From erasure to oblivion (and what comes after?) – the case of Roman Palester
Journal cover Res Facta Nova, no. 26 (35), year 2025
PDF (Język Polski)

Keywords

Polish music
20th century
erase
emigration
Radio Free Europe
Kultura Paryska

How to Cite

Dzierżanowski, L. (2025). From erasure to oblivion (and what comes after?) – the case of Roman Palester. Res Facta Nova , (26 (35), 90–99. https://doi.org/10.14746/rfn.2025.26.7

Number of views: 13


Number of downloads: 4

Abstract

The case of Roman Palester shows how, in the 20th century, the figure of a promising composer could in practice be erased for political reasons. Born in Śniatyn (Galicia) in 1907 and educated during the Second Polish Republic, Palester was one of the most interestingly developing Polish composers of his time. Also very prolific during the Second World War, Palester was actively involved in rebuilding musical life in the first post-war years. However, when his stay in Paris turned into emigration, Palester was expelled from the ZKP and subsequently erased from the annals of Polish music history. His association with Polish émigré centres: the radio station Radio Free Europe and ‘Kultura Paryska’ ultimately closed the composer’s path to return to the stage in Poland (with the exception of a brief episode of the thaw of 1957–1959).
The article describes this case with particular attention to the difficulties involved in changing this situation after the change of the political system and the composer’s death. Although new editions and recordings of his works have appeared since the composer’s death, as well as a comprehensive monograph by Zofia Helman, knowledge of Palester remains limited to this day. The author examines the prospects for bringing back to concert stages the work of this, one of the most interesting figures in the world of 20th century Polish music.

https://doi.org/10.14746/rfn.2025.26.7
PDF (Język Polski)

References

Bolesławska-Lewandowska Beata, Emigracyjne drogi Romana Palestra i Andrzeja Panufnika, „Roczniki Kulturoznawcze” 2017, nr 2, s. 155–175. DOI: https://doi.org/10.18290/rkult.2017.8.2-6

Dzierżanowski Lech, Muzyka obala granice. Muzyczna dywersja w dywersyjnym radiu? „Ruch muzyczny” 2019, nr 1.

Dzierżanowski Lech, Przypadek Palestra, „Ruch Muzyczny” 2019, nr 1.

Dzierżanowski Lech, „Sonety do Orfeusza” w Łodzi, czyli premiera z (półwiecznym) opóźnieniem, „Ruch Muzyczny” 2019, nr 1.

Dzierżanowski Lech, Roman Palester, Kraków 2021.

Dzierżanowski Lech, Jak w bibliotece Gustawa Herlinga-Grudzińskiego znalazła się partytura opery Il Prigioniero Luigiego Dallapiccoli?, „Roczniki Humanistyczne” 2021 nr 1, s. 139–154. DOI: https://doi.org/10.18290/rh21691-9

Dzierżanowski Lech, Gustaw Herling – Grudziński e Roman Palester: storia di un’amicizia, w: Gustaw Herling e il suo mondo. La Storia, il coraggio civile e la libertà di scrivere, Roma 2022.

Helman Zofia., Roman Palester. Człowiek i dzieło, Kraków 1999.

Kaczyński Tadeusz, Trzydzieści pięć lat muzyki. Rozmowa z Romanem Palestrem, „Ruch Muzyczny” 1964, nr 20.

Muzyka źle obecna, red. Krystyna Tarnowska-Kaczorowska, Warszawa 1989.

Palester Roman, Słuch absolutny. Niedokończona autobiografia i listy z lat wojny, Kraków 2017.

Palester Roman, Pisma, t. 1–3, Kraków 2022–2023.

Wejs-Milewska Violetta, Radio Wolna Europa na emigracyjnych szlakach pisarzy, Gustaw Herling-Grudziński, Tadeusz Nowakowski, Roman Palester, Czesław Straszewicz, Tymon Terlecki, Kraków 2007.

Listy Barbary Palester do Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Archiwum Gustawa Herlinga-Grudzińskiego w Neapolu, sygn. 53.

Listy Romana Palestra do Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Archiwum Gustawa Herlinga-Grudzińskiego w Neapolu, sygn. 54.

Listy Gustawa Herlinga-Grudzińskiego do Barbary i Romana Palestrów, Archiwum Palestra w AKP BUW Warszawa.

Listy Tadeusza Ochlewskiego do Palestra, Archiwum Palestra w AKP BUW Warszawa.

Listy Palestra do Grzegorza Fitelberga, Archiwum Palestra w AKP BUW Warszawa.

Listy Jerzego Fitelberga do Romana Palestra, Archiwum Palestra w AKP BUW Warszawa.

Listy Romana Palestra do Kazimierza Wierzyńskiego, Biblioteka Polska w Paryżu, nr akcesji 7221/1-2.

Listy Kazimierza Wierzyńskiego do Romana Palestra, Archiwum Palestra w AKP BUW Warszawa.