Podobieństwa i różnice w interpretacji szkieletu jako postaci nadprzyrodzonej w chrześcijańskiej Europie Zachodniej oraz w Japonii

Main Article Content

Agnieszka Pączkowska

Abstrakt

Ludzka czaszka oraz szkielet są symbolami, które jednoznacznie kojarzą się ze śmiercią i można by je uznać za uniwersalne, jednakże ich prawdziwe znaczenie może się różnić w zależności od prądów kulturalno-religijnych, które je ukształtowały. W cywilizacji chrześcijańskiej zachodniejEuropy i w Japonii suche ludzkie kości nie tylko leżały w grobie, ale poruszały się w wyobraźniludzi i w sztuce. W europejskiej interpretacji szkielet stał się konkretną osobą, personifikacjąśmierci. Natomiast w japońskiej kulturze przedstawiał on mściwego ducha dokonującego zemstyna wybranych osobach. Podobieństwa i różnice w znaczeniu symbolu szkieletu zanalizowanow oparciu o źródła historyczno-literackie i artystyczne.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Dział
SZKICE O JĘZYKU, LITERATURZE I ŻYCIU DUCHOWYM JAPONII

Bibliografia

  1. Aberth John. From the Brink of the Apocalypse: Confronting Famine, War, Plague, and Death in the Later Middle Ages. New York: Psychology Press, 2013.
  2. Applebaum Wilbur. Encyclopedia of the Scientific Revolution from Copernicus to Newton. New York: Routledge, 2008.
  3. Ariès Philippe. Images of Man and Death. Tłum. Janet Lloyd. Cambridge, Massachusetts, London: Harvard University Press, 1985.
  4. Ariès Philippe. Człowiek i śmierć. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia, 2011.
  5. Bätschmann Oskar, Griener Pascal. Hans Holbein: Revised and Expanded Second Edition.London: Reaktion Books. 2014
  6. Binski Paul. Medieval Death. Ritual and Representation. London: British Museum Press, 1996.
  7. Bowers John Z. Nihon ni okeru seiyō igaku no senkushatachi [Pionierzy zachodniej medycyny w Japonii]. Tłum. Takuya Kanehisa, Tomoyoshi Kashima. Tōkyō: Keiōgijuku Daigaku Shuppankai, 1998.
  8. Broomhall Susan. “The Body in/as Text: Medical Knowledge and Technologies in the Renaissance”. A Cultural History of the Human Body in the Renaissance. Red. L. Kalof. Oxford: Berg, 2010.
  9. Burke Linda. The book of gladness. Le livre de Leesce: a 14th century defense of women, in English and French. Jefferson, North Carolina: McFarland and Company Inc., 2013.
  10. Byrne Joseph P. Encyclopedia of the Black Death. Santa Barbara, Denver, Oxford: ABC–CLIO, 2012.
  11. Cheney Liana (red.). The Symbolism of Vanitas in the Arts, Literature, and Music. Comperative and Historical Studies, Lewiston, N.Y. : Edwin Mellen Press, 1989.
  12. Clark James M. The Dance of Death. In the Middle Ages and the Renaissance. Glasgow: Jackson, Son & Company, 1950.
  13. DuBois Page “Popular Beliefs about the Human Body in Antiquity”. A Cultural History of the Human Body in Antiquity. Red. D.H. Garrison. Oxford: Berg, 2010.
  14. Ebersole Gary L. Ritual poetry and the politics of death in early Japan. Princeton, N.J: Princeton University Press, 1992.
  15. Eubanks Charlotte. Miracles of Book and Body: Buddhist Textual Culture and Medieval Japan. Berkeley: University of California Press, 2011.
  16. Franck Frederick (red.) „Ikkyū’s skeletons”. The Buddha Eye: An Anthology of the Kyoto School and Its Contemporaries. Bloomington: World Wisdom, 2004.
  17. Fuchūshi Bijutsukan (red.). Edo no jinbutsuga: sugata no bi, chikara, ki [Portrety z okresu Edo: piękno, siła i dziwy]. Tōkyō: Kyūryūdō, 2010.
  18. Gertsman Elina. The Dance of Death in the Middle Ages. Image, Text, Performance. Turnhout: Brepols Publishers, 2010.
  19. Gottfried Robert S. The Black Death: Natural and Human Disaster in Medieval Europe. New York: Free Press, 1985.
  20. Guthke Karl S. The Gender of Death. A Cultural History in Art and Literature. Cambridge: Cambridge University Press, 1999.
  21. „Heike monogatari”. Web. 13.09.2015. <http://www.manabu-oshieru.com/daigakujuken/ kobun/heike/05/0301.html>
  22. Holbein Hans. Dance of Death and Bible Woodcuts. New York: The Sylvian Press, 1947.
  23. Honda Toyotomi. Edo no Hinin [Hinin w Edo]. Tōkyō: 31 Shobō, 1992.
  24. Hori Ichiro. Folk Religion in Japan. Continuity and Change. Chicago: University of Chicago Press, 1983.
  25. Isao Toshiko (red.). Kuniyoshi Yōkai Hyakkei [Sto przedstawień postaci nadprzyrodzonych Kuniyoshiego]. Tōkyō: Kokushokankōkai, 2001.
  26. Ishida Sumio (red.). Rangaku no haikei [Okoliczności rozwoju rangaku]. Kyōto: Shibunkaku, 1988.
  27. Ishida Sumio (red.). Oranda ni okeru rangakuisho no keisei [Powstawanie opracowań medycznych rangaku w Holandii]. Kyōto: Shinbunkaku, 2007.
  28. Johnson Marguerite. “Marked Bodies: Divine, Human, and Bestial”. A Cultural History of the Human Body in Antiquity. Red. D.H. Garrison. Oxford: Berg, 2010.
  29. Johnson Noble John. The Life of Thomas Linacre, Doctor in Medicine: Physician to King Henry VIII, the Tutor and Friend of Sir Thomas More. London, 1835.
  30. Kabat Adam. Edo bakemono sōshi [Postaci nadprzyrodzone z Edo]. Tōkyō: Shōgakukan, 1999.
  31. Kalof Linda et al (red.). A Cultural History of the Human Body 1-6. Oxford: Berg Publishers, 2010.
  32. Kanert Maciej. Buddyzm japoński. Jego polityczne i społeczne implikacje w okresie 538-645. Warszawa: Wydawnictwo TRIO, 2005.
  33. Katsuda Itaru. Shishatachi no chūsei [Średniowiecze zmarłych]. Tōkyō: Kichikawa Kōbunkan, 2003.
  34. Keene Donald. The Japanese Discovery of Europe 1720–1830. Stanford, California: Stanford University Press, 1969.
  35. Komatsu Kazuhiko (red.). Nihon yōkaigaku taizen [Japońskie postaci nadprzyrodzone. Dzieła zebrane]. Tōkyō: Shōgakukan, 2003.
  36. Kotański Wiesław. Kojiki czyli kronika dawnych zdarzeń. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1975.
  37. Kurtz Leonard P. The Dance of Death and the Macabre Spirit in European Literature. New York: Institute of French Studies, Inc. Columbia University, 1934.
  38. Kyōgoku Natsuhiko (red.). Kyōsai Hyakkei [Sto przedstawień Kyōsaia]. Tōkyō: Kokushokankōkai, 1998.
  39. Melanowicz Mikołaj. Historia literatury japońskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2011.
  40. Mabuchi Kazuo. Konjaku monogatari. Tōkyō: Shōgakukan, 1999.
  41. Magill Frank N. (red.). Dictionary of World Biography. Volume 2: The Middle Ages. London and New York: Routledge, 1998.
  42. McTavish Lianne. “Birth and Death in Early Modern Europe”. A Cultural History of the Human Body in the Renaissance. Red. L. Kalof. Oxford: Berg, 2010.
  43. Muir Lynette R. The Biblical Drama of Medieval Europe. Cambridge: Cambridge University Press, 2003.
  44. Nagata Naori. Nihonryōiki [Japońska księga o duchach i dziwach]. Tōkyō: Shōgakukan. 1995.
  45. Nagasawa Kōshō. Sankotsu ha, subekidenai. Maisō no rekishi kara [Nie wolno rozrzucać prochów. Z perspektywy historii pochówków]. Tōkyō: Kōdansha Bijinesu Pātonāzu, 2012.
  46. Nakagawa Manabu. Kinsei no shi to seiji bunka. Narimono Teishi to kegare [Kultura śmierci i polityki w nowożytności. Zakaz dźwięku a nieczystość]. Tōkyō: Yoshikawa Kōbunkan, 2009.
  47. Nakamura Teiri. Seimeikan no nihonshi. Kodai, Chūsei hen [Japońska historia poglądu na życie. Starożytność i średniowiecze]. Tōkyō: Nihon Editāzukūru, 2011.
  48. Niwa Motoji. Ohaka no hanashi [O grobach]. Tōkyō: Kawade Shodoshinsha, 1992.
  49. O’ Malley C.D. Andreas Vesalius of Brussels 1514 – 1564. Berkeley and Los Angeles: California University Press, 1964.
  50. Osler William. Thomas Linacre: Linacre Lecture, 1908. Cambridge: Cambridge University Press, 2014.
  51. Ōta Kinenbi Bijutsukan. Utagawa Kuniyoshi. Tokyo: NHK Promotion, 2011.
  52. Park Katharine. “Birth and Death”. A Cultural History of the Human Body in the Medieval Age. Red. L. Kalof. Oxford: Berg, 2010.
  53. Raber Karen. “The Common Body: Renaissance Popular Beliefs”. A Cultural History of the Human Body in the Renaissance. Red. L. Kalof. Oxford: Berg, 2010.
  54. Reeve John. Japanese Art in Detail. Harvard University Press: Cambridge, 2005.
  55. Reinburg Virginia. French books of hours: makicg an archive of prayer, c. 1400-1600. Cambridge New York: Cambridge University Press, 2012.
  56. Ruppert Brian O. “Considering Relic Veneration in Medieval Japan”. Death and the Afterlife in Japanese Buddhism. Red. J.I. Stone, M. N. Walter. Honolulu: University of Hawai’i Press, 2009.
  57. Salmón Fernando 2010. “The Body Inferred: Knowing the Body through the Dissection of Texts”. A Cultural History of the Human Body in the Medieval Age. Red. L. Kalof. Oxford: Berg, 2010.
  58. Scheid Bernhard. “Overcoming Taboos on Death: The Limited Posibilities of Discourse on the Afterlife in Shinto”. Practicing the Afterlife: Perspectives from Japan. Red. S. Formanek. Wien: Österreichische Akademie der Wissenschaften, 2004.
  59. Shinbo Satoru. Nihonjin no shiseikan. Nihonbunka no konpon o motomete [Japońskie poglądy na życie i śmierć. W poszukiwaniu źródeł japońskiej kultury]. Okayama: Daigaku Kyōikushuppan, 2009.
  60. Schuster Eva (red.). Taniec śmierci: od późnego średniowiecza do końca XX wieku. Szczecin: Zamek Książąt Pomorskich, 2002.
  61. Screech Timon. Edo no shintai wo hiraku. Tłum. Takayama Matsuo. Tōkyō: Sakuhinsha, 1997.
  62. Stone Jacqueline I. “Dying Breath: Deathbed Rites and Death Pollution in Early Medieval Japan”. Heroes and Saints: The Moment of Death in Cross-Cultural Perspectives. Red. P. Granoff, K. Shinohara. Newcastle: Cambridge Scholars Publishing, 2007.
  63. Sugimoto Tsutomu. Kaitaishinsho no jidai. Edo no bunka no hon’yaku wo saguru [Wiek Kaitaishinsho. W poszukiwaniu tłumaczenia kultury Edo]. Tōkyō: Waseda Daigaku Shuppanbu, 1987.
  64. Tamura Yoshirō (red.). Nihon ni okeru sei to shi no shisō [Ideologia życia i śmierci w Japonii]. Tōkyō: Yūhikaku, 1983.
  65. Tubielewicz Jolanta. Kultura Japonii. Słownik. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, 1996.
  66. Tubielewicz Jolanta. 2011. „Superstitions, Magic and Mantic Practices in the Heian Period – Part One”. Analecta Nipponica 1/2. Red. A.F. Majewicz. Warszawa: Polish Association for Japanese Studies, 2001.
  67. Wilson Jean (red.). Lafcadio Hearn: Japan's Great Interpreter: a New Anthology of His Writings, 1894-1904. Kent: Psychology Press, 1992.
  68. Yokoyama Yasuko. Edo Tōkyō no kaidan bunka no seiritsu to hensen [Powstanie i przemiana kultury kaidan Edo-Tokio]. Tōkyō: Kazamashobō, 1997.