Abstract
Soon after WWII, seven storehouses and sorting houses were established in Poland (on February 1st, 1947). One of them was the Storehouse of Secured Libraries in Poznań. The storehouse was used to house numerous “abandoned” book collections, in particular those from the Wielkopolska region, Lower Silesia and Western Pomerania. Following formal approval of the authorities, volumes of books were then transferred to various research and scientific institutions. Formally, the Storehouse was liquidated on December 31st, 1949. Its resources, amounting to about 286,000 volumes were taken over by Poznań University Library. The library carried on with the relevant work on segregation, processing, restoration and recovery of books form the designated areas. In 1953, the storehouse still kept more than 250,000 volumes, mainly from former German libraries and book collections. These books were then transferred to the Storehouse of Secured Libraries in Katowice and to Poznań University Library. A number of books deemed to be redundant for the purposes of the libraries involved were subsequently pulped, discarded, or otherwise abused.Funding
Projekt został sfinansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki przyznanych na podstawie decyzji numer DEC-2011/03/B/HS2/05446
References
AAN, Ministerstwo Oświaty. Naczelna Dyrekcja Bibliotek. Wydział Bibliotek Naukowych, sygn. 6953, k. 9 – Bolesław Świderski, Sprawozdanie z działalności Zbiornicy Księgozbiorów Zabezpieczonych w Poznaniu. Lata 1945–1950, Poznań, 23 marca 1950 roku.
AAN, Ministerstwo Oświaty. Naczelna Dyrekcja Bibliotek. Wydział Bibliotek Naukowych, sygn. 6954, k. 78 – Bolesław Świderski, Sprawozdanie z działalności w miesiącu listopadzie 1949 r.
AAN, Ministerstwo Oświaty. Naczelna Dyrekcja Bibliotek. Wydział Bibliotek Naukowych, sygn. 6954, k. 81 – Bolesław Świderski, Sprawozdanie z działalności w miesiącu grudniu 1949 r.
ABUP, Biblioteka Uniwersytecka. Referat Zabezpieczania i Segregacji Księgozbiorów. Zbiornica – księgozbiory zabezpieczone 1949–1951, sygn. 555, k. 137 – Ministerstwo Oświaty do Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, Warszawa, 23 maja 1950 roku.
ABUP, Biblioteka Uniwersytecka. Referat Zabezpieczania i Segregacji Księgozbiorów. Zbiornica – księgozbiory zabezpieczone 1949–1951, sygn. 555, k. 6 – Eugeniusz Kral do Zbiornicy Księgozbiorów Zabezpieczonych w Poznaniu, Katowice, 21 grudnia 1949 roku.
ABUP, Biblioteka Uniwersytecka. Referat Zabezpieczania i Segregacji Księgozbiorów. Zbiornica – księgozbiory zabezpieczone 1949–1951, sygn. 555, k. 1 – Józef Skrzypek do Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, Warszawa, 27 października 1949 roku.
ABUP, Biblioteka Uniwersytecka. Referat Zabezpieczania i Segregacji Księgozbiorów. Zbiornica – księgozbiory zabezpieczone 1949–1951, sygn. 555, k. 18 – Józef Skrzypek do Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, Warszawa, 17 stycznia 1950 roku.
ABUP, Biblioteka Uniwersytecka. Referat Zabezpieczania i Segregacji Księgozbiorów. Zbiornica – księgozbiory zabezpieczone 1949–1951, sygn. 555, k. 112 – Edward Dobraszak do Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, Środa Wielkopolska, 22 kwietnia 1950 roku.
ABUP, Biblioteka Uniwersytecka. Referat Zabezpieczania i Segregacji Księgozbiorów. Zbiornica – księgozbiory zabezpieczone 1949–1951, sygn. 555, k. 125 – Ludwik Kończal do Biblioteki Uniwersyteckiej Zbiornicy książek zabezpieczonych w Poznaniu, Strzelce, 8 maja 1950 roku.
ABUP, Biblioteka Uniwersytecka. Referat Zabezpieczania i Segregacji Księgozbiorów. Zbiornica – księgozbiory zabezpieczone 1949–1951, sygn. 555, k. 211 – Adam Krzyżaniak, Sprawozdanie z podróży służbowej do Kościana, Poznań, 26 lipca 1950 roku.
ABUP, Biblioteka Uniwersytecka. Referat Zabezpieczania i Segregacji Księgozbiorów. Zbiornica – księgozbiory zabezpieczone 1949–1951, sygn. 555, k. 73 – Stefan Wierczyński do Naczelnej Dyrekcji Bibliotek Ministerstwa Oświaty, [Poznań], 3 marca 1950 roku.
ABUP, Biblioteka Uniwersytecka. Referat Zabezpieczania i Segregacji Księgozbiorów. Zbiornica – księgozbiory zabezpieczone 1949–1951, sygn. 555, k. 250 – Zofia Kawecka do Prezydium Rady Narodowej w Poznaniu, [Poznań], 23 listopada 1950 roku.
ABUP, Biblioteka Uniwersytecka. Referat Zabezpieczania i Segregacji Księgozbiorów. Zbiornica – księgozbiory zabezpieczone 1949–1951, sygn. 555, k. 50 – Stefan Wierczyński do Naczelnej Dyrekcji Bibliotek, Poznań, 13 lutego 1950 roku.
ABUP, Biblioteka Uniwersytecka. Referat Zabezpieczania i Segregacji Księgozbiorów. Zbiornica – księgozbiory zabezpieczone 1949–1951, sygn. 555, k. 100 – Józef Skrzypek do Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, Warszawa, 13 kwietnia 1950 roku.
ABUP, Biblioteka Uniwersytecka. Referat Zabezpieczania i Segregacji Księgozbiorów. Zbiornica – księgozbiory zabezpieczone 1949–1951, sygn. 555, k. 77 – Bożenna Szulc-Golska do Powiatowej Biblioteki Publicznej w Żninie, Poznań, 16 marca 1950 roku.
ABUP, Biblioteka Uniwersytecka. Referat Zabezpieczania i Segregacji Księgozbiorów. Zbiornica – księgozbiory zabezpieczone 1949–1951, sygn. 555, k. 226 – Okręgowy Urząd Likwidacyjny w Poznaniu do Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, Poznań, 29 września 1950 roku.
ABUP, Biblioteka Uniwersytecka. Referat Zabezpieczania i Segregacji Księgozbiorów. Zbiornica – księgozbiory zabezpieczone 1949–1951, sygn. 555, k. 243 – Bolesław Świderski, Sprawozdanie z czynności związanych z porządkowaniem zbiorów zabezpieczonych za miesiąc październik 1950 r., Poznań, 8 listopada 1950 roku.
ABUP, Biblioteka Uniwersytecka. Referat Zabezpieczania i Segregacji Księgozbiorów. Zbiornica – księgozbiory zabezpieczone 1949–1951, sygn. 555, k. 243 – Bolesław Świderski, Sprawozdanie z czynności związanych z porządkowaniem zbiorów zabezpieczonych za miesiąc październik 1950 r., Poznań, 8 listopada 1950 roku.
ABUP, Biblioteka Uniwersytecka. Uporządkowanie księgozbiorów 25 IV 1949–31 VIII 1953, sygn. 554, k. 353 – Protokół zdawczo-odbiorczy, Poznań, 27 maja [19]53 roku. i Sztuki, Poznań, 26 września 1952 roku.
ABUP, Biblioteka Uniwersytecka. Uporządkowanie księgozbioru 25 IV 1949–31 III 1953, sygn. 554, k. 321 – Wanda Michalska do Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, Warszawa, 23 lipca 1952 roku.
ABUP, Biblioteka Uniwersytecka. Uporządkowanie księgozbioru 25 IV 1949–31 III 1953, sygn. 554, k. 320 – Zofia Kawecka do Centralnego Zarządu Bibliotek Min. Kultury i Sztuki, Poznań, 26 września 1952 roku.
Archiwum Akt Nowych w Warszawie (dalej: AAN), Ministerstwo Oświaty. Naczelna Dyrekcja Bibliotek. Wydział Bibliotek Naukowych, sygn. 6953, k. 2–14 – Bolesław Świderski, Sprawozdanie z działalności Zbiornicy Księgozbiorów Zabezpieczonych w Poznaniu. Lata 1945–1950, Poznań, 23 marca 1950 roku.
Archiwum Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu (dalej: ABUP), Biblioteka Uniwersytecka. Uporządkowanie księgozbioru 25 IV 1949–31 III 1953, sygn. 554, k. 48 – B. Szulc-Golska, Sprawozdanie z czynności związanych z porządkowaniem zbiorów zabezpieczonych za miesiąc listopad 1949 r., Poznań, 7 grudnia 1949 roku.
Głowacka-Helak M., Działalność Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu nad zagospodarowaniem księgozbiorów porzuconych i opuszczonych. Lata 1947–1950, „Biblioteka” 2003, nr 7 (16).
Jazdon A., Bolesław Świderski jako kierownik Zbiornicy Księgozbiorów Zabezpieczonych w Poznaniu – przyczynek do poznańskiego okresu działalności, w: Bibliotekarstwo według Bolesława Świderskiego – Myśli, praktyka, dydaktyka. Księga Pamiątkowa, red. S. Kurek-Kokocińska, Łódź 2009.
Nowicki R., Działalność Aleksandra Birkenmajera na rzecz powojennej ochrony zbiorów bibliotecznych. Ziemie zachodniej i północnej Polski w latach 1945–1947, Poznań 2006.
Nowicki R., Powojenna ochrona zbiorów bibliotecznych w Polsce w latach 1944–1955. Wybór źródeł, Bydgoszcz 2013.
License
Copyright (c) 2014 Ryszard Nowicki
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
Works published in the journal Biblioteka on the PRESSto platform of Adam Mickiewicz University in Poznań since 2015 are made available under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License (CC BY-SA 4.0). 
Accordingly, all interested parties are entitled to use works published since 2015, subject to the following conditions:
- Attribution — users must provide appropriate credit when redistributing the work, including the author’s name, the title of the work, the source (with a link to the original work and its DOI), and the applicable license.
- ShareAlike — when remixing, transforming, or building upon the work, users must distribute their contributions under the same license as the original work.
Adam Mickiewicz University in Poznań retains copyright in the journal as a whole, including its layout, graphic design, title, cover design, logo, etc.
Authors retain their economic rights to their works while granting Adam Mickiewicz University in Poznań permission to use and publish their works. Authors whose submissions have been accepted for publication are required to complete, sign, and submit the relevant publishing agreement.
If an author is uncertain whether they may lawfully use third-party works (e.g. illustrations, photographs, or tables) within their manuscript under the right of quotation, they must obtain and provide the journal's editorial board with permission from the relevant rights holders.
All rights are reserved with respect to texts published before 2015.