Dwa mity a dwie formacje kulturowe (w porównaniu)

Main Article Content

Lidia Wiśniewska

Abstrakt

Przywołujący koncepcje Jaussa, Vattimo, Lasha i Steinera artykuł Dwa mity a dwie formacje kulturowe (w porównaniu) sygnalizuje wprawdzie ponaddziedzinowy charakter obserwacji, ale skupia się przede wszystkim na łączności dwu mitów (Boga i Natury, nazywanych tu także mitami nowoczesnym i archaicznym, oraz odpowiadających im paradygmatów – linearnego i cyrkularnego) z charakterystykami dwu formacji/epok, mianowicie modernizmu i postmodernizmu. Wiąże to z możliwościami rekonstrukcji łączących te (dawne) mity i (współczesne) epoki dwu linii czy też (przerywanych, ale i przeplatających się) „ciągów formacyjnych” zdeterminowanych przez określone sposoby traktowania kategorii czasu i przestrzeni we wspomnianych mityczno-paradygmatycznych wzorcach poznawczych.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Dział
KOMPARATYSTYKA
Biogram autora

Lidia Wiśniewska, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy

prof. zw. dr hab. w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, kierownik Zakładu Komparatystyki Literackiej i Kulturowej. Redaktor naczelny czasopism „Slavia Occidentalis. Studia Litteraria” i „Porównania. Czasopismo poświęcone zagadnieniom komparatystyki literackiej oraz studiom interdyscyplinarnym”. Autor książek: Oblicza autotematyzmu. Autorefleksyjne tendencje w polskiej prozie po roku 1956 (Faces of Autotematicism. Auto-reflective tendences in Polish prose after 1956 year, 1991); Człowiek jako dzieło sztuki. Metarefleksja we współczesnej kulturze artystycznej (A man as a work of art. Metareflection in contemporary culture, 1994); Skrzydło Dedala. Szkice, rozmowy o ukraińskiej literaturze i kulturze lat 50.–90. XX wieku (Deaedalus’s Wing. Sketches and talks about Ukrainian literature and culture of 50.-90 years of XX century, 1999); Historia i komparatystyka. Szkice o literaturze i kulturze Europy Środkowo-Wschodniej XX wieku (History and comparative literature. Essays on literature and culture of Central-East Europe in XX century, 2000). Redaktor między innymi tomów: Drogi do wolności w kulturze Europy Środkowej i Wschodniej 1956–2006 (Ways to freedom in culture of Central and Eastern Europe 1956–2006, 2007); Transformacja w kulturze i literaturze polskiej 1989–2004 (Transformation in Polish literature and culture 1989 2004, 2007); współredaktor: Dyskurs postkolonialny we współczesnej literaturze i kulturze Europy Środkowo-Wschodniej: Polska, Ukraina, Węgry, Słowacja (Postcolonial discourse in the contemporary Central-East Europe literature and culture: Poland, Ukraine, Hungary, Slovakia, 2015); Comparisons and Contexts. Essays on Central-Eastern European Literature and Culture (2015). Publikował prace w Polsce, Czechach, Niemczech, Francji, Wielkiej Brytanii, Rumunii, Szwecji, Gruzji, a także na Ukrainie, Słowacji, Węgrzech. Wypromował 11 doktorów nauk humanistycznych.

Bibliografia

  1. Bukowski, Piotr. „Genealogia procesu literackiego modernizmu H. R. Jaussa”. Odkrywanie modernizmu. Red. R. Nycz. Kraków: Universitas, 2004. S. 60–70.
  2. Fromm, Erich. Miłość, płeć i matriarchat. Przeł. Beata Radomska, Grzegorz Sowiński. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2002.
  3. Jauss, Robert Hans. „Proces literacki modernizmu od Rousseau do Adorna”. Przeł. Piotr Bukowski. Odkrywanie modernizmu. Red. R. Nycz. Kraków: Universitas, 2004. S. 21–59.
  4. Kopaliński, Wladysław. „Jeden”. Słownik symboli. Warszawa: WP, 1990.
  5. Krokiewicz, Adam. „Studia orfickie”. Studia orfickie. Moralność Homera i etyka Hezjoda. Warszawa: Aletheia, 2000. S. 5-78.
  6. Lash, Scott. „Dyskurs czy figura? Postmodernizm jako system oznaczania”. Przeł. Paweł Wawrzyszko. Odkrywanie modernizmu. Red. R. Nycz. Kraków: Universitas, 2004. S. 471– 506.
  7. Lewis, Clive Staples. Odrzucony obraz. Wprowadzenie do literatury średniowiecznej i renesansowej. Przeł. Witold Ostrowski. Instytut Wydawniczy PAX. Warszawa 1986.
  8. Nietzsche, Fryderyk. Narodziny tragedii, czyli hellenizm i pesymizm. Przeł. Leopold Staff. Warszawa: Nakładem Jakuba Mortkowicza, 1907.
  9. Nietzsche, Fryderyk. Tako rzecze Zaratustra. Książka dla wszystkich i dla nikogo. Przeł. Wacław Berent. Warszawa: Nakładem Jakuba Mortkowicza, 1913.
  10. Steiner, Georg. Gramatyki tworzenia. Na podstawie wygłoszonych w roku 1990 wykładów imienia Gifforda. Przeł. Jerzy Łoziński. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka, 1991. Nowicka, Ewa. Świat człowieka – świat kultury. Warszawa: PWN, 2006.
  11. Świderkówna, Anna. Rozmowy o Biblii. Warszawa: PWN, 1996.
  12. Vattimo, Gianni. „Mit powtórnie odkryty”. Społeczeństwo przejrzyste. Przeł. Magdalena Kamińska. Wrocław: Wyd. Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP we Wrocławiu, 2006.
  13. Vattimo, Gianni. „Struktura rewolucji artystycznych”. Koniec nowoczesności. Przeł. Monika Surma-Gawłowska, wstęp Andrzej Zawadzki. Kraków: Universitas, 2006. S. 83–101.
  14. Vernant, Jean-Pierre. Mit i religia w Grecji starożytnej. Przeł. Krzysztof Środa. Warszawa: Fundacja Aletheia, 1998.
  15. Welsch, Wolfgang. „Narodziny filozofii postmodernistycznej z ducha sztuki modernistycznej”. Przeł. Jan Balbierz. Odkrywanie modernizmu. Red. R. Nycz. Kraków: Universitas, 2004. S. 429–461
  16. Wiśniewska, Lidia. „Metoda mityczno-paradygmatyczna w komparatystyce mitograficznej”. Projekt komparatystyki mitograficznej. Komparatystyka między Mickiewiczem a dniem dzisiejszym IV. Red. L. Wiśniewska. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, 2015. S. 63–91.
  17. Wiśniewska, Lidia. „Mity i paradygmaty wobec dziedzin kultury i epok, czyli komparatystyka wieloaspektowa”. Mity i motywy w perspektywie komparatystycznej. Komparatystyka między Mickiewiczem a dniem dzisiejszym III. Red. L. Wiśniewska. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, 2013. S. 9–52.