On the Spirit (of Brexit): With Additional Remarks on the Thymotic Stimulation of the Nation in the Latest Polish Literature

Main Article Content

Marcin Czardybon

Abstract

The article is an attempt to answer the question about the presence of the “Brexit spirit” in literary texts created outside the UK. The first part is devoted to explaining the term “Brexit spirit” in the light of the Zeitgeist category. In the second part, I point out the similarities and differences between the Eurosceptic moods in British literature and the Euroscepticism of Polish twenty-first-century right-wing writers. According to the main thesis of the article, the “Brexit spirit” is present in British and Polish literature in works that value the category of the nation, its traditions and history. These works stimulate dignity claims and activate national resentments. The findings of philologists, sociologists, philosophers and researchers of rhetoric used in the sketch serve to prove the presented thesis, to show the ways in which the discussed phenomenon manifests itself, and to formulate an answer to the question about its causes.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

How to Cite
Czardybon, M. (2021). On the Spirit (of Brexit): With Additional Remarks on the Thymotic Stimulation of the Nation in the Latest Polish Literature. Porównania, 30(3), 381-394. https://doi.org/10.14746/por.2021.3.23
Section
Articles
Author Biography

Marcin Czardybon, University of Warsaw

Marcin Czardybon – dr, Uniwersytet Warszawski (Wydział Polonistyki). Zainteresowania naukowe: mity narodowe, związki polityki i literatury, filozofia. Najważniejsze publikacje: „Jeżeli mi nie wierzycie, to popatrzcie tu, na mój talerz”. Prawda konfabulacji w prozie reportażowej Curzia Malapartego, „Tekstualia” nr 4 (47), 2016; Rzeczpospolita wzniosła. Zarys ekonomii resentymentalnej (o pisarstwie Jarosława Marka Rymkiewicza, Wojciecha Wencla i Przemysława Dakowicza), „Ruch Literacki” 2 (347), 2018; Przenajświętsza. Szkic o sakralizacji wspólnoty narodowej w literaturze polskiej XXI wieku, „Teksty Drugie” 3, 2021.

References

  1. Anderson Benedict (1997), Wspólnoty wyobrażone. Rozważania o źródłach i rozprzestrzenianiu się nacjonalizmu, przeł. Stefan Amsterdamski, „Znak” i Fundacja im. Stefana Batorego, Warszawa–Kraków.
  2. Baran Grzegorz M. (2018), Gniew Boży a gniew ludzki w świetle terminologii pierwszej i drugiej Księgi Machabejskiej, „Verbum Vitae”, nr 33, s. 59–92, https://doi.org/10.31743/vv.2018.33.04.
  3. Baudrillard Jean (2005), Pakt jasności: o inteligencji zła, przeł. Sławomir Królak, Sic!, Warszawa.
  4. Bauman Zygmunt (2018), Retrotopia: jak rządzi nami przeszłość, przeł. Karolina Lebek, PWN, Warszawa.
  5. Burke Kenneth (1969), Rhetorics of Motives, University of California Press, Berkeley/Los Angeles.
  6. Cesarz Maciej (2017), Kryzys uchodźczy w Europie – zarys problemu, w: Uchodźcy w Europie – uwarunkowania, istota, następstwa, red. Konstanty A. Wojtaszczyk, Jolanta Szymańska, Aspra, Warszawa, s. 103–119.
  7. Chan Tak Wing i in. (2020), Understanding the social and cultural bases of Brexit*, “British Journal of Sociology”, nr 5 (71), s. 830–851, https://doi.org/10.1111/1468–4446.12790.
  8. Czapliński Przemysław (2001), Wzniosłe tęsknoty: nostalgie w prozie lat dziewięćdziesiątych, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
  9. Czapliński Przemysław (2011), Resztki nowoczesności, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
  10. Czardybon Marcin (2018), Rzeczpospolita wzniosła. Zarys ekonomii resentymentalnej (o pisarstwie Jarosława Marka Rymkiewicza, Wojciecha Wencla i Przemysława Dakowicza), „Ruch Literacki”, z. 2 (347), s. 213–227, https://doi.org/10.24425/122701.
  11. Dakowicz Przemysław (2014), Obcowanie. Manifesty i eseje, Sic!, Warszawa.
  12. Eaglestone Robert (2018), Cruel Nostalgia and the Memory of the Second World War, w: Brexit and Literature. Critical and Cultural Responses, red. Robert Eaglestone, Routledge, London, s. 92–104.
  13. Erll Astrid (2018), Kultura pamięci. Wprowadzenie, przeł. Agata Teperek, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
  14. Farage Nigel (2015), Believe in Britain, https://www.youtube.com/watch?v=OQi1I1TcrVA [dostęp: 15.03.2021].
  15. Fukuyama Francis (2017), Koniec historii i ostatni człowiek, wstęp Piotr Kłodkowski, przeł. Tomasz Bieroń, Marek Wichrowski, Znak, Kraków.
  16. Fukuyama Francis (2019), Tożsamość: Współczesna polityka tożsamościowa i walka o uznanie, przeł. Jan Pyka, Dom Wydawniczy „Rebis”, Poznań.
  17. Hill Geoffrey (1996), Canaan, Penguin, Harmondsworth.
  18. Honneth Axel (2012), Walka o uznanie: moralna gramatyka konfliktów społecznych, przeł. Jakub Duraj, Zakład Wydawniczy „Nomos”, Kraków 2012.
  19. Jung Theo (2014), The Politics of Time. Zeitgeist in Early Nineteen-Century Political Discourse, „Contribution to the History of Concept”, nr 9, s. 24–49, https://doi.org/10.3167/choc.2014.090102.
  20. Koegler Caroline, Malreddy Pavan Kumar, Tronicke Marlena (2020), The colonial remains of Brexit, „Journal of Postcolonial Writing”, nr 5 (56), s. 585–592, https://doi.org/10.1080/17449855.2020.1818440.
  21. Łabędź Krzysztof (2017), Postawy i poglądy polskiego społeczeństwa sprzyjające „dobrej zmianie”, w: Współczesne oblicza władzy politycznej. Wybrane zagadnienia, red. Marcin Rachwał, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań, s. 159–168.
  22. Pleśniarska Aleksandra (2017), Integracja europejska w obliczu eurosceptycyzmu, „Zeszyty Naukowe. Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie”, nr 6 (966), s. 29–43, https://doi.org/10.15678/ZNUEK.2017.0966.0602.
  23. Polkowski Jan (2015), Gorzka godzina, Sic!, Warszawa.
  24. Rymkiewicz Jarosław Marek (2008), Kinderszenen, Sic!, Warszawa.
  25. Self John (2020), How Brexit has reshaped the British Novel, „Penguin”, https://tinyurl.com/aha3h4sw [dostęp: 29.03.2021].
  26. Shaw Kristian (2018), BrexLit, w: Brexit and Literature. Critical and Cultural Responses, red. Robert Eaglestone, Routledge, Londyn, s. 15–31.
  27. Shopenhauer Arthur (1908), O wolności ludzkiej woli, przeł. Adam Stögbauer, red. Henryk Goldberg, E. Wende i Spółka, Warszawa, https://tinyurl.com/pfjzs6fn [dostęp: 1.04.2021].
  28. Sloterdijk Peter (2011a), Gniew i czas. Esej polityczno-psychologiczny, przeł. Arkadiusz Żychliński, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
  29. Sloterdijk Peter (2011b), Kryształowy pałac: o filozoficzną teorię globalizacji, przeł. Borys Cymbrowski, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa.
  30. Sloterdijk Peter, Bielik-Robson Agata (2007), O trudnym dojrzewaniu do szczęścia, „Dziennik”, https://tinyurl.com/5kvdka8k [dostęp: 2.04.2021].
  31. Spiering Menno (2014), A Cultural History of British Euroscepticism, Palgrave Pivot, Londyn.
  32. White Hayden (2014), Polityka interpretacji historycznej. Dyscyplina i de-sublimacja, przeł. Emilia Kledzik, przekład przejrzała Ewa Domańska, w: tenże, Przeszłość praktyczna, red. Ewa Domańska, Universitas, Kraków, s. 151–166.
  33. Wencel Wojciech (2016), Epigonia, Arcana, Kraków.
  34. Zimand Roman (1967), Problem tradycji, w: Proces historyczny w literaturze i sztuce, red. Maria Janion, Aniela Piorunowa, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, s. 360–379.