Porównania w dwóch XVI-wiecznych poradnikach pedagogicznych – w poszukiwaniu zależności

Main Article Content

Magdalena Gozdek

Abstrakt

The article discusses potential dependences between two pedagogical books printed in the sixteenth century: Księgi o wychowaniu i ćwiczeniu każdego przełożonego [Books on upbringing and training every superior] […] by Reinhard Lorichius and Książki o wychowaniu dzieci [Books on upbringing children] […] by Erazm Gliczner. The subjects of this study are comparative structures extracted from those books. Nineteenthcentury researchers had doubts as to the originality of Gliczner’s book. The analysis carried out for that purpose proved them to be unfounded. We can show common comparatum in only nine cases. The dependences between comparisons resulted from different comparandum or tertium comparationis. The similarity between Gliczner and Lorichius is noticeable in only one comparison.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Dział
Studia nad polszczyzną współczesną i historyczną

Bibliografia

  1. Danysz Antoni (1912), Erazm Gliczner jako pedagog. Studyum nad pierwszą pedagogiką polską, „Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego”, t. 38, s. 3–99.
  2. Gliczner Erazm (1558), Kſyąſzki o wy|chowányu dzyeći bárzo dobre,| pożytecżne, y potrzebne, s kto|rych rodżicy ku wychowányu| dzyeći ſwych, náukę do|łożną wycżerpnąć| mogą.| Teraz nowo ucżynione y s pil|noſcią wyrobione, Drukarnia Mateusza Siebeneichera, Kraków.
  3. Greszczuk Barbara (1988), Konstrukcje porównawcze i ich rozwój w języku polskim, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie, Rzeszów.
  4. Gruszczyński Włodzimierz, red. (2004–), Elektroniczny słownik języka polskiego XVII i XVIII wieku, Instytut Języka Polskiego PAN, https://sxvii.pl[dostęp: 8 listopada 2019].
  5. Kobielus Stanisław (2002), Bestiarium chrześcijańskie. Zwierzęta w symbolice i interpretacji. Starożytność i średniowiecze, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa.
  6. Kopaliński Władysław (2017), Słownik symboli, Oficyna Wydawnicza Rytm, Warszawa.
  7. Krasnowolski Antoni, Niedźwiedzki Władysław, red. (1920), M. Arcta słownik staropolski, Wydawnictwo M. Arcta w Warszawie, Warszawa.
  8. Kraszewski Józef Ignacy (1842), Wilno: od początków jego do roku 1750, t. 4, Nakładem i drukiem Józefa Zawadzkiego, Wilno.
  9. Leszczyński Zenon (1999), Nad porównaniami Mickiewicza, w: Mickiewicz i Kresy: rozprawy przedstawione na międzynarodowej sesji naukowej w Krakowie 4–6 grudnia 1997, red. Zofia Kurzowa, Zofia Cygal-Krupowa, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Kraków, s. 131–143.
  10. Lorichius Reinhard (1558), Reinharda| Lorichiuſa kxięgi, o| wychowaniu y o czwi|cżeniu káżdego przełożo|nego, nie tylko pánu ale y| poddánemu każdemu ku| cżytániu bárzo pożytecżne:| teraz nowo z łáćińſkiego| ięzyká ná polſki prze|łożone, U dziedziców Marka Szarffenbergera, Kraków.
  11. Maciejowski Wacław Aleksander (1852), Piśmiennictwo polskie od czasów najdawniejszych aż do roku 1830, t. 3, Nakładem i drukiem S. Orgelbranda, Warszawa.
  12. Maciuszko Janusz Tadeusz (2016), Piśmiennictwo protestanckie XVI wieku a zagadnienie wychowania, „Studia z Teorii Wychowania”, t. 3, s. 37–50.
  13. Mayenowa Maria Renata, Pepłowski Franciszek, red., Słownik polszczyzny XVI wieku, Ossolineum, Wrocław (1966–1994), Warszawa (1995–), https://spxvi.edu.pl/[dostęp: 19 października 2019].
  14. Meller Katarzyna (2004), „Noc przeszła a dzień się przybliżył”. Studia o polskim piśmiennictwie reformacyjnym XVI wieku, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.
  15. Ottmann Rudolf (1886), Erazm Gliczner-Skrzetuski. Przyczynki do życia i pism jego, „Przewodnik Naukowy i Literacki. Dodatek do Gazety Lwowskiej”, t. 14, nr 6, s. 524–541.
  16. Pietrzak Magdalena (2001), Rośliny w porównaniach występujących w „Trylogii” Henryka Sienkiewicza, w: Świat roślin w języku i kulturze, red. Anna Dąbrowska, Irena Kamińska-Szmaj, Wydawnictwo UWr, Wrocław, Język a Kultura, t. 16, s. 169–178.
  17. Sokólska Urszula (2001–2002), Porównania charakteryzujące ludzi i zachowania ludzkie w reportażach Melchiora Wańkowicza, „Roczniki Humanistyczne”, z. 6, s. 391–402.
  18. Sokólska Urszula (2007), Leksyka „zwierzęca” jako składnik comparatum w porównaniach Jana Twardowskiego, „Białostockie Archiwum Językowe”, t. 7, s. 153–168.
  19. Tazbir Janusz (1977), Ziemianin – żeglarz – podróżnik morski. Kształtowanie się stereotypów w kulturze staropolskiej, „Odrodzenie i Reformacja w Polsce”, t. 22, s. 123–142.
  20. Urbańczyk Stanisław, red. (1982), Słownik staropolski, t. 9, Polska Akademia Nauk, Wrocław.
  21. Wierzbicka Barbara (2011), O zwierzętach rodem z „Biblii” w polskich XVI-wiecznych romansach rycerskich, „Rocznik Teologii Katolickiej”, t. 10, s. 187–202.
  22. Wyrwa Andrzej (2012), Ryby w kulturze i rekultywacja środowiska wodnego, Wydawnictwo Pejzaż, Bydgoszcz.
  23. Wysoczański Włodzimierz (2005), Językowy obraz świata w porównaniach zleksykalizowanych na materiale wybranych języków, Wydawnictwo UWr, Wrocław.
  24. Zalewski Witold (2014), Polska twórczość organowa zainspirowana pieśnią kościelną w liturgii Kościoła rzymskokatolickiego, cz. 1, „Pro Musica Sacra”, t. 12, s. 169–199.