Słowa kluczowe
Wisława Szymborska
Vesna Parun
wojna
stylistyka przekładu
tłumacz
Jak cytować
Abstrakt
Przedmiotem analizy jest Wisławy Szymborskiej tłumaczenie wiersza Vesny Parun pt. Balada prevarenog cvijeća. To jedyny utwór z poezji chorwackiej przełożony przez polską noblistkę. Został opublikowany w 1960 roku w antologii Liryka jugosłowiańska oraz w czasopiśmie „Życie Literackie”. Najważniejsze zmiany, do których dochodzi w przekładzie to zwiększona obecność charakterystycznych dla ballady środków stylistycznych, przede wszystkim anafory i paralelizmu składniowego, upraszczanie skomplikowanej metaforyki, czyli zwiększanie komunikatywności wiersza w sferze obrazowania, redukowanie emocjonalności oraz nadanie przyrodzie większej podmiotowości i sprawczości. Wszystkie te elementy są zawarte w tekście oryginalnym. Polska poetka nie sprzeniewierza się intencji tekstu. Jej zmiany w zakresie środków stylistycznych mieszczą się w ramach poetyki i semantyki utworu oryginalnego. Jeśli są powody do smutku, to jedynie takie, że nie ma więcej przekładów poezji chorwackiej autorstwa Szymborskiej.
Bibliografia
Balbus, S. (1997). Świat ze wszystkich stron świata. O Wisławie Szymborskiej. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Balcerzan, E. (2013). Pochwała poezji. Z pamięci, z lektury. Mikołów: Instytut Mikołowski.
Bikont, A., Szczęsna J. (2012). Pamiątkowe rupiecie. Biografia Wisławy Szymborskiej. Warszawa: Wydawnictwo Agora.
Gralewicz-Wolny, I. (2014). Poetka i Świat: Studia i szkice o twórczości Wisławy Szymborskiej. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Kwiatkowski, J. (1964). Klucze do wyobraźni. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Małczak, L. (2013). Croatica. Literatura i kultura chorwacka w Polsce w latach 1944– 1989. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Małczak, L. (2023). Wprowadzenie do literatury chorwackiej i jej polskiej recepcji. Część 2. Recepcja literatury chorwackiej w Polsce w latach 1970–2010. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. DOI: https://doi.org/10.31261/PN.4211
Oblučar, B. (2012). Zore i vihori. W: Hrvatska književna enciklopedija. Sv. 4. Zagreb: Leksikografski zavod Miroslav Krleža, s. 545–546.
Opacki, I., Zgorzelski, Cz. (1970). Ballada. Red. M.R. Mayenowa, Z. Kopczyńska. Wrocław-Warszawa-Kraków: Ossolineum.
Parun, V. (1947). Zore i vihori. Zagreb: DHK.
Parun, V. (1960). Ballada oszukanych kwiatów. Przeł. W. Szymborska. „Życie Literackie”, nr 43, s. 6.
Parun, V. (1976). Zaproszenie do ciszy. Przeł. B. Nowak. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie.
Parun, V. (1982). Izabrana djela. Priredio N. Milićević. Zagreb: Nakladni zavod Matice hrvatske.
Parun, V. (1990). Nedovršeni mozaik (feljtoni, putopisi, kritike, eseji). Zagreb: Mladost.
Parun, V. (2022). Izabrana djela I. Priredio T. Vuković. Zagreb: Matica Hrvatska.
Piecychna, B. (2017). Kilka uwag na temat podobieństw pomiędzy głównymi założeniami współczesnej hermeneutyki przekładu i kognitywnej teorii translatologicznej. W: Logos – filozofia słowa. Szkice o pograniczach języka, filozofii i literatury. Red. K. Andruczyk, E. Gorlewska, K. Korotkich. Białystok: Instytut Filologii Polskiej, Wydział Filologiczny, Uniwersytet w Białymstoku, s. 23–36.
Pisarska, A., Tomaszkiewicz, T. (1996). Współczesne tendencje przekładoznawcze. Poznań: Wydawnictwa Naukowe UAM.
Rusinek, M. (2016). Nic zwyczajnego. O Wisławie Szymborskiej. Kraków: Znak.
Stoberski, Z. (red.) (1960). Liryka jugosłowiańska. Wyb. T. Mladenović, N. Simić, D. Šega. Wstęp J. Iwaszkiewicz. Warszawa: Iskry.
Szymborska, W. (2015). Wszystkie lektury nadobowiązkowe. Red. A. Czesak. Kraków: Znak.
Szymborska W., Herbert, Z. (2018). Jacyś okrutni bogowie zakpili z nas okrutnie. Korespondencja 1955–1996. Oprac. edyt. R. Krynicki. Kraków: Wydawnictwo a5.
Tabakowska, E. (2001). Językoznawstwo kognitywne a poetyka przekładu. Przeł. A. Pokojska. Kraków: Universitas.
Vuković, T. (2024). „Tjeram krdo riječi“. Preobrazba u pjesništvu Vesne Parun. W: Vesna Parun, stijena koju ispiru kiše. Zbornik radova sa znanstvenoga skupa održanog u Splitu 26. rujna 2022. Ur. K. Bagić. Split: Književni krug, s. 11–21.
Парун, В. (1973). Стихи. Составление Г. Ильиной. Предисловие А. Эйснера. Москва: Художественная литература.
Parun, V. (1973). Stihi. Sostavlenie G. Ilʹinoj. Predislovie A. Èjsnera. Moskva: Hudožestvennaâ literatura.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Leszek Małczak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.