Manojlovic B. (2012), School Communities and Reconciliation in Eastern Slavonia, http://digitalcollections.sit.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1054&context=conflict_reconcilation_symposium (data dostępu: 30.07.2013 r.)
  28. MihajlovicTrbovc J., PavasovicTrost T. (2012), Who Were the Anti-Fascists? Multiple Interpretations of WWII in Post-Yugoslav Textbooks, w: Karner Ch.; Mertens B. (red.) Nation States between Memories of World War Two and Contemporary European Politics, Piscataway: Transaction Publishers
  29. Nijakowski L.M. 2006a, Domeny symboliczne. Konflikty narodowe i etniczne w wymiarze symbolicznym, Warszawa: Scholar
  30. Nijakowski L.M. 2006b, Baron Müunchhausen czyli o polskiej polityce pamięci, „Przegląd Polityczny”, nr 75, Gdańsk
  31. Nijakowski L.M. 2008, Polska polityka pamięci. Esej socjologiczny, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne
  32. Nora P. 2001, Czas pamięci, „Res Publica Nova” 7/2001
  33. Nowinowski S., Pomorski J., Stobiecki R. (red.) 2008, Pamięć i polityka historyczna. Doświadczenia Polski i jej sąsiadów, Łódź: Ibidem
  34. Olick J.K., Robbins J. 1998, SOCIAL MEMORY STUDIES: From ”Collective Memory” to the Historical Sociology of Mnemonic Practices, ”Annual Review of Sociology” 24
  35. Olick J.K., Vinitzky-Seroussi V., Levy D. 2011, The Collective Memory Reader, Oxford University Press
  36. Pomian K. 2006, Historia. Nauka wobec pamięci, Lublin: Wydawnictwo UMCS
  37. Pomorski J. 2008, Ucieczka od historii jako element poprawności politycznej – tezy, w: Nowinowski S., Pomorski J., Stobiecki R. (red.) Pamięć i polityka historyczna. Doświadczenia Polski i jej sąsiadów, Łódź: Ibidem
  38. Szacka B. 2006, Czas przeszły, pamięć, mit, Warszawa: Scholar
  39. Szpociński A. 1989, Przemiany obrazu przeszłości Polski: analiza słuchowisk historycznych dla szkół podstawowych 1951-1984, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
  40. Szpociński A., Kwiatkowski P. T. 2006, Przeszłość jako przedmiot przekazu, Warszawa: Scholar
  41. Traba R. 2006, Historia – przestrzeń dialogu, Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN
  42. Traba R., Hahn H. H. 2012, Polsko-niemieckie miejsca pamięci, t.3 Paralele, Warszawa: Scholar
  43. Traba R., Historia wzajemnych oddziaływań (Beziehungsgeschichte) i konstrukcja „miejsc żywej pamięci” (lieux de mémoire)? Przypadek Polski i Niemiec, tekst dostępny na stronie: http://www.cbh.pan.pl/pl/images/stories/pliki/pdf/TRABA_Historia_wzajemnych_oddzialywan.pdf (dostęp: 27.05.2013)
  44. Ziębińska-Witek A. 2006, Wizualizacje Holokaustu jako nowe wyzwanie dla współczesnej historiografii, w: Engelking B., Leociak J., Libionka D., Ziębińska-Witek A., Zagłada Żydów. Pamięć narodowa a pisanie historii w Polsce i we Francji, Lublin: Wydawnictwo UMCS
  45. Ziółkowski M. 2001, Pamięć i zapominanie: trupy w szafie polskiej zbiorowej pamięci, „Kultura i Społeczeństwo”3-4
  46. Zysiak A., Czurko J. (red.) 2010, Historie mówione – podręcznik, Łódź: Stowarzyszenie Topografie