Słowa kluczowe
zmiany klimatu
globalny kryzys klimatyczny
edukacja ekologiczna
edukacja klimatyczna
Jak cytować
Abstrakt
W artykule przedstawiono wyniki badań postaw studentów i studentek kierunków pedagogicznych w Szkole Wyższej im. Pawła Włodkowica w Płocku wobec przyczyn i skutków zmian klimatu. Badania przeprowadzono metodą ankiety z wykorzystaniem autorskiego kwestionariusza. Szczegółowe problemy badawcze obejmowały pytania dotyczące poziomu wiedzy na temat zmian klimatu, stosunku emocjonalnego do zachodzących zmian i tendencji do podejmowania działań na rzecz ograniczenia kryzysu klimatycznego oraz zróżnicowania postaw respondentów ze względu na zmienne niezależne, takie jak: płeć, wiek, miejsce zamieszkania. Analiza wyników wykazała, że większość badanych studentek i studentów prezentowała postawy receptywne. Pomimo świadomości zachodzących procesów i ich antropogenicznych przyczyn, poziom wiedzy respondentów był niski. Respondenci najczęściej charakteryzowali się również ambiwalentnym stosunkiem emocjonalnym do zmian klimatu. Większość studentek i studentów prezentowała umiarkowaną skłonność do aktywnego działania na rzecz ograniczenia kryzysu, które mieściły się w wąskim spektrum działań opartych głównie na nieco przestarzałej edukacji ekologicznej. Stwierdzono zależność pomiędzy poziomem wiedzy studentek i studentów a zaangażowaniem w działalność proklimatyczną.
Bibliografia
Bińczyk, E. (2018). Epoka człowieka. Retoryka i marazm antropocenu. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Budziszewska, M., Świderska, A. i Wójcik, A. (2021). Co powstrzymuje nas przed przeciwdziałaniem zmianie klimatu? W: M. Budziszewska, A. Kardaś i Z. Bohdanowicz (Red.), Klimatyczne ABC (s. 96–116). Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. https://www.researchgate.net/publication/348448942_
Gromkowska-Melosik, A. (2003). Pedagogika ekologiczna. W: Z. Kwieciński i B. Śliwerski (Red.), Pedagogika. Podręcznik akademicki (T. 1, s. 425–435). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Guzy, A. i Ochwat, M. (2023). Studenci wobec zmian klimatu. Raport z badań 2023. Uniwersytet Śląski w Katowicach. https://us.edu.pl/raport-studenci-wobec-zmian-klimatu/
Heszen, I. i Sęk, H. (2008). Zdrowie i stres. W: J. Strelau i D. Doliński (Red.), Psychologia. Podręcznik akademicki (T. 2, s. 681–734). Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
IPCC. (2021). Podsumowanie dla decydentów. W: H.-O. Pörtner et al. (Red.), Zmiana klimatu 2022: Zagrożenia, adaptacja i wrażliwość. Wkład II Grupy Roboczej do 6 Raportu Podsumowującego Międzyrządowego Panelu ds. Zmiany Klimatu (s. 3–33). Cambridge University Press. https://pan.pl/wp-content/uploads/2022/12/Zalacznik_Raport_IPCC_cz2.pdf
Jasikowska, K., Sierpowski, P., Styrnol, N. i Guzik, D. (2022). (Nie)sprawiedliwość klimatyczna. W: K. Jasikowska i M. Pałasz (Red.), Za pięć dwunasta koniec świata. Kryzys klimatyczno-ekologiczny głosem wielu nauk (s. 181–232). Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Biblioteka Jagiellońska. https://za512.uj.edu.pl/
Jasikowska, K. i Pałasz, M. (Red.). (2022). Słownik klimatyczno-ekologiczny. 400 pojęć z wielu nauk. W: K. Jasikowska i M. Pałasz (Red.), Za pięć dwunasta koniec świata. Kryzys klimatyczno-ekologiczny głosem wielu nauk (s.777-843). Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Biblioteka Jagiellońska. https://za512.uj.edu.pl
Joachimowska, M. (2019). O potrzebie kształcenia humanistycznego. Wybrane kategorie i ich znaczenie dla rozwoju indywidualnego i społecznego. Edukacja, 2(149), 42–53. https://repozytorium.ukw.edu.pl//handle/item/7931 DOI: https://doi.org/10.24131/3724.190204
Kamińska, M. (2022). Koncepcje edukacji w dyskursie posthumanistycznym. Rocznik Pedagogiczny, 45, 23–35. https://pressto.amu.edu.pl/index.php/rp/article/view/38313 DOI: https://doi.org/10.14746/rp.2022.45.2
Kamińska, M. (2024). „Świat nie jest naszym placem zabaw” – o potrzebie edukacji klimatycznej w budowaniu kanonu kompetencji XXI wieku. W: M. Majewska, M. Matuszewska-Birkowska i T. Orczykowski (Red.), Kompetencje przyszłości. Wyzwania w pedagogice, edukacji i psychologii (T. 2, s. 113–126). Akademia Handlowa Nauk Stosowanych w Radomiu.
Kasprzak, S. (2000). Świadomość ekologiczna jako próg rozeznania zagrożeń środowiska naturalnego. Roczniki Nauk Prawnych, 1, 83–106. https://bibliotekanauki.pl/articles/1871828.pdf
Klimski, M. (2014). Edukacyjne wyzwania etyki środowiskowej. W: W. Welskop (Red.), Przyszłość edukacji – edukacja przyszłości (s. 43–48). Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Biznesu i Nauk o Zdrowiu w Łodzi. https://www.researchgate.net/publication/278966072_PRZYSZLOSC_EDUKACJI_-_EDUKACJA_PRZYSZLOSCI
Klimska, A. (2014). Współczesne modele edukacji do zrównoważonego rozwoju. W: W. Welskop (Red.), Przyszłość edukacji – edukacja przyszłości (s. 9–14). Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Biznesu i Nauk o Zdrowiu w Łodzi. https://www.researchgate.net/publication/278966072_PRZYSZLOSC_EDUKACJI_-_EDUKACJA_PRZYSZLOSCI
Kowalik-Olubińska, M. (2023). Wczesna edukacja środowiskowa w epoce człowieka – od uczenia się o świecie do uczenia się i stawania razem ze światem. Kultura i Edukacja, 3, 13–27. DOI: https://doi.org/10.15804/kie.2023.03.01
Kozłowska, A. (2023). Edukacja klimatyczna w podstawie programowej: wyzerowany program Elliota Eisnera. Rocznik Pedagogiczny, 46, 81–103. https://repozytorium.amu.edu.pl/items/32a6e1d5-1518-40c8-8e52-de18730231d1 DOI: https://doi.org/10.14746/rp.2023.46.6
Leiserowitz, A., Carman, J., Buttermore, N., Neyens, L., Rosenthal, S., Marlon, J., Schneider, J. i Mulcahy, K. (2022). International public opinion on climate change. Yale Program on Climate Change Communication and Data for Good at Meta. https://climatecommunication.yale.edu/publications/international-public-opinion-on-climate-change-2022/
Marody, M. (1976). Sens teoretyczny a sens empiryczny pojęcia postawy. Wydawnictwo Naukowe PWN. https://bibliotekanauki.pl/books/1076472.pdf
Maruszewski, T., i Doliński, D. (2008). Emocje i motywacja. W: J. Strelau i D. Doliński (Red.), Psychologia. Podręcznik akademicki (T. 1, s. 511–649). Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Popkiewicz, M., Kardaś, A., i Malinowski, Sz. (2023). Nauka o klimacie (Wyd. 3). post FAKTUM.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół. (2009). Dz.U. 2009 nr 4 poz. 17. https://isap.sejm.gov.pl/
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 1999 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego. (1999). Dz.U. 1999 nr 14 poz. 129. https://isap.sejm.gov.pl/
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej itd. (2017). Dz.U. 2017 poz. 356. https://isap.sejm.gov.pl/
Rubacha, K. (2008). Metodologia badań nad edukacją. Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Sadura, P., Szczypiński, J. i Szemioth, M. (2023). „Rośliny się nie oszuka” – Postawy mieszkańców i mieszkanek polskiej wsi wobec zmian klimatu i polityki klimatycznej UE. Fundacja Pole Dialogu. http://poledialogu.org.pl/rosliny-sie-nie-oszuka/
Zespół do spraw edukacji ekologicznej. (2024). Zespół do spraw edukacji ekologicznej, w tym klimatycznej i promocji ekologicznych warunków życia. https://www.gov.pl/web/edukacja-ekologiczna/zespol-do-spraw-edukacji-ekologicznej-w-tym-klimatycznej-i-promocji-ekologicznych-warunkow-zycia
Licencja
Prawa autorskie (c) 2024 Joanna Bednarczuk-Kasprzyk i Małgorzata Kamińska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.