Unter dem Einfluss des deutschen Idealismus. Eleonora Ziemięcka (1819-1869) und die erste polnische philosophische Zeitschrift
Journal cover , volume 20, no. 2(39), year 2025, title German idealism and Polish thought. Jewish and Christian perspectives.
PDF (Deutsch)

Keywords

deutscher Idealismus
Eleonora Ziemięcka
Pilger
Emanzipation der Frauen

How to Cite

Waluś, M. K. (2025). Unter dem Einfluss des deutschen Idealismus. Eleonora Ziemięcka (1819-1869) und die erste polnische philosophische Zeitschrift. Teologia I Moralność, 20(2(39), 155–166. https://doi.org/10.14746/TIM.2025.39.2.12

Abstract

Der Artikel stellt die erste polnische Philosophin Eleonora Ziemięcka vor, die unter dem Einfluss ihres Interesses an der deutschen Philosophie die erste philosophische Zeitschrift auf polnischem Boden gründete und ein Milieu von über 60 Personen um sich scharte, die zu philosophischen Themen schrieben. Auch die Rezeption ihrer Tätigkeit wird aufgezeigt. Der Artikel stützt sich auf Quellen über Ziemięcka und auf erhaltene Artikel in Zeitschriften.

https://doi.org/10.14746/TIM.2025.39.2.12
PDF (Deutsch)

References

Błachnio, Jan Ryszard. 1994. Idealizm niemiecki i filozofia narodowa w polskiej myśli chrześcijańskiej lat 1831-1863. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uczelniane WSP w Bydgoszczy.

Błachnio, Jan Ryszard. 1997. Poglądy filozoficzne Eleonory Ziemięckiej na tle sporów ideowych połowy XIX wieku. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uczelniane WSP w Bydgoszczy.

Grzybowski, Przemysław Paweł. 2019. Prekursorki i pionierki edukacji równościowej, antydyskryminacyjnej i międzykulturowej. Przyczynek do genezy pedagogiki międzykulturowej, Edukacja Międzykulturowa, 2 (11): 81-93. DOI: https://doi.org/10.15804/em.2019.02.04

Makuch, Damian Włodzimierz. 2018. „Przeciwko pozorom rozumu. Eleonora Ziemięcka i opozycje myśli nowoczesnej”. Kronos, 3 (46): 227-257.

Nawracała-Urban Mirella. 2011. „Ziemięcka Eleonora”. In: Encyklopedia filozofii polskiej, B. 2, hrsg. von Andrzej Maryniarczyk, 886-887. Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu.

Sajdek, Wiesława. 2015. „Program wychowania kobiet wedle wskazówek Eleonory Ziemięckiej”. In: Niepodległościowe koncepcje i programy wychowania przełomu XIX i XX wieku, hrsg. von Beata Gola, Dominika Jagielska und Janina Kostkiewicz, 93-104. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Sajdek, Wiesława. 2023. „Filozofia klasyczna jako podstawa nowatorskich programów wychowania w wybranych pismach Eleonory Ziemięckiej”. Polska Myśl Pedagogiczna, 9(2): 203-221. DOI: https://doi.org/10.4467/24504564PMP.23.025.18254

Skoczyński, Jan i Jan Woleński. 2010. Historia filozofii polskiej. Kraków: Wydawnictwo WAM.

Starzyńska-Kościuszko, Ewa. 2018. Bronisław Ferdynand Trentowski (1808-1869). Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Starzyńska-Kościuszko, Ewa. 2019. „O stosunku Bronisława Ferdynanda Trentowskiego do kultury niemieckiej”. Humanistyka i Przyrodoznawstwo, 25: 223-245.

Stępkowski, Dariusz. 2020. „Teozoficzna idea (wy)kształcenia w pedagogice Bronisława F. Trentowskiego”. Przegląd Religioznawczy, 3 (277): 16-29.

Szancer, Narcyza. 1977. 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna w latach 1831-1864. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Szlachta, Bogdan. 2015. „Ziemięcka Eleonora”. In: Słownik historii doktryn politycznych, B. 6, hrsg. von Michał Jaskólski, 569-572. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe.

Sztobryn, Sławomir (hrsg.). 2019. Dziedzictwo Bronisława Ferdynanda Trentowskiego w 150-lecie śmierci Filozofa. Łódź: Wydawnictwo Naukowe TPF Chowanna.

Trentowski, Bronisław Ferdynand. 1970. Chowanna, czyli system pedagogiki narodowej jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży, B. 1-2. Wrocław – Warszawa – Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN.

Trentowski, Bronisław Ferdynand. 1974. Stosunek filozofii do cybernetyki czyli sztuki rządzenia narodem oraz wybór pism filozoficznych z lat 1842–1845, wstępem i komentarzem opatrzył A. Walicki, 7-60. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Usakiewicz, Joanna. 2021. „Eleonora Ziemięcka, the First Polish Woman Philosopher: On the Essence and the Role of Philosophical Thinking”. Studia z historii filozofii, 3 (12): 123-135. DOI: https://doi.org/10.12775/szhf.2021.017

Walicki, Andrzej. 1986. Zarys dziejów filozofii polskiej 1815-1918. Warszawa: PWN.

Ziemięcka, Eleonora. 1857. Zarysy filozofii katolickie w czterech poglądach zawarte. Warszawa: nakładem i drukiem S. Orgelbranda.

Ziemięcka, Eleonora. 1860. Studia Eleonory Ziemięckiej. Wilno: nakładem i drukiem Józefa Zawadzkiego.