Ocalali z potopu. Księga potopu Sydora Reya jako robinsonada holokaustowa

Main Article Content

Gaweł Janik

Abstrakt

Artykuł stanowi próbę odczytania zbioru opowiadań Księga rozbitków (1959) autorstwa polsko‑żydowskiego pisarza Sydora Reya jako specyficznego rodzaju robinsonady holokaustowej. Autor wskazuje, w jaki sposób utwór poruszający tematykę Zagłady przekształca tradycyjny model Defoe. Zwraca uwagę na zastosowaną w tomie metonimizację Holokaustu, który przedstawiony jest jako katastrofa, kataklizm czy klęska oraz zostaje przyrównany do starotestamentowego potopu. Badacz odczytuje Księgę rozbitków jako realizację robinsonady antyutopijnej, w której klasyczny mit metamorfozy rozbitka nie zostaje zrealizowany, co sprawia, że bohaterowie opowiadań nieustannie balansują na granicy życia i śmierci.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Dział
Robinsonada a totalitaryzmy
Biogram autora

Gaweł Janik, Uniwersytet Śląski

Gaweł Janik – ur. 1994, doktorant literaturoznawstwa na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Autor monografii Żydowskie (nie)męskości. O przedwojennej twórczości  Adolfa Rudnickiego (Katowice 2019). Publikował artykuły oraz recenzje na łamach „Tekstów Drugich”, „Kultury Popularnej”, „Studia de Cultura”, „Narracji o Zagładzie”, „FA-artu”, „artPAPIERU” oraz tomów zbiorowych. Stypendysta Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Laureat nagrody głównej II edycji konkursu na literaturoznawczą pracę magisterską w Instytucie Nauk o Literaturze Polskiej im. Ireneusza Opackiego Uniwersytetu Śląskiego oraz wyróżniony w XXIII Konkursie Prac Magisterskich im. Jana Józefa Lipskiego i VIII Konkursie im. Majera Bałabana na najlepsze prace magisterskie i doktorskie o Żydach i Izraelu.E-mail: gaweljanik@wp.pl

Bibliografia

  1. Ankersmit, Frank. „Pamiętając Holocaust. Żałoba i melancholia”. Przeł. Andrzej Ajschet, Andrzej Kubis, Joanna Regulska. Narracja, reprezentacja, doświadczenie. Studia z teorii historiografii. Red. E. Domańska. Kraków: Universitas, 2004. S. 403–426.
  2. Biblia Tysiąclecia Online. Poznań: Wydawnictwo Pallottinum, 2003. Web. 14.02.2020.
  3. Borkowska, Ewa. „Robinson inny, czyli otchłanie samotności”. Literatura na Świecie 1 (1979). S. 350–356.
  4. Buryła, Sławomir. „Zagłada widziana zza Oceanu”. Ruch Literacki 1 (2012). S. 63–80.
  5. Defoe, Daniel. Robinson Crusoe. Przeł. Józef Birkenmajer. Kraków: Wydawnictwo GREG, 2016.
  6. Dunaj Bogusław, red. Słownik współczesnego języka polskiego. Warszawa: Wilga, 1996.
  7. Gazda Grzegorz, red. Słownik rodzajów i gatunków literackich. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2019.
  8. Głowiński, Michał. Czarne sezony. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2018.
  9. Kopaliński, Władysław. Słownik symboli. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2017.
  10. Liszka, Katarzyna. Etyka i pamięć o Zagładzie. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2016.
  11. Małczyński, Jacek. Krajobrazy Zagłady. Perspektywa historii środowiskowej. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2018.
  12. Miłosz, Czesław. „Legenda wyspy”. Literatura na Świecie 6 (1981). S. 52–65.
  13. Molisak Alina, Sekuła Aleksandra. „Wątki biblijne w literaturze o Zagładzie. Wybrane przykłady”. Stosowność i forma. Jak opowiadać o Zagładzie?. Red. M. Głowiński et al. Kraków: Universitas, 2005. S. 107–147.
  14. Rey, Sydor. Księga rozbitków. Warszawa: Czytelnik, 1957.
  15. Ruszała, Jadwiga. Robinson w literaturze polskiej. Teoria – historia – recepcja. Słupsk: Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Słupsku, 1998.
  16. Ruszała, Jadwiga. Robinsonada w literaturze polskiej. Teoria – typologia – bohater – natura. Słupsk: Pomorska Akademia Pedagogiczna w Słupsku, 2000.
  17. Sobol Elżbieta, red. Słownik języka polskiego PWN. Warszawa: PWN, 2018.
  18. Tabaszewska, Justyna. „Katastrofy afektywne. Kategoria katastrofy w dyskursie ekokrytycznym i afektywnym – wstępne rozpoznania”. Poetyki ekocydu. Historia, natura, konflikt. Red. A. Ubertowska, D. Korczyńska-Partyka, E. Kuliś. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2019. S. 23–40.
  19. Tomczok, Marta. „Klimat Zagłady (w perspektywie powieści Pawła Huellego, Tadeusza Konwickiego, Andrzeja Kuśniewicza i Piotra Szewca)”. Teksty Drugie 2 (2017). S. 147–165.
  20. Watt, Ian. Narodziny powieści. Studia o Defoe’em, Richardsonie i Fieldingu. Przeł. Agnieszka Kreczmar. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1973.
  21. Żabski Tadeusz, red. Słownik literatury popularnej. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2006.