Słowa kluczowe
epigramat
Tomasz Treter
Maciej Strubicz
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 37
Liczba pobrań: 13
Abstrakt
Streszczenie. Postać Tomasza Tretera, artysty i pisarza, pełniącego funkcję sekretarza królów i biskupa Stanisława Hozjusza, cieszy się w ostatnich latach żywym zainteresowaniem badaczy. O ile twórczość artystyczna doczekała się szczegółowych analiz, o tyle literacka pozostaje niezbadana do tego stopnia, że nie jest znany nawet jej korpus. Do dorobku pisarskiego Tretera należałoby bowiem zaliczyć literaturę okolicznościową rozsianą po drukach ulotnych i w paratekstach. Celem niniejszego komunikatu jest omówienie i przekład stemmatu na herb Macieja Strubicza De insignibus, zawartego w okolicznościowym druczku Epigrammata in stemma Generosi Nobiliss[imi]que Viri D. Matthiae Strobicz, S.R.M. Secretarii, Equ[itis] Poloni (Brunsberga: Georg Schönfels, 1603). Utwór nie był przypisywany dotąd Treterowi, więc komunikat, poza udostępnieniem przekładu, umiejscawia go w sieci kontaktów Tretera, może też stanowić punkt wyjścia dalszych poszukiwań spuścizny poetyckiej kanonika warmińskiego. Przykład ten stanowi asumpt do zwrócenia uwagi na problemy atrybucji i katalogowania tego rodzaju utworów.
Bibliografia
Archiwum Główne Akt Dawnych, Archiwum Radziwiłłowskie, dział V, teka 219, nr 10 061.
Archiwum Główne Akt Dawnych, Archiwum Radziwiłłowskie, dział V, teka 378, nr 15 227a.
Alexandrowicz S., Kartografia Wielkiego Księstwa Litewskiego od XV do XVIII wieku, Cartographia Magni Ducatus Lithuaniae XV–XVII saeculorum, Warszawa: Instytut Historii Nauki PAN, Oficyna Wydawnicza Aspra-JR 2012.
Birkenmajer L., Wiadomość o mapie geograficznej Litwy Tomasza Makowskiego (z roku 1613) uważanej za zaginioną, „Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Akademii Umiejętności” 1913, t. 18, nr 4, s. 24–25.
Buczek K., Dzieje kartografii polskiej od XV do XVIII wieku: zarys analityczno-syntetyczny, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1963.
Buczek K., Dzieje kartografii polskiej w czasach Stefana Batorego, Warszawa: s.n. 1933 (odbitka z „Wiadomości Służby Geograficznej” 1933, nr 2).
The catalogue of the book collection of the Jesuit College in Braniewo held in the University Library in Uppsala, t. 2: The 16th and 17th century books, oprac. M. Spandowski, red. S. Szyller, J. Trypućko, Warszawa–Uppsala: Biblioteka Narodowa, Universitetsbibliotek 2007.
Chrzanowski T., Działalność artystyczna Tomasza Tretera, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1984.
Czarski B., Stemmaty w staropolskich książkach, czyli rzecz o poezji heraldycznej, Wilanów: Muzeum Pałac w Wilanowie 2012.
Estreicher K., Bibliografia staropolska, t. 26, Kraków: Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego 1915.
Gajl T., Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku, Gdańsk: L&L 2007.
Kiliańczyk-Zięba J., Wąż Miedziany i rzekoma nobilitacja. Przyczynek do biografii Tomasza Tretera, „Terminus” 2023, t. 25, z. 2 (67), s. 221–242. DOI: https://doi.org/10.4467/20843844TE.23.011.18199
Niedźwiedź J., Mercator’s Lithuanian–Russian borderlands: „Russiae pars amplificata” (1595) and its Polish sources, „Imago Mundi” 2019, t. 71, nr 2, s. 151–172. DOI: https://doi.org/10.1080/03085694.2019.1607042
Nowy Korbut. Piśmiennictwo staropolskie: hasła osobowe N–Ż, oprac. zespół pod kier. R. Pollaka, Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1965.
Ocieczek R., O różnych aspektach literackiej ramy wydawniczej w książkach dawnych, w: O literackiej ramie wydawniczej w książkach dawnych, red. R. Ocieczek, Katowice: Uniwersytet Śląski 1990, s. 7–19.
Ocieczek R., Rama utworu [hasło], w: Słownik literatury staropolskiej (średniowiecze – renesans – barok), red. T. Michałowska przy współudziale B. Otwinowskiej, E. Sarnowskiej-Temeriusz, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 2002, s. 775–779.
Ostrowski J.K., Księga herbowa rodów polskich, t. 2, Warszawa: skł. gł. księg. B. Bolcewicza 1897.
Pelc J., Obraz – słowo – znak. Studium o emblematach w literaturze staropolskiej, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1973.
Polski słownik biograficzny, t. 55, z. 1, Kraków: Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk 2023.
Radziwiłł M., Hierosolymitana Peregrinatio Illustrissimi Domini Nicolai Christophori Radzivili [...] IV. Epistolis compraehensa, Brunsberga: Georg Schönfels 1601.
Szymański J., Herbarz rycerstwa polskiego z XVI wieku, Warszawa: DiG 2001.
Treter T., Symbolica vitae Christi meditatio, Brunsberga: Georg Schönfels 1612.
Widacka H., Nieznane miedzioryty heraldyczne Tomasza Makowskiego, „Biuletyn Informacyjny Biblioteki Narodowej” 2003, nr 1/164, s. 46–49.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Alicja Bielak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Utwory opublikowane w czasopiśmie Biblioteka, na platformie Pressto należącej do Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu od 2015 roku są udostępniane na
licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Tym samym wszyscy zainteresowani są uprawnieni do korzystania z utworów opublikowanych po 2015 roku pod następującymi warunkami:
- uznania autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnianym utworem informacji o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji
- na tych samych warunkach — remiksując utwór, przetwarzając go lub tworząc na jego podstawie, należy swoje dzieło rozpowszechniać na tej samej licencji, co oryginał.
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).
Autor zachowuje prawa majątkowe, ale udziela zgody Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na wykorzystanie dzieła. Autorzy tekstów zakwalifikowanych do publikacji proszeni są o wypełnienie podpisanie i przesłanie umowy.
Jeżeli autor artykułu nie jest przekonany, że może wykorzystywać cudze utwory (np. ilustracje, fotografie, tabele) w ramach cytatu we własnej tekście musi dostarczyć do redakcji czasopisma zgodę od uprawnionych podmiotów.
Prawa są zastrzeżone do wszystkich tekstów opublikowanych przed rokiem 2015.