Treść głównego artykułu

Abstrakt

W zasobach Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie dotychczas zarejestrowano 3091 woluminów należących do historycznych wielkopolskich bibliotek klasztornych. W artykule omówiono poszczególne etapy napływu fragmentów kolekcji, które zasiliły zbiory biblioteczne warszawskiej książnicy uniwersyteckiej w początkowych latach XIX wieku. Pierwsze z nich pochodziły z biblioteki Liceum Warszawskiego (1806) i tzw. Biblioteki przy Sądzie Apelacyjnym (1810). Analiza znaków i zapisów własnościowych zachowanych egzemplarzy pozwala stwierdzić, że w obu bibliotekach znajdowały się księgi należące uprzednio do klasztorów cysterskich z Bledzewa, Obry, Paradyża i Wągrowca, benedyktynów z Lubinia oraz trynitarzy z Krotoszyna. Akt kasacyjny z 1819 roku spowodował napływ znacznych partii księgozbiorów z bibliotek jezuitów i kanoników regularnych laterańskich z Kalisza, cystersów z Lądu, kamedułów z Bieniszewa oraz paulinów z Brdowa i Wielgomłynów. W zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie znalazły się także woluminy z bibliotek jezuitów i karmelitów bosych z Poznania, włączone z fragmentami innych kolekcji lub w sposób dotychczas niewyjaśniony. Przedstawiono pokrótce zapisy i inne znaki własnościowe umożliwiające identyfikację egzemplarzy z wymienionych bibliotek: pieczątki, typowe zapiski klasztorne, nalepki z sygnaturami bibliotecznymi oraz charakterystyczne oznaczenia na grzbietach opraw.

Słowa kluczowe

Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie wielkopolskie biblioteki klasztorne historia bibliotek klasztornych kasaty badania proweniencyjne

Szczegóły artykułu

Biogram autora

Marianna Czapnik, Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie

Marianna Czapnik, mgr, Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie

Jak cytować
Czapnik, M. (2020). Stare druki pochodzące z klasztorów skasowanych w Wielkopolsce w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. Biblioteka, (24 (33), 9-45. https://doi.org/10.14746/b.2020.24.1

Referencje

  1. Andrysiak E., Biblioteka kanoników laterańskich w Kaliszu i jej losy po likwidacji klasztoru w 1810 roku, „Polonia Maior Orientalis. Studia z dziejów Wielkopolski Wschodniej” 2015, t. 2, s. 37–48.
  2. Babicz M., Biblioteka cystersów w Lądzie nad Wartą od XII do XIX wieku, t. 1–3, Warszawa 2018, praca doktorska (rps. w Bibliotece UKSW w Warszawie).
  3. Babicz M., Stare druki Biblioteki Wyższego Seminarium Duchownego Towarzystwa Salezjańskiego w Lądzie nad Wartą, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 2003, t. 80, s. 17–27.
  4. Błażejewicz O., Biblioteka Liceum Warszawskiego (1806–1831), „Roczniki Biblioteczne” 1979, t. 23, s. 659–672.
  5. Bodniak S., Bużeński Hieronim, w: Polski słownik biograficzny, t. 3, Kraków: Nakładem Polskiej Akademii Umiejętności 1937, s. 156–157.
  6. Bylinowa E., Stare druki po kaliskich kanonikach regularnych laterańskich oraz jezuitach w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, „Zeszyty Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 16: Miscellanea archiwalne, biblioteczne i muzealne” 2016, s. 56–77.
  7. Bylinowa E., Stare druki po wielkopolskich cystersach w zbiorach biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, „Fides. Biuletyn Bibliotek Kościelnych” 2019, nr 2 (49), s. 57–96.
  8. Chwalewik E., Losy zbiorów polskich w Rosyjskiej Bibljotece Publicznej w Leningradzie, Warszawa–Kraków 1926.
  9. Ciesielski A., Dziedzictwo cystersów, prace wybrane, red. M. Starzyński, M. Zdanek, Kraków: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego „Societas Vistulana” 2013.
  10. Cubrzyńska-Leonarczyk M., Badacz i znawca księgozbiorów historycznych – Maria Sipayłło, w: W kręgu nauki i bibliotek, Warszawa: Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich 1993 (Bibliotekarze Polscy we Wspomnieniach Współczesnych, t. 3), s. 52–62.
  11. Cubrzyńska-Leonarczyk M., Kolekcje klasztorne w zbiorze starych druków Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie: historia i współczesność, w: Kasaty klasztorów na obszarze dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów i na Śląsku na tle procesów sekularyzacyjnych w Polsce i Europie, t. 3: Źródła. Skutki kasat XVIII i XIX w. Kasata w latach 1954–1956 , red. M. Derwich, przy współpr. K. Bock i M.L. Wójcika, Wrocław: Wrocławskie Towarzystwo Miłośników Historii 2014, s. 173–183.
  12. Cubrzyńska-Leonarczyk M., Polskie superekslibrisy w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, Centuria druga, Warszawa: Biblioteka Narodowa 2001.
  13. Cubrzyńska-Leonarczyk M., Rozpoznać i scalić rozpoznane – o znakach własnościowych książek z dawnych kolekcji klasztornych, w: Przestrzeń klasztoru – przestrzeń kultury: piśmiennictwo – książka – edukacja, red. J. Pietrzak-Thébault, Ł. Cybulski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe UKSW 2017, s. 331-356.
  14. Cubrzyńska-Leonarczyk M., Samuel Bogumił Linde – bibliofil „dla krajowego użytku”, w: Biblioteka Lindiana. Samuel Bogumił Linde (1771–1847) pierwszy dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. W 165. rocznicę śmierci. Materiały z ogólnopolskiejkonferencji naukowej w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie, 19–20 listopada 2012 r.,
  15. red. nauk. M. Cubrzyńska-Leonarczyk, przy współpr. H. Mieczkowskiej, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2015, s. 101–113.
  16. Czapnik M., Kolekcje historyczne w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, w: Książka dawna i jej właściciele, red. D. Sidorowicz-Mulak, A. Franczyk-Cegła, t. 1, Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 2017, s. 37–60.
  17. Czapnik M., Księgozbiór kanonika warszawskiego Mikołaja Ruszkowskiego (zm. 1651) w świetle zachowanych egzemplarzy, w: Kolekcje prywatne w zbiorach książki dawnej, t. 1, Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 2020, s. 357–381.
  18. Druki z XVI–XVIII wieku w zbiorze Biblioteki Wyższego Seminarium Duchownego Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej w Obrze. Katalog, oprac. H. Mieczkowska, Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wydział Teologiczny 2016.
  19. Falk A., Losy kórnickich starych druków w świetle badań proweniencyjnych, w: Książka dawna i jej właściciele, red. D. Sidorowicz-Mulak, A. Franczyk-Cegła, t. 1, Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 2017, s. 117–132.
  20. Gach P.P., Cystersi na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej i Śląska w latach 1772–1914, w: Monasticon Cisterciense Poloniae, t. 1: Dzieje i kultura męskich klasztorów cysterskich na ziemiach polskich i dawnej Rzeczypospolitej od średniowiecza do czasów współczesnych, red. A.M. Wyrwa, J. Strzelczyk, K. Kaczmarek, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1999, s. 74–93.
  21. Gach P.P., Kasaty zakonów na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej i Śląska 1773–1914, Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL 1984.
  22. Gach P.P., Mienie polskich zakonów i jego losy w XIX wieku, Rzym: Czesław Bielecki Multigrafia Brunetto 1979.
  23. Grajkowska L., Biblioteka klasztorna cystersów w Wągrowcu, „Studia Gnesnensia” 1981, t. 6, s. 209–220.
  24. Gwioździk J., Pokasacyjne losy księgozbiorów klasztornych na obszarze Rzeczypospolitej Obojga Narodów, w: Kasaty klasztorów na obszarze dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów i na Śląsku na tle procesów sekularyzacyjnych w Polsce i Europie, t. 3: Źródła. Skutki kasat XVIII i XIX w. Kasata w latach 1954–1956, red. M. Derwich, przy współpr. K. Bock i M.L. Wójcika, Wrocław: Wrocławskie Towarzystwo Miłośników Historii 2014, s. 141–144.
  25. Jaśkiewicz A., Kościół i klasztor OO. Paulinów w Wielgomłynach, „Studia Claromontana” 1995, t. 15, s. 432–482.
  26. Kanior M., Polska kongregacja benedyktyńska Świętego Krzyża 1709–1864, Kraków–Tyniec: Wydawnictwo Benedyktynów 2000.
  27. Katalog druków XV i XVI wieku w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, t. 1, cz. 1: XV w., cz. 2: XVI w., oprac. T. Komender, materiał prow. oprac. pod kier. M. Sipayłło, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1994.
  28. Katalog druków XVI wieku w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, t. 2, oprac. T. Komender, H. Mieczkowska, t. 3–8, red. H. Mieczkowska, materiał prow. oprac. pod kier. M. Cubrzyńskiej-Leonarczyk, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1998–2018.
  29. Katalog rękopisów Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, t. 1, oprac. H. Kozerska, W. Stummer, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1963.
  30. Kłudkiewicz K., Książki ze skasowanych klasztorów w bibliotekach dekanalnych na obszarze archidiecezji gnieźnieńskiej i poznańskiej – zarys problematyki, rekonesans i perspektywy badawcze, „Hereditas Monasteriorum” 2015, t. 7, s. 213–244.
  31. Kłudkiewicz K., Spisy i katalogi wielkopolskich bibliotek klasztornych z klasztorów skasowanych w Wielkopolsce pod rządami Prus do połowy XIX w. – charakterystyka i znaczenie, „Hereditas Monasteriorum” 2015, t. 6, s. 101–142.
  32. Korolev S.V., Cenne i rzadkie polskie superekslibrisy heraldyczne ze zbiorów Biblioteki Narodowej w St. Petersburgu, „Z Badań nad Książką i Księgozbiorami Historycznymi” 2009, t. 3, s. 171–196.
  33. Kośka M., Dekret abpa Franciszka Skarbka-Malczewskiego z 17 IV 1819 r. w sprawie supresji klasztorów w Królestwie Polskim, „Hereditas Monasteriorum” 2016, t. 8, s. 367–378.
  34. Kośka M., Księgozbiory klasztorów skasowanych w 1819 roku w zbiorach Biblioteki Publicznej w Warszawie, w: Historia memoria scriptum. Księga jubileuszowa z okazji osiemdziesięciolecia urodzin Profesora Edwarda Potkowskiego, red. J. Krochmal, Warszawa: Archiwum Główne Akt Dawnych 2015, s. 132–139.
  35. Kośka M., Losy księgozbiorów klasztornych po kasacie 1819 r. Misja Samuela Bogumiła Lindego, w: Kasaty klasztorów na obszarze dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów i na Śląsku na tle procesów sekularyzacyjnych w Polsce i Europie, t. 3: Źródła. Skutki kasat XVIII i XIX w. Kasata w latach 1954–1956, red. M. Derwich, przy współpr. K. Bock i M.L. Wójcika, Wrocław: Wrocławskie Towarzystwo Miłośników Historii 2014, s. 161–171.
  36. Kozerska H., Warszawska Biblioteka Uniwersytecka w latach 1832–1871: Biblioteka Rządowa, Okręgu Warszawskiego, Główna, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1967.
  37. Kucharzewski J., Epoka paskiewiczowska. Losy oświaty, Warszawa–Kraków: Skład Główny w Księgarni Gebethnera i Wolffa 1914.
  38. Kwilecka I., Kieszkowski Stanisław Mikołaj, w: Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa–Poznań, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1981, s. 330–331.
  39. Lelewel J., Bibljograficznych ksiąg dwoje, w których rozebrane i pomnożone zostały dwa dzieła Jerzego Samuela Bandtke: Historja drukarń krakowskich tudzież Historja Biblioteki Uniw[ersytetu] Jagiell[ońskiego] w Krakowie a przydany Katalog inkunabułów polskich, t. 2, Wilno: Nakładem i drukiem Józefa Zawadzkiego, Typografa Imperatorskiego Uniwersytetu 1826 (reprint: Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe 1980).
  40. Lewandowska D., Pokasacyjne losy opactwa cystersów w Lądzie na podstawie źródeł archiwalnych zachowanych w zespołach akt: Centralne Władze Wyznaniowe Królestwa Polskiego i Komisja Województwa Kaliskiego z zasobu Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie, „Hereditas Monasteriorum” 2014, t. 5, s. 65–106.
  41. Listy emigracyjne Joachima Lelewela, wyd. i wstęp H. Więckowska, t. 4: 1849–1861, Wrocław–Kraków: Zakład im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk 1954.
  42. Łaskarzewska H., Starania o zwroty polskich zbiorów bibliotecznych z Kijowa i Petersburga w świetle niepublikowanych dokumentów dotyczących realizacji ustaleń traktatu ryskiego (Ze spuścizny Stanisława Lisowskiego), „Rocznik Biblioteki Narodowej” 2003, t. 35, s. 39–66.
  43. Łodyński M., Materiały do dziejów państwowej polityki bibliotecznej w Księstwie Warszawskim i Królestwie Polskim (1807–1831), Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk 1958.
  44. Matyaszczyk D., Lustracje przeprowadzone w klasztorach wielkopolskich w latach 1817–1825, „Hereditas Monasteriorum” 2014, t. 5, s. 369–381.
  45. Mencel T., Łubieński Feliks Franciszek, w: Polski słownik biograficzny, t. 18, Wrocław Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk 1973, s. 478–480.
  46. Mozga J., Dzieje konwentu paulinów w Brdowie, „Studia Claromontana” 1984, t. 5, s. 394–470
  47. Mycielski M., Uniwersytet Królewski, w: Dzieje Uniwersytetu Warszawskiego 1816–1915, red. T. Kizwalter, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2016, s. 99–116
  48. Olczak Z., Źródła do dziejów Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie: sprawozdanie z kwerend, w: Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie 1817–2017. Miscellanea. Monumenta Universitatis Varsoviensis 1816–2016, red. J. Talbierska, Z. Olczak, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2017, s. 291–331.
  49. Opalińska K., Instygator koronny Andrzej Lisiecki i jego księgozbiór, w: Kolekcje historyczne. Księgozbiory szlacheckie XVI–XVII wieku, [t. 1], red. E. Wyszyńska, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2004, s. 107–207.
  50. Opalińska K., Szlachta różnowiercza i pozostałości po jej księgozbiorach w zbiorach BUW (XVI w.), w: Kolekcje historyczne. Księgozbiory szlacheckie XVI–XVII wieku, t. 2, red. I. Komorowska-Dzierżanowska, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2009, s. 153–389.
  51. Paszkiewicz U., Biblioteka Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk przykładem urzeczywistnienia idei Biblioteki Narodowej w początkach XIX wieku, „Rocznik Biblioteki Narodowej” 1993, t. 26, s. 49–55.
  52. Pidłypczak-Majerowicz M., Stare druki proweniencji zakonnej w Bibliotece Ossolineum, Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 2019.
  53. Piekarski K., Superexlibrisy polskie od XV do XVIII wieku, Kraków: W Drukarni W.L. Anczyca i Spółki 1929.
  54. Pietrzkiewicz D., Spory o zbiory. Piotr Bańkowski – rewindykacja i ochrona dziedzictwa piśmienniczego, Pułtusk: Wydawnictwo Akademii Humanistycznej im. A. Gieysztora; Warszawa: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR 2019.
  55. Płowens M., Biblioteka klasztorna w Obrze, „Przyjaciel Ludu” 1993, t. 5–6, s. 32–41.
  56. Ptaszyk M., Biblioteka Publiczna przy Królewskim Uniwersytecie Warszawskim w latach 1817–1831, w: Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie 1817–2017. Miscellanea. Monumenta Universitatis Varsoviensis 1816–2016, red. J. Talbierska, Z. Olczak, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2017, s. 21–226.
  57. Pukianiec M., Kasata klasztoru w Lubiniu, „Ecclesia. Studia z Dziejów Wielkopolski” 2010, t. 5, s. 92–94.
  58. Pukianiec M., Organizacja i funkcjonowanie poznańskiej kapituły katedralnej w XVII w., Poznań 2013, praca doktorska (dokument elektroniczny [dostęp: lipiec 2020]).
  59. Quirini-Popławska D., Podróże polskich duchownych w XV i XVI wieku, w: Itinera clericorum. Kulturotwórcze i religijne aspekty podróży duchownych, red. D. Quirini-Popławska, Ł. Burkiewicz, Warszawa: Akademia Ignatianum: Wydawnictwo WAM 2014, s. 225–255.
  60. Rose E., Księgozbiór Józefa Kalasantego Szaniawskiego zachowany w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie, „Z Badań nad Polskimi Księgozbiorami Historycznymi” 1988, t. 10, s. 33–61.
  61. Rybandt S., Księgozbiór prymasa Stanisława Karnkowskiego, źródło badań nad kulturą umysłową dostojnika kościelnego XVI w., „Z Badań nad Polskimi Księgozbiorami Historycznymi” 1992, t. 13: Kolekcje wyznaniowe, s. 117–130.
  62. Rybandt S., Nieznane książki ze zbiorów Andrzeja Frycza Modrzewskiego, „Z Badań nad Polskimi Księgozbiorami Historycznymi” 1993, tom specjalny: Bibliologia dyscypliną integrującą: studia ofiarowane Profesor Barbarze Bieńkowskiej, s. 153–160.
  63. Rybandt S., Superekslibrisy prymasa Stanisława Karnkowskiego w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie, „Z Badań nad Polskimi Księgozbiorami Historycznymi” 1991, t. 11: Pogranicza, s. 5–26.
  64. Sipayłło M., O metodzie badań proweniencyjnych starych druków, „Z Badań nad Polskimi Księgozbiorami Historycznymi” 1975, t. 1, s. 9–30.
  65. Sipayłło M., Polskie superexlibrisy XVI–XVIII wieku w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX 1988.
  66. Sipayłło M., Wstęp, w: Katalog druków XV i XVI wieku w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, t. 1, cz. 1: XV w., oprac. T. Komender, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1994, s. 13–52.
  67. Sowa J., Obra. Klasztor pocysterski i Wyższe Seminarium Duchowne Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej, Wolszyn: Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Wolsztyn im. Stanisława Platera 2015.
  68. Spectator [= Stanisław Lisowski], Notatka o proweniencji inkunabułów znajdujących się w Rosyjskiej Publicznej Bibljotece w Piotrogrodzie, „Przewodnik Bibliograficzny” 1926, z. 6, s. 267.
  69. Starodruki XVI – peršoï polovini XVIII st. z kolekcìï „Polonica” bìblìoteki Nìžins’kogo deržavnogo unìversitetu ìmenì Mikoli Gogolâ: katalog [upor. kat. starodrukìv Morozov Oleksandr Sergìjovič], Nìžin: „Gidromaks” 2010.
  70. Stoś J., Starodruki Paradyża. Katalog starodruków seminaryjnej biblioteki w Paradyżu, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego 2001.
  71. Strzyżewska Z., Konfiskaty warszawskich zbiorów publicznych po Powstaniu Listopadowym. Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego i Warszawskiego Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Materiały i dokumenty z archiwów rosyjskich, Warszawa: Wydawnictwo DiG 2000.
  72. Stummer W., Biblioteka Sądu Apelacyjnego 1810–1865, „Roczniki Biblioteczne” 1958, t. 2, s. 425–431.
  73. Szybiak I., Samuel Bogumił Linde – organizator i rektor Liceum Warszawskiego, pedagog i działacz edukacyjny, w: Biblioteka Lindiana. Samuel Bogumił Linde (1771–1847) pierwszy dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. W 165. rocznicę śmierci. Materiały z ogólnopolskiej konferencji naukowej w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie, 19–20 listopada 2012 r., red. nauk. M. Cubrzyńska-Leonarczyk, przy współpr. H. Mieczkowskiej, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2015, s. 197–206.
  74. Śmierzchalski-Wachocz D., Dzieje byłej biblioteki zakonnej w Paradyżu, w: Kościół w Polsce. Dzieje i kultura, t. 4, red. J. Walkusz, Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL 2005, s. 51–64.
  75. Wagner A., Introligatorzy elit. O działalności Stanisława z Białej i Macieja z Przasnysza vel Mistrza Główek Anielskich, w: Introligatorzy i ich klienci, red. A. Wagner, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 2017, s. 73–79.
  76. Wagner A., Uwagi o znakach własnościowych z drugiej połowy XV i pierwszej ćwierci XVI wieku w inkunabułach Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, „Biblioteka” 2013, nr 17 (26), s. 7–35.
  77. Walczak K., Wpływ kasat klasztornych na losy bibliotek XIX-wiecznego Kalisza, w: Kasaty klasztorów na obszarze dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów i na Śląsku na tle procesów sekularyzacyjnych w Polsce i Europie, t. 3: Źródła. Skutki kasat XVIII i XIX w. Kasata w latach 1954–1956, red. M. Derwich, przy współpr. K. Bock i M.L. Wójcika, Wrocław: Wrocławskie Towarzystwo Miłośników Historii 2014, s. 221–227.
  78. Walczak K., Z dziejów najstarszych bibliotek szkolnych Kalisza, „Roczniki Biblioteczne” 1981, t. 25, s. 1–28.
  79. Wilejszys B., Biblioteka Akademii Duchownej Rzymsko-Katolickiej w Warszawie. Geneza i dzieje, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 1979, t. 38, s. 73–108.
  80. Witkowski R., Biblioteki klasztorne opactw cysterskich na ziemiach polskich i dawnej Rzeczypospolitej. Zarys problematyki i stan badań, w: Monasticon Cisterciense Poloniae, t. 1: Dzieje i kultura męskich klasztorów cysterskich na ziemiach polskich i dawnej Rzeczypospolitej od średniowiecza do czasów współczesnych, red. A.M. Wyrwa, J. Strzelczyk, K. Kaczmarek, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1999, s. 151–171.
  81. Zając P., Dorobek kulturalny cystersów obrzańskich przy końcu XVIII w. oraz cysterskie archiwalia, rękopisy i druki zachowane w Obrze, „Ecclesia. Studia z Dziejów Wielkopolski” 2012, t. 7, s. 84–104.
  82. Zathey J., Katalog rękopisów średniowiecznych Biblioteki Kórnickiej, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk 1963.