Abstrakt
Streszczenie. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie i analiza niepublikowanego dotąd zbioru pamiątek podróżnych Augusta Ferdinanda von Lessena (1804–1876). Zbiór ten jest przechowywany w Bibliotece Uniwersyteckiej w Poznaniu i stanowi istotne źródło do badań nad mobilnością europejskiej arystokracji, kulturą podróży i praktykami kolekcjonerskimi XIX wieku. Metody badawcze zastosowane w artykule obejmują szczegółową analizę zawartości tomu liczącego 149 jednostek (w tym dokumenty rękopiśmienne i drukowane, szkic biogramu barona, a także próbę rekonstrukcji szlaku podróży barona
von Lessena na podstawie dokumentów podróżnych, rachunków hotelowych i biletów. Przeprowadzone analizy prowadzą do wniosku, że omawiany zbiór ma wartość nie tylko dokumentacyjną, ale również interpretacyjną, ponieważ umożliwia wgląd w życie codzienne, sieci społeczne i strategie autoprezentacji arystokracji niemieckiej w XIX wieku. Zgromadzone materiały świadczą o rozległych kontaktach właściciela zbioru, jego aktywności politycznej i kulturowej oraz o znaczącej roli, jaką odgrywał w procesie kształtowania pamięci rodzinnej i społecznej. Zbiór ten zasługuje na dalszą eksplorację, w szczególności
w kontekście badań nad europejską dyplomacją i transnarodową mobilnością elit w analizowanym okresie.
Bibliografia
Papiery osobiste, notatki, mapy, bilety, afisze z podróży po Europie i Afryce Północnej Augusta Ferdinanda von Lessen/Leesen, odbytych w latach 1830–1852, Biblioteka Uniwersytecka UAM, Rkp. sygn. 1701.
Anderson M., Tourism and the Development of the Modern British Passport, 1814–1858, „Journal of British Studies” 2010, t. 49, nr 2, s. 258–282. DOI: https://doi.org/10.1086/649764
Bohn R., Geschichte Schlezwig-Holsteins, München: C.H. Beck 2015.
Demir S., The Place and Importance of the Tughra Form in Turkish Calligraphy: The Example of Sultan Suleiman the Magnificent, „Mevzu. Sosyal bilimler dergisi” 2023, t. 20, s. 670–693.
[b.a.], Denkmal-Anlage wird restauriert, 4 kwietnia 2007, https://www.fehmarn24.de/fehmarn/denkmal-anlage-wird-restauriert-669142.html [dostęp: 18.03.2025].
Kneschke E.H., Neues Allgemeines Deutsches Adels-Lexicon im Vereine mit mehreren Historiken, t. 5, Leipzig: Verlag Friedrich Voigt 1864.
Lepagnot L., Les théâtres en Algérie de 1830 à 1860, „Revue d’histoire des colonies” 1952, t. 39, s. 76–102. DOI: https://doi.org/10.3406/outre.1952.1177
Leyko M., Teatralizacja życia publicznego w Niemczech w XIX wieku, w: Teatr masowy – teatr dla mas, red. M. Leyko, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2011, s. 169–182. DOI: https://doi.org/10.18778/7525-558-4.10
Liste der Ehrenritter des Johanniterordens 1853–1918, red. N. Scheuring, poz. 825, [b.m.] 2021, [s. 21], https://www.deutsche-gesellschaft-fuer-ordenskunde.de/DGOWP/wp-content/uploads/2021/07/Liste_Ehrenritter_Johanniterorden_N_Scheuring.pdf [dostęp: 7.03.2025].
Majątki Wielkopolskie, t. 4: Powiat Leszczyński, oprac. M. Jarzewicz, Szreniawa: Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego 1996.
Petz W., Daniel Dumreicher (1791–1848). Kaufmann, Konsul, Mittler zwischen den Kulturen, w: Lebensbilder aus dem Bayerischen Schwaben, t. 19, red. G. Grünsteudel, W. Sponsel, Deiningen: Steinmeier 2017, s. 267‒318.
Schulz E., Beschreibung der Vasensammlung des Freiherrn F. von Leesen, Leipzig: B.G. Taubner’s Verlagshandlung 1871.
Torpey J.C., The Invention of the Passport: Surveillance, Citizenship and the State, New York–Cambridge: Cambridge University Press 2018. D DOI: https://doi.org/10.1017/9781108664271
Voss J., Chronikartige Beschreibung der Insel Fehmarn, t. 2, Burg a. F.: Commissions-Verlag von N. Dose 1891.
The Consortium of European Research Libraries Thesaurus, https://data.cerl.org/thesaurus/cnp01935987 [dostęp: 18.02.2025].
Deutsche Biographie, https://www.deutsche-biographie.de/pnd116855061.html [dostęp: 6.03.2025].
Region Wielkopolska (portal opracowany przez Wojewódzką Bibliotekę Publiczną i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu), https://regionwielkopolska.pl/katalog-obiektow/palac-w-drzeczkowie/ [dostęp: 18.03.2025].
Landesarchiv Baden-Würtenberg. Hauptstaatsarchiv Stuttgart, http://www.landesarchiv-bw.de/plink/?f=1-576099 [dostęp: 4.04.2025].
Heinemann J., Ruhe auf der Flucht nach Egypten, https://hieronymus-online.de/wp-content/uploads/2023/12/BiblischeGeschichte125.jpg [dostęp: 10.04.2025].
Rørbyes rejsedagbøger og -breve (Dzienniki podróży Martinusa Rørbyesa), strona Nowej Fundacji Carlsberg (Ny Carlsbergfondet), https://roerbye.ktdk.dk/personer/kasimir-hubsch-von-grossthal [dostęp: 2.05.2025].
Erik-Amburger-Datenbank. Ausländer im Russländischen Reich, strona Leibniz-Institut für Ost- und Südost-Europaforschung, https://amburger.ios-regensburg.de/index.php?id=24483&mode=1 [dostęp: 2.05.2025].
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Filip Jakubowski

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Utwory opublikowane w czasopiśmie Biblioteka, na platformie Pressto należącej do Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu od 2015 roku są udostępniane na
licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Tym samym wszyscy zainteresowani są uprawnieni do korzystania z utworów opublikowanych po 2015 roku pod następującymi warunkami:
- uznania autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnianym utworem informacji o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji
- na tych samych warunkach — remiksując utwór, przetwarzając go lub tworząc na jego podstawie, należy swoje dzieło rozpowszechniać na tej samej licencji, co oryginał.
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).
Autor zachowuje prawa majątkowe, ale udziela zgody Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na wykorzystanie dzieła. Autorzy tekstów zakwalifikowanych do publikacji proszeni są o wypełnienie podpisanie i przesłanie umowy.
Jeżeli autor artykułu nie jest przekonany, że może wykorzystywać cudze utwory (np. ilustracje, fotografie, tabele) w ramach cytatu we własnej tekście musi dostarczyć do redakcji czasopisma zgodę od uprawnionych podmiotów.
Prawa są zastrzeżone do wszystkich tekstów opublikowanych przed rokiem 2015.

