Abstrakt
The paper focuses on the motifs of Kupala Night and the character of the witch present in the novel Salamandra by Stefan Grabiński. For this reason, it undertakes an analysis of the beliefs, legends and superstitions used by the author concerning both the cult of the given holiday and the accompanying witches’ sabbaths. At the same time, the author wants to present the symbolism of the summer solstice, which is so important for this work, and also to discuss the sources from which the writer drew when creating the character of the titular witch. The aim of this paper is therefore to present the image of St. John’s Night preserved in cultural memory as a time of increased activity of supernatural beings and to discuss the literary evidence of the motifs of Kupala Night and the witch in the novel by one of the most valued fantasy authors of the interwar period.
Bibliografia
Baranowski, B. (2020). Pożegnanie z diabłem i czarownicą. Wierzenia ludowe. Wydawnictwo Replika.
Chudzińska-Parkosadze, A. (2016). Święto Nocy Walpurgi jako fenomen kulturowo-literacki (na podstawie analizy porównawczej tragedii „Faust” J.W. Goethego i powieści „Mistrz i Małgorzata” M. Bułhakowa). Studia Rossica Posnaniensia, 41, 29–44. DOI: https://doi.org/10.14746/strp.2016.41.3
Dobrzyńska, D. (2020). Czarny romantyzm we współczesnej literaturze popularnej. Wybrane zagadnienia. Instytut Slawistyki PAN. https://ispan.waw.pl/ireteslaw/handle/20.500.12528/1522
Eliade, M. (1993). Traktat o historii religii (tłum. J. Wierusz-Kowalski, wstęp L. Kołakowski). Wydawnictwo Opus.
Gajda, R. (2010). Symbole magiczne „Ognistego anioła” Walerego Briusowa. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis, 81. Studia Russologica, 3, 40–51. https://rep.up.krakow.pl/xmlui/handle/11716/11579
Goszczyńska, J., Kobylińska, A. (red.). (2011). Czarny romantyzm. Przypadek słowacki. Dom Wydawniczy ELIPSA.
Grabiński, S. (b.d.). Salamandra. Pobrane 6 stycznia 2025 z: Wolne Lektury. https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/salamandra/
Knapik, A. (2016). „Zważaj słońce i księżyc a znajdziesz wróżbę plonów”: porady astrologiczne z zakresu uprawy roślin na przykładzie wybranych kalendarzy i poradników ogrodniczych z XVIII i XIX wieku. Maska. Magazyn antropologiczno-społeczno-kulturowy, (29), 61–72. https://ruj.uj.edu.pl/entities/publication/2be29a76-73bf-400b-a21c-e298dd3d8c7e
Krysztofiak, M. (2017). Magia księżycowa, magia kobieca. Księżyc i Wielka Bogini w wicca dianicznej. Maska. Magazyn antropologiczno-społeczno-kulturowy, (33), 181–192.
Masłowska, E. (2014). Narracyjność symbolu. Ludowe narracje budowane na bazie lunarnej symboliki przejścia. Instytut Slawistyki PAN. https://ispan.waw.pl/ireteslaw/handle/20.500.12528/68
Moszyński, K. (2010). Kultura ludowa Słowian. Część II: Kultura duchowa. Przedruk ze zbiorów Biblioteki Publicznej Miasta Stołecznego Warszawy. Wydawnictwo Graf_ika.
Musiał, K. (2018). Oblicza przyrody w wyobrażeniach dawnych Słowian. Rozprawy Społeczne, 12(4), 15–21. https://rozprawyspoleczne.edu.pl/OBLICZA-PRZYRODY-W-WYOBRAZENIACH-DAWNYCH-SLOWIAN,110890,0,1.html DOI: https://doi.org/10.29316/rs.2018.32
Rokosz, T. (2016). Obrzęd sobótkowy. Tradycja i jej transformacje (studium etnokulturowe). Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach.
Rosiński, F. (2017). Góry w ujęciu transcendentnym. Góry – Literatura – Kultura, 11, 451–463. DOI: https://doi.org/10.19195/2084-4107.11.30
Tabu – hasło. (b.d.). Słownik języka polskiego PWN. https://sjp.pwn.pl/sjp/tabu;2528498.html
Toboła-Feliks, M. (2021). Sabat czarownic jako figura demonizująca noc. Studia Etnologiczne i Antropologiczne, 21(1), 1–19. DOI: https://doi.org/10.31261/SEIA.2021.21.01.01
Wdowczyk, A. (2023). Noc Świętojańska – jedno święto, wiele wcieleń [niepublikowana praca magisterska, promotor: dr hab. M. Piotrowska, prof. UAM]. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Anna Wdowczyk

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.