Abstrakt
Artykuł stanowi próbę udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w ramach prawa karnego materialnego możliwe jest osiągnięcie pełnej jednoznaczności i precyzji abstrakcyjnego i generalnego opisu znamion typu czynu zabronionego, przy jednoczesnym zachowaniu komunikatywności i zwięzłości tekstu prawnego, w sposób prowadzący do zrozumienia go przez wszystkich adresatów normy karnej. Innymi słowy, w ramach prezentowanego opracowania autor stara się rozstrzygnąć problem, czy możliwe jest pełne, a wręcz „wyidealizowane” urzeczywistnianie postulatu nullum crimen sine lege certa, nakazującego zachowanie pełnej określoności znamion czynu zabronionego. W powyższym zakresie autor dąży do podkreślenia tezy, że normy prawa karnego określające karalne typy zachowań są zaadresowane do powszechnego i przeciętnego społeczeństwa, a zatem winny być one bezpośrednio odczytywane i rozumiane, bez konieczności każdorazowego uruchamiania skomplikowanych procedur wykładni normy karnej z przepisu karnego, co też – zdaniem autora – wpisuję się w treść zasady nullum crimen sine lege z art. 42 ust. 1 Konstytucji RP. Jak się jednak okazuje, osiągnięcie pełni jednoznaczności, precyzji, tak aby nie doprowadzić do nadmiernej kazuistyczności przepisu, a zarazem zachowanie komunikatywności i zwięzłości tekstu prawnego nie jest możliwe, albowiem przepis karny zawierający opis znamion typu czynu zabronionego jest rezultatem kompromisu między właśnie jednoznacznością, precyzją, komunikatywnością, a także niedoskonałościami języka etnicznego, w którym został sformułowany. Tekst przepisu karnego jest tekstem asymptotycznym, niemniej ustawodawca winien kierować się przede wszystkim tym, aby był zrozumiały w miarę możliwości dla każdego adresata, zwłaszcza niedysponującego odpowiednim przygotowaniem prawniczym.
Bibliografia
Banaszak, B. (2012), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. 2, Warszawa.
Barczak-Oplustil A. (2013), Obowiązywanie zasady nullum crimen sine lege. Wybrane problemy, Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych 3: 5–28.
Choduń, A. (2004), Język prawny a język potoczny, [w:] Malinowska, E. (red.), Język – prawo – społeczeństwo, Opole: 77–86.
Choduń, A. (2006), Leksyka tekstów aktów prawnych, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 68(4): 19–30.
Gardocki, L. (2006), Zasada nullum crimen sine lege certa we współczesnym polskim prawie karnym, [w:] Dębiński, A., Gałązka, M., Hałas, R.C., Wiak, K. (red.), Hominum causa omne ius constitutum est. Księga jubileuszowa ku czci profesor Alicji Grześkowiak, Lublin.
Hryniewicz, E. (2012), Przestępstwo abstrakcyjnego i konkretnego zagrożenia dóbr prawnych, Warszawa.
Kociubiński, J. (2012), Zasada nullum crimen, nulla poena sine lege i jej ograniczenia w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, [w:] Nowa Kodyfikacja Prawa Karnego, t. 28, Wrocław: 269–283.
Kokot P. (2013), Nullum crimen sine lege, jako dyrektywa interpretacji tekstu prawnego, [w:] Sepioło, I. (red.), Nullum crimen sine lege, Warszawa: 3–13.
Łuczyński, E., Maćkiewicz, J. (1999), Językoznawstwo ogólne. Zagadnienia wstępne, Gdańsk.
Malinowski, A. (2012), Polski tekst prawny. Opracowanie treściowe i redakcyjne, Warszawa.
Mamak, K. (2013), Niejasny opis typu czynu a zasada nullum crimen sine lege, [w:] Sepioło, I. (red.), Nullum crimen sine lege, Warszawa: 59–71.
Marek, A., Prawo karne, wyd. 9, Warszawa.
Michalska, A., Wronkowska, S. (1983), Zasady tworzenia prawa, Poznań 1983.
Morawski, L. (2000), Wstęp do prawoznawstwa, Toruń.
Pohl, Ł. (2011), Komentarz do art. 1 K.k., [w:] Stefański R.A. (red.), Kodeks karny. Komentarz, Warszawa: wersja online Legalis.
Pohl, Ł. (2012), Prawo karne. Wykład części ogólnej, Warszawa.
Sławiński, M. (2013), Konstytucyjne uwarunkowania zasady nullum crimen sine lege – uwagi na marginesie wykładni art. 42 ust. 1 Konstytucji RP, [w:] Sepioło, I. (red.), Nullum crimen sine lege, Warszawa: 23–42.
Spyra, T. (2006), Granice wykładni prawa. Znaczenie językowe tekstu prawnego jako granica wykładni, Kraków.
Tobor, Z. (2013), W poszukiwani intencji prawodawcy, Warszawa.
Warylewski, J. (2003), Zasady techniki prawodawczej. Komentarz do rozporządzenia, Warszawa.
Wierczyński, G. (2010), Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz, Warszawa.
Wronkowska, S., Zieliński, M. (2004), Komentarz do zasad techniki prawodawczej, Warszawa.
Wróblewski, J., Lang, W., Zawadzki, S. (1979), Teoria państwa i prawa, Warszawa.
Zieliński, M. (1990), Aspekty zasady clara non sunt interpretanda, [w:] Wronkowska, S., Zieliński, M. (red.), Szkice z teorii prawa i szczegółowych nauk prawnych, Poznań: 173–186.
Zieliński, M., Bogucki, O., Choduń, A., Czepita, S., Kanarek, B., Municzewski, A. (2009), Zintegrowanie polskich koncepcji wykładni prawa, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 71(4): 23–39.
Zieliński, M., Zirk-Sadowski, M. (2011), Klaryfikacyjność i derywacyjność w integrowaniu polskich teorii wykładni prawa, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 73(2): 99–111.
Zieliński, M. (2012), Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa.
Zoll, A. (2006), Zasada określoności czynu zabronionego pod groźbą kary w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, [w:] M. Zubik, K. Budziło (red.), Księga XX-lecia orzecznictwa trybunału konstytucyjnego, Warszawa.
Zoll, A. (2013), Recenzja rozprawy habilitacyjnej oraz dorobku naukowego dr Piotra Wiatrowskiego, Kraków.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2018 WPiA UAM
![Creative Commons License](http://i.creativecommons.org/l/by-nc-nd/4.0/88x31.png)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.