Funkcjonowanie systemu nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego w Polsce w przekroju powiatów – ujęcie statystyczne
Okładka czasopisma Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, tom 88, nr 1, rok 2026
PDF
Word

Słowa kluczowe

pomoc prawna
poradnictwo obywatelskie
analiza statystyczna
powiaty

Jak cytować

Ostaszewski, P. (2026). Funkcjonowanie systemu nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego w Polsce w przekroju powiatów – ujęcie statystyczne. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny I Socjologiczny, 88(1), 279–298. https://doi.org/10.14746/rpeis.2026.88.1.15

Liczba wyświetleń: 1


Liczba pobrań: 0

Abstrakt

Artykuł prezentuje dane statystyczne dotyczące funkcjonowania systemu nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego od jego powstania w roku 2016 do 2023. Analizuje także dane o liczbie udzielanych porad prawnych i obywatelskich w poszczególnych powiatach w 2022 r. i ich korelacje z wybranymi czynnikami makroekonomicznymi charakteryzującymi te powiaty. Celem artykułu jest opis rozmiarów udzielanej nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego oraz zidentyfikowanie czynników mających wpływ na liczbę porad w poszczególnych powiatach. W artykule przeprowadzono analizy jedno-, dwu- i wielowymiarowe, w tym analizy korelacji i regresji liniowej. Zmiennymi zależnymi były bezwzględne i względne (na 1000 mieszkańców) liczby porad w poszczególnych powiatach (wszystkich 380 w Polsce). Zmiennymi zależnymi były bezwzględne i względne (na 1000 mieszkańców) liczby porad w poszczególnych powiatach (wszystkich 380 w Polsce). Zmiennymi niezależnymi były zaś charakterystyki makrospołeczne poszczególnych powiatów zgrupowane w siedem czynników: organizacja systemu nieodpłatnego poradnictwa, czynniki urbanizacyjne, demograficzne, ekonomiczne, socjalne, aktywność społeczna oraz zagrożenia społeczne. Czynnikiem najsilniej skorelowanym z liczbą tych porad okazały się po prostu liczba ludności zamieszkującej w powiecie i poziom jego zurbanizowania – więcej porad udzielanych jest w dużych miastach, gdzie są też one po prostu lepiej dostępne. Podobny, choć dużo słabszy związek wykazały też te zmienne z liczbą porad przypadającą na 1000 mieszkańców powiatu. W toku przeprowadzonej wielowymiarowej analizy regresji liniowej najlepszymi predyktorami liczby nieodpłatnych porad okazały się zaś: liczba mieszkańców powiatu, wskaźnik jego urbanizacji, liczba rodzin korzystających z pomocy społecznej oraz liczba rodzin korzystających z pomocy społecznej przypadająca na 1000 mieszkańców.

https://doi.org/10.14746/rpeis.2026.88.1.15
PDF
Word

Bibliografia

Bartnik, A. S., i Kowalska, K. J. (2019). Nieodpłatna pomoc prawna. Wolters Kluwer.

Chaara, I., Falisse, J.-B., i Moriceau, J. (2022). Does legal aid improve access to justice in ‘fragile’ settings? Evidence from Burundi. Journal of Peace Research, 59(6), 810–827. DOI: https://doi.org/10.1177/00223433211055633

Czernicki, F (2023). Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej. Wnioski z ośmiu lat funkcjonowania i propozycje zmian. Analizy i Opinie, 2(153). https://www.isp.org.pl/pl/publikacje/ustawa-o-nieodplatnej-pomocy-prawnej-wnioski-z-osmiu-lat-funkcjonowania-i-propozycje-zmian

Daniluk, D. (2022). Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie w świetle ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. Wymiar teoretyczny i praktyczny. Przegląd Prawa Publicznego, 10, 41–56.

E-justice. (2023). Legal aid. European e-Justice Portal. Pobrane 6 października 2024, z: https://e-justice.europa.eu/37129/EN/legal_aid

Jelinic, Z. (2018). Legal clinics and access to justice in Croatia: Perspectives and challenges. Asian Journal of Legal Education, 5(1), 99–108. DOI: https://doi.org/10.1177/2322005817730151

Khubalkar, R. P. (2024). Contours of legal aid: Past, present and future. Asian Journal of Legal Education, 11(2), 121–140. DOI: https://doi.org/10.1177/23220058241253394

Michener, J. (2023). Legal aid and social policy: Managing a political economy of scarcity. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 706(1), 137–158. DOI: https://doi.org/10.1177/00027162231200118

Ministerstwo Sprawiedliwości. (2017). Ocena wykonywania zadań z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej za 2016 rok [dokument niepublikowany].

Ministerstwo Sprawiedliwości. (2018). Ocena wykonywania zadań z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej za 2017 rok [dokument niepublikowany].

Ministerstwo Sprawiedliwości. (2019). Ocena wykonywania zadań z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej za 2018 rok [dokument niepublikowany].

Ministerstwo Sprawiedliwości. (2024). Zestawienie danych z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej za 2022 i 2023 rok według powiatów [dokument niepublikowany].

Najwyższa Izba Kontroli. (2018). Funkcjonowanie systemu nieodpłatnej pomocy prawnej. https://www.nik.gov.pl/plik/id,16874,vp,19432.pdf

Noone, M. A. (2001). The state of Australian legal aid. Federal Law Review, 29(1), 37–56. DOI: https://doi.org/10.1177/0067205X0102900102

O’Brien, D., i Epp, J. A. (2004). Legal aid in the British Overseas Territories. Common Law World Review, 33(2), 160–181. DOI: https://doi.org/10.1350/clwr.33.2.160.36492

Przywora, B., i Wróbel, A. (2020). Poradnictwo obywatelskie w świetle badań prawnoporównawczych. Instytut Wymiaru Sprawiedliwości. https://iws.gov.pl/wp-content/uploads/2021/01/IWS_Przywora-B.-Wr%C3%B3bel-A._Poradnictwo-obywatelskie-w-%C5%9Bwietle-bada%C5%84-prawnopor%C3%B3wnawczych.pdf

Przywora, B., i Wróbel, A. (2022). Analiza prawnoporównawcza sposobów finansowania oraz metod weryfikacji jakości systemu pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego na tle wybranych państw europejskich. Instytut Wymiaru Sprawiedliwości. https://iws.gov.pl/wp-content/uploads/2022/12/IWS_Przywora-B.-Wrobel-A.__Analiza-prawnoporownawcza-sposobow-finansowania-oraz-metod-weryfikacji-jakosci-systemu-pomocy-prawnej.pdf

Sood, S. (2019). Convergence in the practice of legal aid to improve access to justice. Asian Journal of Legal Education, 6(1–2), 18–28. DOI: https://doi.org/10.1177/2322005818812612

Winczorek, J. (2016). O potrzebie badań empirycznych nad dostępem do prawa. Państwo i Prawo, 71(12), 18–38.