Mit Południa jako kontrapunkt dla opozycji Wschód – Zachód i podstawa mitu Europy Środkowej

Main Article Content

Jagoda Wierzejska

Abstrakt

Artykuł dotyczy prób myślenia o Europie Środkowej i dowartościowania jej w związku z kategorią Południa, czyli zmianą horyzontalnego, równoleżnikowego paradygmatu, narzucającego konieczność definiowania Europy Środkowej przez odniesienie do Wschodu i Zachodu, na paradygmat wertykalny, południkowy, umożliwiający stworzenie mitu środkowoeuropejskiego, w którym głównym punktem odniesienia są nacje bałkańskie. Spojrzenie na Południe jako na kontrapunkt dla opozycji Wschód – Zachód ma swoje antecedencje w latach 30. XX w. W prozie polskiej powstałej po 1989 r., zwłaszcza utworach Andrzeja Stasiuka, można wskazać elementy mitu Południa jako podstawy mitu Europy Środkowej, takie jak: motywy cekańskie, idea cywilizacji naddunajskiej, kreacja Cyganów na bohaterów kulturowych i specyficznie przekształcony topos „poezji ruin”.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Dział
MITY I MIEJSCA

Bibliografia

  1. Hegel Georg Wilhelm Friedrich, Wykłady z filozofii dziejów, t. 2. Przeł. J. Grabowski, A. Landman. Warszawa 1958, s. 307.
  2. Szabó László Cs., Trzy siostry. Europa Środkowa w chrześcijańskim średniowieczu. Przeł. E. Miszewska-Michalewicz. „Więź” 1989, nr 11–12, s. 112.
  3. Mickiewicz Adam, Dzieła, t. 8 (Literatura słowiańska). Warszawa, Czytelnik 1955, s. 68.
  4. Rudaś-Grodzka Monika, Europejska przygoda Słowian w świetle Prelekcji paryskich Adama Mickiewicza. Słowiańszczyzna zniewolona, w: Romantycy i Europa. Marzenia, doświadczenia, propozycje. Red. M. Piwińska. Warszawa, IBL PAN 2006.
  5. Bobrownicka Maria, Antyteza słowiańsko-europejska. Z problemów stereotypu, w: Kategoria Europy w kulturach słowiańskich. Red. T. Dąbek-Wirgowa, A. Z. Makowiecki. Warszawa, Wydawnictwo UW 1992.
  6. Stiepanienko Wiktor, „Kobiecość” i „męskość” w postrzeganiu kultury sąsiadów. Przeł. A. Siciński. „Kultura i Społeczeństwo” 1991, nr 4, s. 77.
  7. Bednarczuk Monika, Rudaś-Grodzka Monika, Cierpienie przestrzeni środka. „Teksty Drugie” 2008, nr 4, s. 80.
  8. Wittlin Józef, Etapy i nowe etapy, w: idem, Orfeusz w piekle XX wieku. Posłowie J. Zieliński. Kraków, Wydawnictwo Literackie 2000, s. 242.
  9. Szczerbakiewicz Rafał, Bałkańska „sól ziemi”. Reportażowa miniatura Józefa Wittlina, w: Południowa Słowiańszczyzna w literaturze polskiej XIX i XX wieku. Red. K. Stępnik, M. Gabryś. Lublin, Wydawnictwo UMCS 2010.
  10. Nowaczyński Adolf, Uroda S.H.S.. „Prosto z Mostu” 1937, nr 15–16, s. 7.
  11. Nowe dwudziestolecie (1989–2009): rozpoznania, hierarchie, perspektywy. Red. H. Gosk. Warszawa, Wyd. Elipsa 2010.
  12. Kundera Milan, Zachód porwany albo tragedia Europy Środkowej. Przeł. M. L. „Zeszyty Literackie” 1984, z. 5.
  13. Starowieyska-Morstinowa Zofia, Kamień i woda. Wrażenia z Jugosławii. Poznań 1936, s. 106.
  14. Stasiuk Andrzej, Jadąc do Babadag. Wołowiec, Czarne 2004, s. 106.
  15. Siennicka Halina, Uroda Jugosławii. Warszawa 1936, s. 293.
  16. Stasiuk Andrzej, Dziennik pisany później. Fotografie D. Pawelec. Wołowiec, Czarne 2010.
  17. Andruchowycz Jurij, Stasiuk Andrzej, Moja Europa. Dwa Eseje o Europie zwanej Środkową. Wołowiec, Czarne 2001, s. 125.
  18. Benjamin Walter, Ursprung des deutschen Trauerspiels. Berlin 1928.
  19. Benjamin Walter, The Origin of German Tragic Drama. Przeł. J. Osborn, wstęp G. Steiner. Londyn 2003, s. 179.
  20. Stasiuk Andrzej, Tekturowy samolot. Wołowiec, Czarne 2002, s. 66.
  21. Stasiuk Andrzej, Fado. Wołowiec, Czarne 2006, s. 49.
  22. Ficowski Jerzy, Cyganie w Polsce: dzieje i obyczaje. Warszawa, Interpress 1989.
  23. Topol Jachym, Supermarket bohaterów radzieckich. Przeł. L. Engelking. Wołowiec, Czarne 2005.
  24. Andruchowycz Jurij, Ostatnie terytorium. Przeł. O. Hnatiuk, K. Kotyń- ska, L. Stefanowska. Wołowiec, Czarne 2002.
  25. Magris Claudio, Dunaj. Przeł. J. Ugniewska, A. Osmólska-Mętrak. Warszawa, Czytelnik 2004.
  26. Said Edward, Orientalizm. Przeł. M. Wyrwas-Wiśniewska. Poznań, Zysk i S-ka 2005.