Podstawowe sprzeczności podporządkowanego kapitałowi szkolnictwa wyższego. W stronę systematyzacji

Main Article Content

Krystian Szadkowski

Abstrakt

W niniejszym artykule badamy szczegółowo cztery główne sprzeczności współczesnego szkolnictwa wyższe podporządkowanego kapitałowi. Robimy to oparciu o zarówno wcześniejsze wyniki badań, jak i przy wykorzystaniu marksistowskich i autonomistycznych ram teoretycznych rozwiniętych przez autorów takich, jak Michael Hardt, Antonio Negri czy Gigi Roggero i stosowanych niedawno w krytycznych badaniach nad szkolnictwem wyższym. Sprzeczności zostały podzielone na dwie główne kategorie: sprzeczności pozorne (to, co publiczne i to, co prywatne; oligarchia akademicka i kapitał) oraz sprzeczności realne (poddana rozkładowi forma tego, co wspólne i dobro wspólne; dobro wspólne i kapitał). Zostały one omówione w odpowiednio w odniesieniu do współczesnej rzeczywistości szkolnictwa wyższego. W ostatniej części artykułu zwięźle omawiamy istniejące warunki wstępne dla ustanowienia post-kapitalistycznego uniwersytetu regulowanego według logiki dobra wspólnego.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Szadkowski, K. (2015). Podstawowe sprzeczności podporządkowanego kapitałowi szkolnictwa wyższego. W stronę systematyzacji. Nauka I Szkolnictwo Wyższe, (2(46), 161-182. https://doi.org/10.14746/nsw.2015.2.6
Dział
Oryginalny artykuł naukowy
Biogram autora

Krystian Szadkowski, Instytut Filozofii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

adiunkt w Instytucie Filozofii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Badacz w Centrum Studiów nad Polityką Publiczną oraz sekretarz Katedry UNESCO Badań Instytucjonalnych i Polityki Szkolnictwa Wyższego. W 2014 roku obronił doktorat pod kierunkiem prof. Marka Kwieka. Redaktor naczelny czasopisma naukowego „Praktyka Teoretyczna”, oraz od 2015 roku, redaktor wykonawczy czasopisma naukowego „Nauka i Szkolnictwo Wyższe”. W latach 2010-2013 stypendysta Fundacji Marie Curie-Skłodowskiej, zatrudniony na stanowisku młodszego badacza w Instytucie Badawczym Education International, globalnej centrali nauczycielskich i akademickich związków zawodowych w Brukseli. Od 2008 wziął lub bierze udział w 6 projektach badawczych, w tym 1 finansowanym w 7 Programie Ramowym (Marie Curie Initial Training Network EDUWEL - Education as Welfare: Enhancing opportunities for socially vulnerable youth in Europe; early stage researcher), 2 finansowanych ze środków Narodowego Centrum Nauki i 1 finansowanym ze środków Narodowego Centrum Kultury. Współredaktor książek Edu-factory. Samoorganizacja i opór w fabrykach wiedzy (2011) oraz Wieczna radość. Ekonomia polityczna społecznej kreatywności (2011, wersja angielska 2014). Autor niedawno wydanej książki Uniwersytet jako dobro wspólne. Podstawy krytycznych badań nad szkolnictwem wyższym (2015).

Bibliografia

  1. Ball, S., Youdell, D. (2008). Hidden Privatisation in Public Education. Brussels: Education International.
  2. Barnett, R. (2015). In Search of a Public: Higher Education in a Global Age. W: O. Filippakou, G. Williams (red.). Higher Education as a Public Good. Critical Perspectives on Theory, Policy and Practice (15-28). New York: Peter Lang.
  3. Berman, E. P. (2012). Creating the Market University. How Academic Science Became an Economic Engine. Princeton: Princeton University Press.
  4. Braudel, F. (1998). Kultura materialna, gospodarka i kapitalizm. XV-XVIII wiek. Tom 2. Gry wymiany. Tłum. E. D. Żółkiewska. Warszawa: PIW.
  5. Breneman, D. W. (2006). The University of Phoenix. Icon of For-Profit Higher Education. W: D. W. Breneman, B. Pusser, S. E. Turner (red.). Earnings From Learning. The Rise of For-Profit Universities (71-92). New York: SUNY Press.
  6. Cantwell, B. (2016). The New Prudent Man: Financial-Academic Capitalism and Inequality in Higher Education. W: S. Slaughter, B. J. Taylor (red.). Higher Education, Stratification, and Workforce Development. Competitive Advantage in Europe, the US, and Canada (173-192). Dodrecht: Springer.
  7. Cantwell, B., Kauppinen, I. (red.). (2014). Academic Capitalism in the Age of Globalization. Baltimore: John Hopkins University Press.
  8. Clark, B. R. (1983). The Higher Education System. Academic Organization in Cross-National Perspective. Berkeley – Los Angeles: University of California Press.
  9. Clark, B. R. (1998). Creating Entrepreneurial Universities. Organizational Pathways of Transformation. Bingley: Emerald Group Publishing Limited.
  10. Cleaver, H. (1992). Theses on the Secular Crisis. Retrieved from https://la.utexas.edu/users/hcleaver/secularcrisis.html
  11. De Angelis, M. (2007). The Beginning of History. Value Struggles and Global Capital. London: Pluto Press.
  12. Edu-factory Collective (2009). Towards a Global Autonomous University. New York: Autonomedia.
  13. Edu-factory Collective (2010). Double crisis. Edu-factory. 0: 4-9.
  14. Eve, M. P. (2014). Open Access and the Humanities. Contexts, Controversies and the Future. New York: Cambridge University Press.
  15. Ferlie, E., Musselin, Ch., Andresani, G. (2008). The Steering of Higher Education Systems. A Public Management Perspective. Higher Education. 56(3): 325-348.
  16. Haiven, M. (2014). Crisis of Imagination, Crisis of Power. Capitalism, creativity and the commons. London: Zed Books.
  17. Hall, R. (2014). On the Abolition of Academic Labour: The Relationship Between Intellectual Workers and Mass Intellectuality. tripleC: Communication, Capitalism & Critique. 12(2): 822-837.
  18. Hall, R. (2015). The implications of Autonomist Marxism for research and practice in education and technology. Learning, Media and Technology. 40(1): 106-122.
  19. Hardt, M., Negri, A. (2012). Rzecz-pospolita. Poza własność prywatną i dobro publiczne. Tłum. Praktyka Teoretyczna. Kraków: Wydawnictwo ha!art.
  20. Harvey, D. (2014). Seventeen Contradictions and the End of Capitalism. London: Oxford University Press.
  21. Hazelkorn, E. (2011). Rankings and the Reshaping of Higher Education. The Battle for World-Class Excellence. Basingstoke: Palgrave Macmillan.
  22. Hazelkorn, E. (2013). World-class universities or world-class systems? Rankings and higher education policy choices. W: P. T. M. Marope, P. J. Wells, E. Hazelkorn (red.). Rankings and Accountability in Higher Education. Uses and Misuses (72-94). Paris: UNESCO Publishing.
  23. Hess, Ch., Ostrom, E. (red.). (2007). Understanding Knowledge as Commons: from Theory to Practice. Cambridge: The MIT Press.
  24. Horkheimer, M. (1987). Teoria tradycyjna a teoria krytyczna. Tłum. J. Łoziński. W: J Łoziński (red.). Szkoła frankfurcka, t.2 (138-172). Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN.
  25. Iljenkow, E. (1978). Logika dialektyczna. Tłum. W. Krzemień. Warszawa: PIW.
  26. Jongbloed, B. (2003). Marketisation in Higher Education: Clark’s Triangle and the Essential Ingredients of Markets. Higher Education Quarterly. 57(2): 110-135.
  27. Kwiek, M. (2010). Transformacje uniwersytetu. Zmiany instytucjonalne i ewolucje polityki edukacyjnej w Europie. Poznań: Wydawnictwo Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.
  28. Kwiek, M. (2015). Uniwersytet w dobie przemian. Instytucje i kadra akademicka w warunkach rosnącej konkurencji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  29. Latour, B. (2011). Nigdy nie byliśmy nowocześni. Studium z antropologii symetrycznej. Tłum. M. Gdula. Warszawa: Oficyna Naukowa.
  30. Leslie, L., Slaughter, S. (1998). Academic Capitalism. Politics, Policies and Entrepreneurial University. Baltimore: Johns Hopkins University Press.
  31. Liu, N. C., Cheng, Y. (2005). The Academic Ranking of World Universities. Higher Education in Europe. 30(2): 127-136.
  32. Łukasiewicz, J. (1987). O zasadzie sprzeczności u Arystotelesa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  33. Marginson, S. (2004). Competition and Markets in Higher Education: a „glonacal” analysis. Policy Futures in Education. 2(2): 175-244.
  34. Marginson, S. (2006). Putting „Public” Back into the Public University. Thesis Eleven. 84: 44–59.
  35. Marginson, S. (2007). Five Somersaults in Enschade: Rethinking Public/Private in Higher Education for the Global Era. W: J. Enders, B. Jongbloed (red.). Public-Private Dynamics in Higher Education. Expectations, Development and Outcomes (187-219). Bielefeld: Transcript Verlag.
  36. Marginson, S., Ordorika, I. (2011). »El central volume de la fuerza«. Global Hegemony in Higher Education and Resaerch. W: D. Rhoten, C. Calhoun (red.), Knowledge Matters. The Public Mission of the Research University (67-129). New York: Columbia University Press.
  37. Marks K. (1984). Kapitał: Krytyka ekonomii politycznej. Księga III: Proces produkcji kapitalistycznej jako całość. Tłum. E. Lipiński, J. Maliniak. W: MED, t. 25, cz. 1, Warszawa: Książka i Wiedza.
  38. McGettigan, A. (2013). The Great University Gamble. Money, Markets and the Future of Higher Education. London: Pluto Press.
  39. Moulier Boutang, Y. (2011). Cognitive capitalism. Tłum. E. Emery. Cambridge: Polity Press.
  40. Münch, R. (2014). Academic Capitalism. Universities in the Global Struggle for Excellence. Cambridge: Polity Press.
  41. Neary, M. (2016). Student as Producer: The Struggle for the Idea of the University. Other Education: The Journal of Educational Alternatives. 5(1): 89-94.
  42. Neave, G. (2012). The Evaluative State, Institutional Autonomy and Re-engineering Higher Education in Western Europe. The Prince and His Pleasure. Palgrave Macmillan: Basingstoke.
  43. Negri, A. (2003). Time for Revolution. Tłum. M. Mandarini. London: Bloomsbury Academic.
  44. Oliveira, M. B. (2013). On the Commodification of Science: The Programmatic Dimension. Science & Education. 22(10): 2463-2483.
  45. Ostrom, E. (1990). Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action. Cambridge: Cambridge University Press.
  46. Peekhaus, W. (2012). The Enclosure and Alienation of Academic Publishing: Lessons for the Professoriate. tripleC. 10(2): 577-599.
  47. Ratajczak, M. (2015). Wprowadzenie do teorii kapitalizmu kognitywnego: kapitalizm kognitywny jako reżim akumulacji. Praktyka Teoretyczna. 1(15): 57-94.
  48. Research and Destroy (2011). Communiqué from an Absent Future: On the Terminus of Student Life. W: C. Solomon, T. Palmieri (red.). Springtime. The New Student Rebellions (151-160). London: Verso.
  49. Roggero G. (2011). The Production of Living Knowledge: the Crisis of the University and the Transformation of Labor in Europe and North America. Tłum. E. Brophy. Philadelphia: Temple University Press.
  50. Roggero, G. (2011). Pięć tez o dobru wspólnym. Tłum. P. Juskowiak, K. Szadkowski. Praktyka Teoretyczna. 4: 69-84.
  51. Schrecker, E. (2010). The Lost Soul of Higher Education. Corporatization, the Assault on Academic Freedom, and the End of the American University. New York: The New Press.
  52. Slaughter, S., Rhoades, G. (2004). Academic Capitalism in the New Economy. Challenges and Choices. American Academic. 1(1): 37-59.
  53. Śpiewak, P. (1998). W stronę dobra wspólnego. Warszawa: Aletheia.
  54. Stiglitz, J. (1999). Knowledge as a Global Public Good. W: I. Kaul, I. Grunberg, M. Stern (red..). Global Public Goods: International Cooperation in the 21st Century (308–325). New York - Oxford: Oxford University Press.
  55. Szadkowski, K. (2015a). Uniwersytet jako dobro wspólne. Podstawy krytycznych badań nad szkolnictwem wyższym. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  56. Szadkowski, K. (2015b). Poza uniwersytet-fabrykę. Warunki funkcjonowania „transnarodowego stowarzyszenia kapitałów” w szkolnictwie wyższym. Nauka i Szkolnictwo Wyższe. 1(45): 235-267.
  57. Szadkowski, K. (2015c). Teza o hybrydyzacji tego, co publiczne i tego, co prywatne w szkolnictwie wyższym oraz jej konsekwencje. Próba krytyki. Nauka i Szkolnictwo Wyższe 2(46): 75-120. DOI: 10.14746/nsw.2015.2.3
  58. Vercellone, C. (2010). The Crisis of the Law of Value and the Becoming-Rent of Profit. Tłum. J. F. McGimsey. W: A. Fumagalli, S. Mezzadra (red.). Crisis in the Global Economy: Financial Markets, Social Struggles and the New Political Scenarios (85–118). Los Angeles: The MIT Press.
  59. Winn, J. (2015). The co-operative university: Labour, property and pedagogy. Power & Education. 7(1): 39–55.