Słowa kluczowe
wiedza psychologiczna
literaturoznawstwo
metodologia badań literackich
historia literaturoznawstwa
Jak cytować
Abstrakt
This article addresses the use of psychological knowledge in literary research throughout history. It analyses the methods of literary research from different eras in terms of the possibility of relating their elements to what is nowadays understood as the ‘psychology of literature’. At the same time, it proposes a broader understanding of both psychology and literary research, including a pre-scientific approach. The aim of the analysis is to observe more accurately than before the role of broad psychological knowledge in the development and application of the various theories of literary research.
Bibliografia
Arystoteles, Poetyka, Wrocław 1983.
Brett G.S., Historia psychologii, Warszawa 1969.
Crews F., Czy literaturę można poddawać psychoanalizie?, „Pamiętnik Literacki” 1981, nr 72/4, s. 289–304.
Czernianin W., Czernianin H., Psychologia literatury w świetle biblioterapii, [w:] W. Czernianin, H. Czernianin, K. Chatzipentidis, Podstawy współczesnej biblioterapii. Podręcznik akademicki, Wrocław 2017, s. 189–229.
Ćwikliński Z., Jacques Lacan i jego lingwistyczna koncepcja psychoanalizy, „Roczniki Filozoficzne” 1996, t. XLIV, zeszyt 4, s. 53–73.
Danek D., Co nam zostało z psychoanalizy?, [w:] Sporne i bezsporne problemy współczesnej wiedzy o literaturze, red. W. Bolecki, R. Nycz, Warszawa 2002, s. 32–39.
Dudek Z.W., Jedność czy wielość psychologii. Refleksje wokół współczesnej psychologii głębi, „Studia Psychologica” 2004, nr 5, s. 243–260.
Encyklopedia PWN, Warszawa 1997–2023, <https://encyklopedia.pwn.pl/> [dostęp: 08.01.2023].
Gawroński A., Dlaczego Platon wykluczył poetów z państwa? (Semiotyka tekstowa literatury ustnej wobec dialektyki sokratejskiej), „Teksty: teoria literatury, krytyka, interpretacja” 1980, nr 4 (52), s. 25–51.
Jung C.G., Archetypy i nieświadomość zbiorowa, Warszawa 2011.
Kant I., Krytyka władzy sądzenia, Warszawa 2004.
Lubański M., Krytyka literacka i psychoanaliza, Warszawa 2008.
Magnone L., Psychoanaliza w badaniach literackich – na marginesach książki „Parabazy wpływu” Jana Potkańskiego, „Przegląd Humanistyczny” 2010, nr 2, s. 51–61.
Mauron Ch., Wprowadzenie do psychokrytyki, [w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą: antologia, oprac. H. Markiewicz, Kraków 1976, t. 2, s. 366–394.
Mitosek Z., Teorie badań literackich, Warszawa 2004.
Morawski S., Poglądy estetyczne Hipolita Taine’a, „Pamiętnik Literacki: czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej” 1953, nr 44/2, s. 470–511.
Okoń W., Nowy słownik pedagogiczny, Warszawa 2001.
Piaget J., Strukturalizm, Warszawa 1972.
Pietrykowski N.J., Michał Sobeski – o pojęciu przeżycia estetycznego, „Studia z Historii Filozofii” 2012, nr 3, s. 171–182. DOI: https://doi.org/10.12775/137
Platon, Państwo, Kęty 2006.
Psychoanaliza i literatura, red. P. Dybel, M. Głowiński, Gdańsk 2001.
Rathus S.A., Psychologia współczesna, Gdańsk 2004.
Słownik terminów literackich, red. J. Sławiński, Wrocław 1988.
Stachowski R., Historia współczesnej myśli psychologicznej. Od Wundta do czasów najnowszych, Warszawa 2010.
Taine H., O inteligencji, Warszawa 1873.
Wellek R., Warren A., Teoria literatury, Warszawa 1976.
Zaręba J., Krótka historia psychologii, Warszawa 2018.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Magdalena Jędrzejuk-Witek
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie „Przestrzeniach Teorii” są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.
Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie „Przestrzeniach Teorii” udzielają Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0).
Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.
Autorzy, którzy wykorzystują w swoim tekście cudze utwory (np. ilustracje, fotografie) proszeni są o dostarczenie do redakcji czasopisma zgodę na publikację od uprawnionych podmiotów.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych po 2015 roku „Przestrzeniach Teorii” tylko w calach niekomercyjnych, pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2015 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).