Abstrakt
In this article I analyze the motif of landscape in the poetry of Tomasz Różycki in the context of post-memory and geopoetics referring to the history of Eastern Europe. I am interested in the category of the poet undertaken by Różycki – the heir of the lost landscapes of his grandparents, marked by emptiness, the tension between the past and the present, between the known and the lost. I am particularly interested here in the poem Spalone mapy as a record of the affective experience of the landscape, which is an attempt to regain ties with a lost place and history of one’s ancestors.
Bibliografia
Aarons V., Berger A.L., Third-Generation Holocaust Representation. Trauma, History, and Memory, Evanston 2017. DOI: https://doi.org/10.26530/OAPEN_628783
Bakke M., Gdy stawka jest większa niż życie. Sztuka wobec mineralno-biologicznych wspólnot, „Teksty Drugie” 2020, nr 1. DOI: https://doi.org/10.18318/td.2020.1.9
Barthes R., Proust: nazwy i nazwiska, [w:] idem, Lektury, przeł. M.P. Markowski, Warszawa 1999.
Benjamin W., Anioł historii. Eseje, szkice, fragmenty, wyb. i oprac. H. Orłowski, Poznań 1996.
Cieślak T., Bez lęku przed wpływem? Strategie poetyckie Tomasza Różyckiego w świetle liryki Adama Zagajewskiego. Analiza przypadku, [w:] Kultura w świecie luster. Niepowtarzalność i multiplikacje w literaturze XX i XXI wieku, red. A. Tryksza, M. Medecka, M. Ryszkiewicz, Lublin 2017.
Cieślak T., Zmysłowe doświadczanie przestrzeni w twórczości Tomasza Różyckiego, „Białostockie Studia Literaturoznawcze” 2017, nr 11, s. 97–104. DOI: https://doi.org/10.15290/bsl.2017.11.06
Czabanowska-Wróbel A., Odnalezione mapy. Miłosz – Zagajewski – Różycki, „Ruch Literacki” 2011, nr 3, s. 241–253.
Dąbrowski B., Nostalgie posthistorii, blizny postpamięci – (o)znaczanie nieobecności, (prze)pisanie utraty w „Mapie” Barbary Sadurskiej, „Autobiografia. Literatura Kultura Media” 2023, nr 2, s. 151–166. DOI: https://doi.org/10.18276/au.2023.2.21-09
Didi-Huberman G., Kora, przeł. T. Swoboda, Gdańsk 2013.
Dobrzyńska T., Dziedzictwo. Powroty do kraju rodzinnego przodków w wierszach Tomasza Różyckiego, [w:] Obroty liter. Szkice o twórczości Tomasza Różyckiego, red. A. Czabanowska-Wróbel, M. Rabizo-Birek, s. 31–46.
Frydryczak B., Krajobraz. Od estetyki „the picturesque” do doświadczenia topograficznego, Poznań 2014.
Frydryczak B., Zmysły w krajobrazie, Łódź 2020.
Heidegger M., Budować, mieszkać, myśleć, [w:] idem, Odczyty i rozprawy, przeł. J. Mizera, Warszawa 2007.
Heidegger M., Czas światoobrazu, przeł. K. Wolicki, [w:] idem, Budować, mieszkać, myśleć, Warszawa 1977.
Hirsch M., Żałoba i postpamięć, przeł. K. Bojarska, [w:] Teoria wiedzy o przeszłości na tle współczesnej humanistyki. Antologia, red. E. Domańska, Poznań 2010.
Ingold T., Czasowość krajobrazu, przeł. B. Frydryczak, [w:] Krajobrazy. Antologia tekstów, red. B. Frydryczak, D. Angutek, Poznań 2014, s. 141–164.
Maryjka W., „Całe życie w pociągu”. O motywach kolejowych w twórczości Tomasza Różyckiego, [w:] Obroty liter. Szkice o twórczości Tomasza Różyckiego, red. A. Czabanowska-Wróbel, M. Rabizo-Birek, Kraków 2017, s. 211–230.
Momro J., Widmontologie nowoczesności. Genezy, Warszawa 2014. DOI: https://doi.org/10.4000/books.iblpan.4391
Nieszczerzewska M., Ruinologie. Kontekstualizacje pozostałości architektury, Poznań 2018.
Pollack M., Skażone krajobrazy, przeł. K. Niedenthal, Wołowiec 2014.
Ritter J., Krajobraz. O postawie estetycznej w nowoczesnym społeczeństwie, [w:] Krajobrazy. Antologia tekstów, red. B. Frydryczak, D. Angutek, Poznań 2014, s. 35–52.
Różycki T., Chata umaita, Warszawa 2001.
Różycki T., Dwanaście stacji, Kraków 2021.
Różycki T., Kolonie, Kraków 2006.
Różycki T., Litery, Kraków 2016.
Różycki T., Próba ognia. Błędna kartografia Europy, Kraków–Budapeszt–Syrakuzy 2020.
Różycki T., Tomi. Notatki z miejsca postoju, Warszawa 2013.
Różycki T., Vaterland, Łódź 1997.
Rybicka E., Mapy. Od metafory do kartografii krytycznej, „Teksty Drugie” 2013, nr 4, s. 30–47.
Simmel G., Filozofia krajobrazu, [w:] idem, Most i drzwi. Wybór esejów, przeł. M. Łukasiewicz, Warszawa 2006.
Stoler A.S., Rozkład pozostaje. Od ruin do rujnacji, przeł. A. Rejniak-Majewska, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2013, nr 4, http://widok.ibl.waw.pl/index.php/one/article/view/125/199/ (dostęp: 20.02.2025). DOI: https://doi.org/10.36854/widok/2013.4.1223
Wolff L., Wynalezienie Europy Wschodniej. Mapa cywilizacji w dobie Oświecenia, przeł. T. Bieroń, Kraków 2020.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Dariusz Szczukowski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie „Przestrzeniach Teorii” są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.
Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie „Przestrzeniach Teorii” udzielają Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0).
Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.
Autorzy, którzy wykorzystują w swoim tekście cudze utwory (np. ilustracje, fotografie) proszeni są o dostarczenie do redakcji czasopisma zgodę na publikację od uprawnionych podmiotów.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych po 2015 roku „Przestrzeniach Teorii” tylko w calach niekomercyjnych, pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2015 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).