Słowa kluczowe
współpraca
wspólnoty praktyki
system kategorii
analiza interakcji
procesy negocjacyjne
Jak cytować
Abstrakt
Niniejszy artykuł przedstawia proces rozwoju i testowania systemu kategoryzacji, który został opracowany na podstawie badań bazujących na naukach edukacyjnych z wykorzystaniem analizy konwersacyjnej. Zakładając, że pojęcie „communities of practice” oznacza środowisko współpracy, w którym nauczyciele ściśle ze sobą kooperują, w artykule przedstawiono ko-konstrukcję jako intensywną formę współpracy. Przedstawiony system kategorii został opracowany i przetestowany na podstawie zarejestrowanych interakcji między różnymi społecznościami praktyków, którzy wspólnie tworzyli materiały do nauczania języków obcych w ramach projektu. Dane analizowano w dwóch etapach: najpierw identyfikowano zjawiska nieodłącznie związane z rozmową, a następnie kodowano je za pomocą systemu kategorii opartego na teorii konwersacji i współkonstrukcji. System kategorii został opisany wraz z jego centralnymi poziomami i nadrzędnymi kategoriami. Przykładowe zakodowane sekwencje wskazują, że opracowane kategorie są odpowiednie do opisywania interakcji w odniesieniu do cech związanych z treścią i analizą konwersacji.
Bibliografia
Baumbach, S. (2023). Forschendes Lernen in Schul- Universitätspartnerschaften am Beispiel des Projekts FLinKUS. KONTEXTE: Internationales Journal zur Professionalisierung in Deutsch als Fremdsprache, 1 (1), 172–192.
Brodie, K. / Borko, H. (2016). Professional learning communities in Southern African schools and teacher education programmes. HSRC Press.
Chauraya, M. / Brodie, K. (2018). Conversations in a professional learning community: An analysis of teacher learning opportunities in mathematics. Pythagoras, 39 (1), 1–9. DOI: https://doi.org/10.4102/pythagoras.v39i1.363
Deppermann, A. (2008). Gespräche analysieren. Wiesbaden: Springer. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-531-91973-7
Deppermann, A. (2018). Wissen im Gespräch. In: K. Birkner / N. Janin (Hrsg.), Handbuch Text und Gespräch (S. 104–142). Berlin / Munich / Boston: De Gruyter. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110296051-005
Dresing, T. / Pehl, T. (2015). Praxisbuch Interview, Transkription & Analyse: Anleitungen und Regelsysteme für qualitativ Forschende (6 Aufl.). Marburg: Eigenverlag.
Fend, H. (1986). „Gute Schulen – schlechte Schulen“. Die einzelne Schule als pädagogische Handlungseinheit. Die Deutsche Schule, 78 (3), 275–293.
Fraefel, U. (2018). Hybride Räume an der Schnittstelle von Hochschule und Schulfeld. In: L. Pilypaitytė / H.-S. Siller (Hrsg.), Schulpraktische Lehrerprofessionalisierung als Ort der Zusammenarbeit (S. 13–43). Wiesbaden: Springer Fachmedien. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-658-17086-8_2
Fussangel, K. (2008). Subjektive Theorien von Lehrkräften zur Kooperation. Eine Analyse der Zusammenarbeit von Lehrerinnen und Lehrern in Lerngemeinschaften. https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:hbz:468-20080475
Fussangel, K. / Casale, G. / Kluge, J. / Spilles, M. / Grosche, M. (2023). Fragebogen zur Messung kokonstruktiver Kooperation. Lizenziert unter CC-BY.
Gräsel, C. / Fussangel, K. / Pröbstel, C. (2006). Lehrkräfte zur Kooperation anregen – eine Aufgabe für Sisyphos? Zeitschrift für Pädagogik, 52 (2), 205–219.
Grosche, M. / Fussangel, K. / Gräsel, C. (2020). Kokonstruktive Kooperation zwischen Lehrkräften. Zeitschrift für Pädagogik, 4, 461–479. DOI: https://doi.org/10.3262/ZP2004461
Heritage, J. (1984). Garfinkel and Ethnomethodology. Cambridge: Polity Press.
Hutchby, I. / Wooffitt, R. (1998). Conversation analysis. Principle, Practices, Applications. Cambridge: Polity Press.
Kalinowski, E. / Jurczok, A. / Westphal, A. / Vock, M. (2022). Welche individuellen und institutionellen Faktoren begünstigen die Kooperation von Grundschullehrkräften. Zeitschrift für Erziehungswissenschaft, 25, 999–1029. DOI: https://doi.org/10.1007/s11618-022-01081-4
Kansteiner, K. / Schmid, S. / Welther, S. (2023). Professionelle Lerngemeinschaften für Schulleitungen und Lehrkräfte. Weinheim: Beltz Juventa.
Kansteiner, K. / Stamann, C. / Buhren, C. / Theurl, P. (2020). Professionelle Lerngemeinschaften als Entwicklungsinstrument im Bildungswesen. Weinheim: Beltz Juventa.
Keller-Schneider, M. (2021). Effekte von individuellen und kollektiven Ressourcen auf praktizierte Kooperation in unterschiedlichen Formen. In: K. Kunze / D. Petersen / G. Bellenberg / M. Fabel-Lamla / J.H. Hinzke / A. Moldenhauer / L. Peukert / C. Reintjes / K. te Poel (Hrsg.), Kooperation – Koordination – Kollegialität. Befunde und Diskurse zum (multi-)professionellen Zusammenwirken pädagogischer Akteur*innen an Schulen (S. 246–264). Bad Heilbrunn: Klinkhardt.
Lave, J. / Wenger, E. (1991). Situated learning. Legitimate peripheral participation. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511815355
Meinecke, A.L. / Kauffeld, S. (2016). Interaktionsanalyse in Gruppen: Anwendung und Herausforderungen. Gruppe. Interaktion. Organisation. Zeitschrift für Angewandte Organisationspsychologie (GIO), 47 (4), 321–333. DOI: https://doi.org/10.1007/s11612-016-0347-1
Morek, M. / Heller, V. / Kinalzik, N. / Schneider, V. (2022). Von der Gesprächsanalyse zur Entwicklung des interaktionssensiblen Kodierinstruments ISKODIL: Ausprägungen diskurserwerbsförderlicher Unterrichtsgespräche erfassen. Zeitschrift für Sprachlich-Literarisches Lernen und Deutschdidaktik, 2, 1–29. [peer-review] https://ojs.ub.rub.de/index.php/SLLD/article/view/9608/9139 DOI: https://doi.org/10.46586/SLLD.Z.2022.9608
Popp, J.S. / Goldman, S.R. (2016). Knowledge building in teacher professional learning communities: Focus of meeting matters. Teaching and Teacher Education, 59, 347–359. DOI: https://doi.org/10.1016/j.tate.2016.06.007
Przyborski, A. (2004). Gesprächsanalyse und dokumentarische Methode. Qualitative Auswertung von Gesprächen, Gruppendiskussionen und anderen Diskursen. Wiesbaden: Springer Fachmedien. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-531-90347-7
Ritter, R. / Fussangel, K. (2024). Inter3-Interdisziplinäre, interinstitutionelle und internationale Kooperation zur Erstellung der Unterrichtskonzepte für sprachsensiblen Chemie- und Biologieunterricht im Projekt sensiMINT. PlusLucis, 3, 9–11.
Scheerens, J. / Bosker, R.J. (1997). The foundations of educational effectiveness. Oxford: Pergamon Press.
Schegloff, E.A. / Jefferson, G. / Sacks, H. (1977). The preference for self-correction in the organization of repair in conversation. Language, 53, 361–382. DOI: https://doi.org/10.1353/lan.1977.0041
Schegloff, E. (1992). In another context. In: A. Duranti / C. Goodwin (Hrsg.) Rethinking context (S. 191–228). Cambridge.
Schramm, K. / Hofmann, K. (2023). Kooperieren in der DaF-Lehrer:innenbildung: Anregungen aus dem LEELU-Projekt. KONTEXTE: Internationales Journal zur Professionalisierung in Deutsch als Fremdsprache, 1 (1), 193–207.
Schwarze, C. (2014). Theoretische und methodische Überlegungen zur Praxis der gesprächsanalytischen Datensitzung. In: C. Schwarze / C. Konzett (Hrsg.), Interaktionsforschung. Gesprächsanalytische Fallstudien und Forschungspraxis (S. 161–175). Berlin: Frank & Timme.
Stivers, T. (2015). Coding social interaction: A heretical approach in conversation analysis? Research on Language and Social Interaction, 48 (1), 1–19. DOI: https://doi.org/10.1080/08351813.2015.993837
Vangrieken, K. / Dochy, F. / Raes, E. / Kyndt, E. (2015). Teacher collaboration: A systematic review. Educational Research Review, 15, 17–40. DOI: https://doi.org/10.1016/j.edurev.2015.04.002
Vescio, V. / Ross, D. / Adams, A. (2008). A review of research on the impact of professional learning communities on teaching practice and student learning. Teaching and Teacher Education, 24, 80–91. DOI: https://doi.org/10.1016/j.tate.2007.01.004
Wenger, E. (1998). Communities of practice. Learning, meaning and identity. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511803932
Wullschleger, A. / Maag Merki, K. / Rechsteiner, B. / Rickenbacher, A. (2019). Kooperation von Lehrpersonen im Hinblick auf Schulentwicklung. Forschungsstand und Forschungsperspektiven am Beispiel sozialer Netzwerkanalysen. In: U. Steffens / P. Posch (Hrsg.), Lehrerprofessionalität und Schulqualität (S. 259–286). Waxmann.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Rosi Ritter, Ewa Habrainski, Cordula Schwarze, Kathrin Fussangel
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie Glottodidactica są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.
Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie Glottodidactica udzielają Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).
Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych od 2015 roku w Glottodidactica pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2015 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).