Słowa kluczowe
tożsamość
pejzaż językowy
spłeczność ukraińska
solidarność
włączanie
nauka języka
świadomość językowa
Jak cytować
Abstrakt
Obecna sytuacja społeczno-polityczna w Europie Wschodniej, a mianowicie wybuch wojny ukraińsko-rosyjskiej, znacząco wpłynęła na życie milionów ludzi w Ukrainie, z których wielu musiało uciekać z kraju. Miało to również wpływ na rzeczywistość społeczno-kulturową w krajach sąsiednich, takich jak Polska, która przyjęła setki tysięcy uchodźców wojennych. Opisana sytuacja znalazła odzwierciedlenie w pejzażu językowym (ang. linguistic landscape LL) wielu polskich miast, na przykład w Poznaniu, gdzie uchodźcy przybyli i rozpoczęli nowe życie. Pejzaż językowy, który pojawił się w tym konkretnym kontekście, jest opisywany w odniesieniu do koncepcji „solidarności” i „włączania”. Celem artykułu jest pokazanie, że komunikaty na znakach skierowane do ukraińskich uchodźców mogą zarówno wyrażać solidarność narodu polskiego z Ukraińcami, jak i mieć znaczenie inkluzywne. Ponadto zasugerowano, że ta szczególna postać pejzażu językowego może odgrywać istotną rolę w podnoszeniu świadomości językowej, w nauce języka obcego opartej na kontekście i w podtrzymywaniu języka. W artykule przedstawiono dwuetapowe badanie ilościowo-jakościowe pejzażu językowego w mieście Poznań. Zastosowano podejście diachroniczne, które skupia się najpierw na analizie pejzażu językowego w pierwszych sześciu miesiącach wojny, a następnie analizuje i opisuje zmiany, które pojawiły się w pejzażu językowym w ciągu następnych dwóch latach trwania wojny.
Bibliografia
Algryani, A. (2022). The use of linguistic landscape as a training resource for developing students’ translation competence. World Journal of English Language, 12(6), 274–285. DOI: https://doi.org/10.5430/wjel.v12n6p274
Baranova, V. (2024). The linguistic landscape of the war. Minority languages, language activism, and contesting identities. Linguistic Landscape. An International Journal, 10(1), 55–78. DOI: https://doi.org/10.1075/ll.23006.bar
Ben-Rafael, E. / Amara, M.H. / Trumper-Hecht, N. / Shohamy, E. (2006). Linguistic landscape as symbolic construction of the public space: The case of Israel. International Journal of Multilingualism, 3(1), 7–30. DOI: https://doi.org/10.1080/14790710608668383
Brown, J.R. (2019). Somali refugees and their urban and non-urban linguistic landscapes. Critical Multilingualism Studies, 7(3), 77–92. DOI: https://doi.org/10.2458/cms.6614
Cambridge Online Dictionary. (n.d.). Inclusion. In: Dictionary.cambridge.org. https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/inclusion
Cenoz, J. / Gorter, D. (2006). Linguistic landscape and minority languages. International Journal of Multilingualism, 3(1), 67–80. DOI: https://doi.org/10.1080/14790710608668386
Cenoz, J. / Gorter, D. (2008). The linguistic landscape as an additional source of input in second language acquisition. International Review of Applied Linguistics in Language Teaching, 46(3), 267–287. DOI: https://doi.org/10.1515/IRAL.2008.012
Collins, J. / Slembrouck, S. (2004). Reading shop windows in globalized neighbourhoods: Multilingual literacy practices and indexicality. Journal of Literacy Research, 39(3), 335–356. DOI: https://doi.org/10.1080/10862960701613128
Dumanig, F.P. / David, M.K. (2019). Linguistic landscape as a pedagogical tool in teaching and learning English in Oman. Modern Journal of Studies in English Language and Literature, 1(1), 1–13. DOI: https://doi.org/10.56498/11201988
EUROSTAT. (2024). Almost 4.3 million people under temporary protection. https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20240112-2
García, E.S. de Lobado / Guijarro, A.R. (2019). Analysis of Lavapiés through its linguistic landscape and the press. Open Linguistics, 5(1), 466–487. DOI: https://doi.org/10.1515/opli-2019-0025
Gorter, D. / Cenoz, J. / van der Worp, K. (2021). The linguistic landscape as a resource for language learning and raising language awareness. Journal of Spanish Language Teaching, 8(2), 161–181. DOI: https://doi.org/10.1080/23247797.2021.2014029
Griffin, J.L. (2004). The presence of written English on the streets of Rome. English Today, 20(2), 3–7. DOI: https://doi.org/10.1017/S0266078404002020
Hult, F. (2009). Language ecology and linguistic landscape analysis. In: E. Shohamy / D. Gorter (eds.), Linguistic landscape. Expanding the scenery (pp. 88–104). New York / London: Routledge.
Karolak, M. (2022). Linguistic landscape in a city of migrants: A study of Souk Naif area in Dubai. International Journal of Multilingualism, 19(4), 605–629. DOI: https://doi.org/10.1080/14790718.2020.1781132
Kress, G. (2009). Multimodality: A social semiotic approach to contemporary communication. Abingdon: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203970034
Kress, G. / van Leeuwen, T. (2020). Reading images: The grammar of visual design. Abingdon: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781003099857
Landry, R. / Bourhis, R.Y. (1997). Linguistic landscape and ethnolinguistic vitality: An empirical study. Journal of Language and Social Psychology, 16(1), 23–49. DOI: https://doi.org/10.1177/0261927X970161002
Levchuk, P. (2021). Ukrainian language in Polish public space. Cognitive Studies | Études cognitives, 21, 1–12. DOI: https://doi.org/10.11649/cs.2476
Levchuk, P. (2023). The Ukrainian language in Polish public space after the Russian aggression against Ukraine in 2022. Cognitive Studies | Études cognitives, 23, 1–8.
MacGregor, L. (2003). The language of shop signs in Tokyo. English Today, 19(1), 18–23. DOI: https://doi.org/10.1017/S0266078403001020
Malinowski, D. (2009). Authorship in the linguistic landscape: A multimodal-performative view. In: E. Shohamy / D. Gorter (eds.), Linguistic landscape. Expanding the scenery (pp. 107–125). New York / London: Routledge.
Malinowski, D. / Maxim, H.H. / Dubreil, S. (eds.) (2020). Language teaching in the linguistic landscape. Mobilizing pedagogy in public space. Cham: Springer. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-55761-4
Melo-Pfeifer, S. (ed.) (2023). Linguistic landscapes in language and teacher education. Cham: Springer. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-031-22867-4
Merriam Webster Dictionary. (n.d.). Solidarity. In: Merriam-Webster.com dictionary. https://www.merriam-webster.com/dictionary/solidarity
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej @MRPiPS_GOV__PL 22 July 2022 #Rynek-Pracy: zatrudnienie w Polsce znalazło już 358 tys. obywateli Ukrainy. Najwięcej osób rozpoczęłopracę w województwie: mazowieckim (79 tys.), dolnośląskim (37,9 tys.) [Image attached] [Post] X. https://x.com/MRPiPS_GOV__PL/status/1552306859956109313?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1552306859956109313%7Ctwgr%5Ecaa77f0b6c63ed4e4fcb36826d84eda596e1217d%7Ctwcon%5Es1_&ref_url=https%3A%2F%2Fbydgoszcz.tvp.pl%2F61530779%2Filu-uchodzcow-z-ukrainy-juz-pracuje-w-polsce&mx=2.
Pawłowski, A. (2019a). The linguistic landscape of modern Poland. In: T. Schoonheim / J. Van Hoorde (eds.), Language variation: A factor of increasing complexity and a challenge for language policy within Europe: Contributions to the EFNIL Conference 2018 in Amsterdam (pp. 159–183). Budapest: MTA.
Pawłowski, A. (2019b). Pejzaż językowy Polski współczesnej: Powrót do przyszłości? Poradnik Językowy, 769(10), 19–34. DOI: https://doi.org/10.33896/PorJ.2019.10.2
Reh, M. (2004). Multilingual writing: A reader-oriented typology-with examples from Lira Municipality (Uganda). International Journal of the Sociology of Language, 170, 1–41. DOI: https://doi.org/10.1515/ijsl.2004.2004.170.1
Sayer, P. (2020). Ethnographic language learning projects through the linguistic landscapes. In: D. Malinowski / H.H. Maxim / S. Dubreil (eds.), Language teaching in the linguistic landscape, educational linguistics 49 (pp. 327–347). Cham: Springer. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-55761-4_14
Schlick, M. (2002). The English of shop signs in Europe. English Today, 19(1), 3–17. DOI: https://doi.org/10.1017/S0266078403001019
Scollon, R. / Scollon, S.W. (2003). Discourses in place: Language in the material world. London: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203422724
Trumper-Hecht, N. (2008). Constructing national identity in mixed cities in Israel: Arabic on signs in the public space of Upper Nazareth. In: E. Shohamy / D. Gorter (eds.), Linguistic landscape. Expanding the scenery (pp. 238–252). New York / London: Routledge.
UNHCR. (n.d.). Ukraine refugee situation. (UNHCR Operational Data Portal). https://data.unhcr.org/en/situations/Ukraine
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Marta Koszko
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie Glottodidactica są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.
Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie Glottodidactica udzielają Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).
Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych od 2015 roku w Glottodidactica pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2015 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).