Prawomocność decyzji prokuratorskich kończących postępowanie przygotowawcze w świetle dyrektywy ne bis in idem

Main Article Content

Anna Gerecka-Żołyńska

Abstrakt

Artykuł dotyczy procesowych skutków prawomocnych decyzji prokuratora o zakończeniu postępowania karnego w konfrontacji z stosowaniem zakazu ne bis in idem. Analiza problemu przeprowadzona została w obrębie dwóch płaszczyzn tematycznych wyznaczonych zakresem obowiązywania zakazu ne bis in idem, tzn. w warunkach krajowych i w ramach współpracy z państwami członkowskimi Unii Europejskiej. W rozważaniach przyjęto, że prawomocne decyzje prokuratorskie o zakończeniu postępowania karnego stwarzają warunki do stosowania zakazu ne bis in idem, gdy pojawia się próba ponownego wszczęcia postępowania karnego wobec tej samej osoby o ten sam czyn. Tendencja ta nie jest charakterystyczna wyłącznie dla systemu polskiego, ale widoczna jest także w ustawodawstwie karnoprocesowym innych państw członkowskich UE, budzi aprobatę w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, ale ostrożną. W ramach współpracy karnej państw członkowskich UE dla wykładni art. 54 Konwencji wykonawczej do układu z Schengen pierwszoplanowe znaczenie ma orzecznictwo TSUE, w którym przede wszystkim wykorzystywana jest zasada wzajemnego uznawania wyroków i orzeczeń sądowych. Związek stosowania zakazu ne bis in idem z zasadą wzajemnego uznawania wyroków i orzeczeń sądowych w ramach współpracy karnej państw członkowskich UE wynika z fundamentalnej roli, jaką zasada ta pełni wobec regulacji przyjętych w Traktacie o funkcjonowaniu UE (Dział: Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości). W artykule wykazano, że w przyjęta w polskim systemie karnoprocesowym koncepcja klasyfikowania zakazu ne bis in idem jako ujemnej przesłanki procesowej określonej w art. 17 § 1 pkt 7 Kodeksu postępowania karnego jest rozwiązaniem optymalnym przy założeniu, że skutek res iuducata systemowo zastrzeżony jest wyłącznie dla oceny orzeczeń sądowych. Zwrócono też w odpowiednim zakresie uwagę na znaczenie kwestii tożsamości czynu jako jednego z kryteriów stosowania zakazu ne bis in idem, aprobując powielaną, zwłaszcza w orzecznictwie TSUE, tezę, że w zaistniałej sytuacji niezbędne jest ustalenie, czy czyn, którego dotyczy prawomocne orzeczenie, jest tożsamy z podstawą faktyczną śledztwa lub dochodzenia, w którym postanowienie o umorzeniu postępowania ma zostać wydane z pominięciem oceny przyjętej kwalifikacji prawnej czynu lub interesu prawnego państwa.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Gerecka-Żołyńska, A. (2019). Prawomocność decyzji prokuratorskich kończących postępowanie przygotowawcze w świetle dyrektywy ne bis in idem. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny I Socjologiczny, 81(2), 83-96. https://doi.org/10.14746/rpeis.2019.81.2.7
Dział
ARTYKUŁY

Bibliografia

  1. Daszkiewicz, W. (1964). Przekazanie sprawy na drogę procesu powszechnego. Wojskowy Przegląd Prawniczy 19(1–3): 33–55.
  2. Gaberle, A. (1972). Umorzenie postępowania przygotowawczego w polskim procesie karnym. Warszawa.
  3. Gerecka-Żołyńska, A. (2016). Niezależność prokuratury i prokuratorów – nowe rozwiązania na tle dotychczasowych kontrowersji (uwagi w związku z ustawą z 28 stycznia 2016 roku – Prawo o prokuraturze). Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 78(1): 57–70.
  4. Haber, J. (1961). Zagadnienie prawomocności postanowień prokuratorskich w postępowaniu karnym. Nowe Prawo 4: 440–453.
  5. Kaftal, A. (1966). Prawomocność wyroków sądowych w polskim prawie karnym procesowym. Warszawa.
  6. Kempen, P.H., Bemelmans, J. (2018). EU protection on the substantive criminal law principles of guilt and ne bis in idem under the Charter of Fundamental Rights: underdevelopment and overdevelopment in an incomplete justice framework. New Journal of European Criminal Law 9(2): 249–251.
  7. Kmiecik, R. (1995). Glosa do postanowienia SN z dnia 17 czerwca 1994 r. sygn. WZ 122/94. Wojskowy Przegląd Prawniczy 3/4: 78–85.
  8. Kmiecik, R. (1998). Prawomocność postanowień prokuratora w świetle k.p.k. z 1997 roku, [w:] Nowy kodeks postępowania karnego. Zagadnienia węzłowe. Kraków: 193–208.
  9. Marszał, K. (2003). Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2002 r. sygn. I KZP 23/02. Orzecznictwo Sądów Powszechnych 9: 448–451.
  10. Mik, B. (1995). Glosa do postanowienia SN z dnia 17 czerwca 1994 r. sygn. WZ 122/94. Prokuratura i Prawo 11/12: 79–93.
  11. Murzynowski, A. (2000). Prawomocność orzeczeń sądowych jako przesłanka kasacji, [w:] A. Gaberle, S. Waltoś, Środki zaskarżenia w procesie karnym. Księga pamiątkowa ku czci prof. Zbigniewa Dody. Kraków: 191–212.
  12. Ostropolski, T. (2015). The CJEU as a defender of mutual trust. New Journal of European Criminal Law 6(2): 165–172.
  13. Peers, S. (2006). EU Justice and Home Affairs Law. 2nd edn. Oxford.
  14. Płachta, M. (2003). Przekazywanie skazanych między państwami. Kraków.
  15. Rogalski, M. (2005). Przesłanka powagi rzeczy osadzonej w procesie karnym. Kraków.
  16. Sakowicz, A. (2011). Zasada ne bis in idem w prawie karnym. Białystok.
  17. Steinborn, S. (2001). Węzłowe problemy subsydiarnego oskarżenia posiłkowego. Prokuratura i Prawo 12: 63–95.
  18. Śliwiński, S. (1959). Polski proces karny przed sądem powszechnym. Warszawa.
  19. Tylman, J. (1995). Glosa do postanowienia SN z dnia 17 czerwca 1994 r. sygn. WZ 122/94. Wojskowy Przegląd Prawniczy 3–4: 85–89.
  20. Tylman, J. (1998). Warunki dopuszczalności postępowania karnego. Przesłanki procesowe, [w:] Nowa kodyfikacja karna. Kodeks postępowania karnego, Warszawa: 6–46.
  21. Waltoś, S. (1968). Model postępowania przygotowawczego na tle prawnoporównawczym. Warszawa.