Słowa kluczowe
XIX wiek
Poznań
czytelnictwo
badania proweniencyjne
regionalizm
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 39
Liczba pobrań: 27
Abstrakt
Cel: Artykuł zwraca szczególną uwagę na prace autorstwa poznaniaka Karola Libelta przechowywane w Pracowni Regionalnego Zasobu Bibliotecznego Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, które mają na swoich stronach znaki własnościowe w postaci pieczątek, rękopiśmiennych wpisów, ekslibrisów i naklejek, należące do wcześniejszych właścicieli. Głównym celem bowiem było poznanie grona odbiorców dzieł tego filozofa, działacza narodowego i politycznego. Metoda: W tekście został przyjęty układ chronologiczny, który przede wszystkim pozwolił na przybliżenie okoliczności powstania prac wydawanych na przestrzeni kilkudziesięciu lat, głównie w Poznaniu, choć pojawiają się także pojedyncze tytuły opublikowane poza Wielkopolską. Dzięki temu możliwe było też przypomnienie postaci filozofa, która na trwałe zapisała się na kartach lokalnej, wielkopolskiej historii. Analizie poddano kilkanaście tytułów pochodzących z Pracowni Regionalnego Zasobu Bibliotecznego, w których udało się zidentyfikować liczne znaki proweniencyjne. Wniosek: Badania przyniosły zróżnicowane informacje na temat czytelników XIX-wiecznych publikacji, a także historii samych książek przechowywanych obecnie w Bibliotece Uniwersyteckiej w Poznaniu. Do tych, którzy sięgnęli po prace Libelta i włączyli je do swoich księgozbiorów, należą przedstawiciele lokalnego ziemiaństwa i inteligencji oraz instytucje służące dobru ogólnemu. Warto zaznaczyć, że chociaż analizowane książki są przeważnie wydaniami lokalnymi, to nie tylko trafiały do biblioteczek Wielkopolan i wielkopolskich organizacji, ale też zasilały zbiory biblioteczne instytucji działających w Wilnie, we Lwowie czy na zachodzie Europy.
Bibliografia
Archiwum Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, Księga akcesyjna z 1922 roku
Archiwum Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, Księga akcesyjna z 1932 roku.
Archiwum Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, Księga akcesyjna z 1935 roku.
Archiwum Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, Księga akcesyjna z lat 1932–1936.
Libelt K., Dziewica Orleańska, Poznań: Nakładem Księgarni J.K. Żupańskiego 1847, 1852.
Libelt K., Dwaj bracia Śniadeccy. Odczyt w Kole Towarzyskiem Poznańskiem dnia 12 stycznia 1866 r., Poznań: Nakładem Księgarni Jana Konstantego Żupańskiego 1866.
Libelt K., Estetyka czyli umnictwo piękne, Petersburg–Mohylew: Nakładem Bolesława Maurycego Wolffa 1854.
Libelt K., Felieton polityczno-literacki, Poznań: Nakładem Księgarni Jana Konstantego Żupańskiego 1846.
Libelt K., Filozofia i krytyka, Poznań: Nakładem Księgarni Jana Konstantego Żupańskiego 1857, 1874–1875.
Libelt K., Mowa dr. Karóla Fryderyka Libelta którą miał na obronę swoją przed Królewskim Kameralnym Sądem w Berlinie na posiedzeniu dnia 7go Września 1847, Poznań: księgarnia i drukarnia K. Reyznera 1847.
Libelt K., O kometach i gwiazdach spadających. Wykład popularny wedle odczytu mianego we Lwowie w kwietniu 1869 r., Lwów: nakł. Wydawnictwa Mrówki 1869.
Libelt K., O miłości Ojczyzny, Lwów: Nakładem Towarzystwa im. Stanisława Staszica 1889.
Libelt K., Pisma pomniejsze, Poznań: w Księgarni N. Kamieńskiego i Spółki, w komisie Księgarni J.K. Żupańskiego: 1849–1851.
Libelt K., Wykład matematyki dla szkół gimnazjalnych, t. 1–2, Poznań 1844.
Nekrolog W. Wyczyńskiego, „Dziennik Poznański” 1935, nr 141, s. 14.
Ś.p. Wacław Wyczyński, „Kurier Poznański” 1935, nr 279, s. 3.
Badecki K., Biblioteka Zygmunta hr. Czarneckiego, „Tygodnik Illustrowany” 1914, nr 21, s. 406–407.
Czarnecki W., Wspomnienia architekta, Poznań: Wydawnictwo Miejskie Posnania: 2015.
Dzięczkowski A., Dobrowolski Jan Marian (1886–1958), w: Wielkopolski słownik biograficzny, red. A. Gąsiorowski, J. Topolski, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1981.
Grot Z., Życie i działalność Karola Libelta 1807–1875, Warszawa–Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1977.
Jazdon A., „Zaginione” kolekcje w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu na przykładzie Biblioteki Batignolskiej, w: Dziedzictwo utracone – dziedzictwo odzyskane, red. A. Kamler, D. Pietrzkiewicz, Warszawa: Oficyna Wydawnicza Aspra 2014, s. 261–271.
Kaczmarek F., 165 lat działalności społecznej Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, w: Społeczny wymiar działalności towarzystw naukowych, red. I. Hofman, J. Błażejowski, A. Kansy, Warszawa: Polska Akademia Nauk 2023, s. 171–184. DOI: https://doi.org/10.56091/Sprawotrzy2023
Karbowiak A., Młodzież polska akademicka za granicą 1795–1910, Kraków: Nakł. Zjednoczenia Towarz. Młodzieży Polskiej za Granicą 1910.
Karol Libelt 1807–1875, red. Z. Grot, Warszawa–Poznań: PWN 1976.
Karola Libelta rozprawy o odwadze cywilnej, miłości ojczyzny, wychowaniu ludów, Kraków: Drukarnia „Czasu” W. Kirchmayera 1869.
Kosiński A., Dzieje wybranych księgozbiorów ziemiańskich. (Z okazji wystawy exlibrisów), „Zeszyty Wiejskie” 2015, t. 21, s. 229–242. DOI: https://doi.org/10.18778/1506-6541.21.16
Kwilecki A., Ziemiaństwo wielkopolskie, Warszawa: Pax 1998.
Molik W., Polskie peregrynacje uniwersyteckie do Niemiec 1871–1914, Poznań: UAM 1989.
Motty M., Przechadzki po mieście, t. 1, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1957.
Nowicki R., Działalność Aleksandra Birkenmajera na rzecz ochrony zbiorów bibliotecznych. Ziemie zachodniej i północnej Polski w latach 1945–1947, Poznań: UAM 2006.
Pihan-Kijasowa A., Poczet członków Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk 1857–2007, Poznań: PTPN 2008.
„Rocznik Koła Towarzyskiego w Poznaniu na rok 1867” 1867.
Rygiel S., Drège H., Biblioteka im. Wróblewskich w Wilnie 1912–1931, Wilno: Biblioteka im. Wróblewskich 1934.
Sprawozdanie Dyrekcji Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu za rok akademicki 1932/33, Poznań 1933.
Trzeciakowski L., Posłowie polscy w Berlinie 1848–1928, Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe 2003.
Vrtel-Wierczyński S., Bibljoteka Uniwersytecka 1919–1929, w: Bibljoteki wielkopolskie i pomorskie, red. S. Wierczyński, Poznań: Komitet Organizacyjny IV Zjazdu Bibljofilów i II Zjazdu Bibljotekarzy Polskich 1929, s. 91–116.
Wierzbowski Teodor Feliks, w: Wielka encyklopedia powszechna PWN, t. 29, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2005, s. 284.
Wenzel B., Biblioteka Krajowa w Poznaniu 1894–1902, przeł. J. Skutecki, „Biblioteka” 2017, nr 21 (30), s. 79–86. DOI: https://doi.org/10.14746/b.2017.21.4
Wojtkowski A., Karol Libelt. W 50 rocznicę śmierci, Poznań 1925.
Wróblewski M., Jan Rymarkiewicz dziewiętnastowieczny humanista, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 2006.
Zagórowski Z., Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminariów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych, Lwów Książnica Polska 1924.
Zagórowski Z., Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminariów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych, R. 2, Lwów: Książnica Atlas 1926.
Zarzycki W., Adwokaci i prawnicy Wielkopolski i Pomorza u progu niepodległości w latach 1918–1920, „Palestra” 1991, nr 11–12 (407–408), s. 25–28.
Zygmunt hr. Czarnecki i jego zbiory, „Wiadomości Numizmatyczno-Archeologiczne” 1907, nr 4, s. 621–626.
Kartoteka ewidencji ludności miasta Poznania, https://e-kartoteka.net/pl
Kłudkiewicz K., Historische Gesellschaft für die Provinz Posen i jego zbiory, https://visualheritage.eu/portfolio/historische-gesellschaft-fur-die-provinz-posen-i-jegozbiory/ [dostęp: 10.05.2025].
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Alina Kucharska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Utwory opublikowane w czasopiśmie Biblioteka, na platformie Pressto należącej do Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu od 2015 roku są udostępniane na
licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Tym samym wszyscy zainteresowani są uprawnieni do korzystania z utworów opublikowanych po 2015 roku pod następującymi warunkami:
- uznania autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnianym utworem informacji o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji
- na tych samych warunkach — remiksując utwór, przetwarzając go lub tworząc na jego podstawie, należy swoje dzieło rozpowszechniać na tej samej licencji, co oryginał.
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).
Autor zachowuje prawa majątkowe, ale udziela zgody Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na wykorzystanie dzieła. Autorzy tekstów zakwalifikowanych do publikacji proszeni są o wypełnienie podpisanie i przesłanie umowy.
Jeżeli autor artykułu nie jest przekonany, że może wykorzystywać cudze utwory (np. ilustracje, fotografie, tabele) w ramach cytatu we własnej tekście musi dostarczyć do redakcji czasopisma zgodę od uprawnionych podmiotów.
Prawa są zastrzeżone do wszystkich tekstów opublikowanych przed rokiem 2015.