Abstrakt
The main aim of this article is to describe one of the strategies of creating uncanny space in contemporary Polish weird fiction literature. Initially, the text focuses on general information about oneirismin literature, as well as the combining of the real and supernatural order in the context of Manuel Aguirre’s two-space model, constitutive for space in weird fiction. Subsequently, the concept of oneirismis linked to the Freudian uncanny and the work of Bruno Schulz, which is extremely important for the literature under analysis. The second part of the article is devoted to the analysis of short stories: Horror vacui by Robert Zawadzki, Wezwanie by Wojciech Gunia and Król karaluchów by Ian Giedrojć.
Bibliografia
Gunia W., Powrót, Kraków 2020.
King S., To, przeł. R. Lipski, Warszawa 2014.
KładźKocot M. i in., Sny umarłych. Polski rocznik weird fiction 2019, Szczecinek 2019.
Pazdan A. i in., Sny umarłych. Polski rocznik weird fiction 2022, Kraków 2022.
Schulz B., Sklepy cynamonowe, Kraków 2020.
Schulz B., Xięga bałwochwalcza, oprac. J. Ficowski, Warszawa 1988.
Aguirre M., Geometria strachu. Wykorzystanie przestrzeni w literaturze gotyckiej, przeł. A. Izdebska, [w:] Wokół gotycyzmów: wyobraźnia, groza, okrucieństwo, red. G. Gazda i in., Kraków 2002, s. 15–32.
Bachelard G., Wyobraźnia poetycka. Wybór pism, przeł. H. Chudak, Warszawa 1975.
Baranowska M., Oniryzm, [hasło w:] Słownik literatury polskiej XX wieku, red. A. Brodzka i in., Wrocław 1992, s. 760–762.
Bennett A., Royle N., An Introduction to Literature, Criticism and Theory, wyd. 3, Harlow 2004.
Freud S., Objaśnianie marzeń sennych, przeł. R. Reszke, Warszawa 2007.
Freud S., Pisarz a fantazjowanie, przeł. M. Leśniewska, [w:] Teoria badań literackich za granicą. Antologia, t. 2, wyb. S. Skwarczyńska, Kraków 1974, s. 508–517.
Freud S., Wstęp do psychoanalizy, przeł. S. Kempnerówna, W. Zaniewicki, Kraków 2022.
Głowiński M., Oniryczna literatura, [hasło w:] Słownik terminów literackich, red. J. Sławiński, Wrocław 1998, s. 356.
Jung C.G., O istocie snów, przeł. R. Reszke, Warszawa 1993.
Kristeva J., Potęga obrzydzenia. Esej o wstręcie, przeł. M. Falski, Kraków 2007.
Marcela M., Weird fiction – Materiały do „Słownika Rodzajów Literackich”, „Zagadnienia Rodzajów Literackich” 2018, nr 4, s. 142–147.
Mazur A., Tematy oniryczne w literaturze polskiej po roku 1863: przegląd problematyki na wybranych przekładach, „Pamiętnik Literacki” 1990, z. 1, s. 25–53.
Miéville C., Weird fiction, [w:] The Routledge Companion to Science Fiction, red. M. Bould i in., New York 2009, s. 510–515.
Okopień Sławińska A., Sny i poetyka, „Teksty” 1973, nr 2, s. 7–23.
Olkusz K., Konglomerat niesamowitości: „Domofon” Zygmunta Miłoszewskiego jako gra z klasycznym modelem literatury weird fiction, „Literatura i Kultura Popularna” 2009, t. 15, s. 105–130.
Owczarski W., Sennik polski. Literatura, wyobraźnia i pamięć, Gdańsk 2014.
Pietluch E., Oniryczna kreacja zatopionego miasta w Bestiarium Tomasza Różyckiego, [w:] Narracje fantastyczne, red. K. Olkusz, K.M. Maj, Kraków 2017, s. 423–439.
Slany K., Koralina Neila Gaimana z perspektywy literatury grozy – próba interpretacji, [w:] O tym, co Alicja odkryła… W kręgu badań nad toposem dzieciństwa i literaturą dla dzieci i młodzieży, red. A. UngeheuerGołąb i in., Kraków 2015, s. 302–314.
Tuan YiFu, Przestrzeń i miejsce, przeł. A. Morawińska, Warszawa 1987.
VoisineJechova H., Przestrzeń senna jako aspekt narracji u Brunona Schulza i jego poprzedników, „Białostockie Studia Literaturoznawcze” 2014, nr 5, s. 297–307. DOI: https://doi.org/10.15290/bsl.2014.05.19
Weinstock J.A., The New Weird, [w:] New Directions in Popular Fiction. Genre, Distribution, Reproduction, red. K. Gelder, London 2016, s. 177–199. DOI: https://doi.org/10.1057/978-1-137-52346-4_9
Wilczek I., Danse macabre króla popu: oniryczny świat grozy w teledysku Thriller Michaela Jacksona, [w:] Postać w kulturze wizualnej, t. 3, Teatr, film i telewizja, red. A. KrawczykŁaskarzewska i in., Olsztyn 2019, s. 143–154.
Žižek S., Patrząc z ukosa, przeł. P. Dybel, J. Bator, „Teksty Drugie” 1998, nr 1/2, s. 161–184.
Žižek S., Patrząc z ukosa: wprowadzenie do Jacques’a Lacana przez kulturę popularną, przeł. J. Margański, Warszawa 2018.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Kajetan Poniatyszyn
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie „Przestrzeniach Teorii” są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.
Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie „Przestrzeniach Teorii” udzielają Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0).
Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.
Autorzy, którzy wykorzystują w swoim tekście cudze utwory (np. ilustracje, fotografie) proszeni są o dostarczenie do redakcji czasopisma zgodę na publikację od uprawnionych podmiotów.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych po 2015 roku „Przestrzeniach Teorii” tylko w calach niekomercyjnych, pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2015 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).