Poświęcenie, powołanie i cud w narracjach młodych katolickich matek o własnym macierzyństwie
Okładka czasopisma Kultura-Społeczeństwo-Edukacja, tom 27, nr 1, rok 2025, tytuł Kultura Społeczeństwo Edukacja
PDF

Słowa kluczowe

narrative
identity
motherhood
Catholic mothers

Jak cytować

Mętel, D., Krotofil, J., & Wójciak, D. (2025). Poświęcenie, powołanie i cud w narracjach młodych katolickich matek o własnym macierzyństwie. Kultura-Społeczeństwo-Edukacja, 27(1), 279–295. https://doi.org/10.14746/kse.2025.27.1.17

Abstrakt

Narrative plays a key role in understanding and communicating individual experiences, as well as in the process of identity formation. The transition to motherhood is often seen as a crisis that requires the creation of a new identity. The traditional Catholic narrative, together with the enduring matka Polka (Polish mother) myth in the Polish socio-cultural context, promotes an image of motherhood as a woman’s “vocation” and as a role defined by self-sacrifice and complete devotion to the child. Alongside these historically and culturally rooted models, alternative models have also emerged. Faced with this multiplicity of social constructions and the erosion of the unequivocally positive image of motherhood, women reflexively engage with the traditional-religious model of mothering. The research presented in this paper, based on interviews with young women who identify as devout Catholics, demonstrates that three key concepts in the religious narrative – sacrifice, vocation, and miracle – remain significant for mothers as they seek to make sense of their experiences and construct their identities as women and mothers. However, the meanings of these concepts are being renegotiated. Young Catholic women neither wholly reject nor uncritically reproduce religious idioms. Instead of passively replicating models that conflict with contemporary culture’s emphasis on individuality and freedom, they actively transform religious ideas, confronting them with their everyday lives. Through this process, they create narratives in which motherhood becomes a self-project grounded in individual choice while also remaining a religiously sanctioned aspect of their identity as women.

https://doi.org/10.14746/kse.2025.27.1.17
PDF

Finansowanie

Narodowe Centrum Nauki, grant NCN Sonata 15 (2019/35/D/HS1/00181)

Bibliografia

Adamiak, E. (1997). Błogosławiona między niewiastami. Maryja w feministycznej teologii Cathariny Halkes. Wydawnictwo KUL.

Adamiak, E. (1999a). Milcząca obecność. O roli kobiety w Kościele. Biblioteka Więzi.

Adamiak, E. (1999b). Macierzyństwo Boga i Maryi w teologii feministycznej. Salvatoris Mater, 1(1), 256–271.

Badinter, E. (2013). Konflikt. Kobieta i matka (tłum. J. Jedliński). Wydawnictwo Naukowe PWN.

Bańczyk, E.A. (2021). Internetowa „madka” jako wariant stereotypu współczesnej matki. Język Polski, 101(2), 71–86. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.101.2.6

Bartmiński, J. (2008). Polski stereotyp matki. Postscriptum Polonistyczne, 1(1), 33–53. DOI: https://doi.org/10.31261/PS_P.2024.33.22

Bielińska-Gardziel, I. (2009) Stereotyp rodziny we współczesnej polszczyźnie. Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.

Bruner, J. (1991). The narrative construction of reality. Critical Inquiry, 18, 1–21. DOI: https://doi.org/10.1086/448619

Budrowska, B. (1997). Macierzyństwo: instytucja totalna? W: J. Brach-Czaina (red.), Od kobiety do mężczyzny i z powrotem. Rozważania o płci w kulturze (s. 297–308). Trans Humana.

Budrowska, B. (2000). Macierzyństwo jako punkt zwrotny w życiu kobiety. Wydawnictwo Funna.

Celińska-Miszczuk, A., Wiśniewska, L.A. (2017). Macierzyństwo. Szanse i ograniczenia. Perspektywa psychologii osoby. Wydawnictwo Difin.

Gretkowska, M. (2003). Polka. Wydawnictwo W.A.B.

Hays, S. (1996). The cultural contradictions of motherhood. Yale University Press.

Hryciuk, R.E., Korolczuk, E. (2012). Wstęp. Pożegnanie z Matką Polką? W: R. Hryciuk, E. Korolczuk (red.), Pożegnanie z Matką Polką? Dyskursy, praktyki i reprezentacje macierzyństwa we współczesnej Polsce (s. 7–24). Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. https://info.dominikanie.pl/kategoria/zycie/powolanie-zycie/ DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323511175.pp.7-26

Imbierowicz, A. (2020). The Polish Mother on the defensive? The transformation of the myth and its impact on the motherhood of Polish women. Journal of Education Culture and Society, 3(1), 140–153. DOI: https://doi.org/10.15503/jecs20121.140.153

Jan Paweł II. (1987). Redemptoris Mater. O błogosławionej Maryi Dziewicy w życiu pielgrzymującego kościoła. https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/pl/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031987_redemptoris-mater.html

Jan Paweł II. (1988). List apostolski o powołaniu i godności kobiet. Mulieris Dignitatem. Opoka.org.pl. https://opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/jan_pawel_ii/listy/mulieris.html

Jezierski, K. (2015). Refleksja autobiograficzna jako czynnik rozwoju w biegu życia. W: A. Kałużna-Wielobób (red.), Specyfika rozwoju człowieka dorosłego. Procesy, struktury, mechanizmy rozwoju (s. 11–24). Wydawnictwo Adam Marszałek.

Jędrzejko, E. (1994). Kobieta w przysłowiach, aforyzmach i anegdotach polskich. Konotacje i stereotypy. W: J. Anusiewicz, K. Handke (red.), Płeć w języku i kulturze (t. 9: Język a kultura, s. 159–172).

Krotofil, J., Motak, D., Wójciak, D., Mętel, D. (2020). Skirting heaven, skirting hell: The maternal perspective of Catholic women on abortion and the recent restrictions in abortion law in Poland. Culture and Religion, 21(4), 320–338. DOI: https://doi.org/10.1080/14755610.2022.2119266

Krotofil, J., Wójciak, D., Mętel, D. (2023). The Virgin Mary in the narratives of contemporary Catholic and Muslim mothers in Poland. LUD. Organ Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, 107, 202–222. DOI: https://doi.org/10.12775/lud107.2023.07

Królikowska, A.M. (2022) Narracja, świat przeżywany, tożsamość – polskie narracje łączące wątki religijne i narodowe. Przegląd Religioznawczy, 2(284), 53–67.

Lowe, P., Page, S.-J. (2019). ‘On the wet side of the womb’: The construction of ‘mothers’ in anti-abortion activism in England and Wales. European Journal of Women’s Studies, 26(2), 165–180. DOI: https://doi.org/10.1177/1350506818785191

Lyotard, J.-F. (1997). Kondycja ponowoczesna (tłum. M. Kowalska). Sztuka i Filozofia, 13, 25–35.

Mahoney, A., Pargament, K.I., Murray-Swank, A., Murray-Swank, N. (2003). Religion and the sanctification of family relationships. Review of Religious Research, 44(3), 220–236. DOI: https://doi.org/10.2307/3512384

Michna, N.A. (2014). O kobietach i matkach. Elisabeth Badinter o kryzysie kobiecej tożsamości. Kwartalnik Filozoficzny, 42(3), 133–154.

Nielsen, H.B. (2004). Noisy girls: New subjectivities and old gender discourses. YOUNG, 12(1), 9–30. DOI: https://doi.org/10.1177/1103308804039633

Nyhagen, L., Halsaa, B. (2016). Religion, gender and citizenship: Faithful women, gender equality and Feminism. Loughborough University. DOI: https://doi.org/10.1057/9781137405340

Oh, I. (2010). Motherhood in Christianity and Islam: Critiques, realities, and possibilities. The Journal of Religious Ethics, 38(4), 638–653. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9795.2010.00456.x

Packalén Parkman, M.A. (2017). Macierzyństwo bez lukru i retuszu. Wizerunek Matki Polki w literaturze polskiej po roku 2000 i blogach. Postscriptum Polonistyczne, 2(20), 63–83.

Page, S.-J. (2016). Altruism and sacrifice: Anglican priests managing intensive priesthood and motherhood. Religion and Gender, 6(1), 47–63. DOI: https://doi.org/10.18352/rg.10127

Pargament, K.I., Mahoney, A. (2001) Spirituality: Discovering and conserving the sacred. W: C.R. Snyder, S.J. Lopez (red.), Handbook of positive psychology (s. 646–660). Oxford University Press. DOI: https://doi.org/10.1093/oso/9780195135336.003.0047

Pryszmont, M. (2020). Metodologia jako sztuka wyjścia. Podejścia badawcze i praktyki edukacyjne w andragogicznych studiach nad macierzyństwem. Oficyna Wydawnicza Atut – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe.

Radzik, Z. (2015). Kościół kobiet. Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Rejowska, A. (2018). „Nowy tradycjonalizm”, czyli praktyki macierzyństwa w dobie późnej nowoczesności. Przegląd Socjologii Jakościowej, 14(4), 172–189. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.14.4.09

Rosner, K. (2003). Narracja, tożsamość i czas. Universitas.

Rynkiewicz, B. (2015). Matki Polki – feministki, czyli niebezpieczne związki na obrzeżach kultury. Wokół doświadczeń współczesnego macierzyństwa. W: I. Desperak, I. Kuźma (red.), Kobiety niepokorne. Reformatorki – buntowniczki – rewolucjonistki (s. 185–197). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/7969-873-8.17

Sikorska, M. (2009). Być rodzicem we współczesnej Polsce. Nowe wzory w konfrontacji z rzeczywistością. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323514763

Stark, R., Glock, Ch.Y. (2007). Wymiary zaangażowania religijnego. W: W. Piwowarski (wybór i wprowadzenie), Socjologia religii. Antologia tekstów (s. 182–187). Zakład Wydawniczy Nomos.

Szauer, R. (2015). Koncepcja tożsamości narracyjnej w perspektywie badań socjologicznych nad religijnością i moralnością. Konteksty Społeczne, 3(1(5), 81–92.

Szwed, A. (2015). Ta druga. Obraz kobiety w nauczaniu Kościoła rzymskokatolickiego i w świadomości księży. Zakład Wydawniczy Nomos.

Titkow, A. (2012). Figura Matki Polki. Próba demitologizacji. W: R. Hryciuk, E. Korolczuk (red.), Pożegnanie z Matką Polką? Dyskursy, praktyki i reprezentacje macierzyństwa we współczesnej Polsce (s. 27–48). Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323511175.pp.27-48

Tronto, J.C. (1993). Moral boundaries: A political argument for an ethic of care. Routledge.