The Movielike Nature of Czesław Miłosz’s Poetic Language

Main Article Content

Zbigniew Kaźmierczyk

Abstract

The paper develops the thesis on the movielike nature of Czesław Miłosz’s early poetry. It includes the premises of the thesis in contrast to innovative currents of the epoch. The paper discusses applying terms from the language of film as adequate when compared to the Nobel Prize winner’s synecdochic technique of imaging which is shown as the structural algorithm of the world of poetic multivoiceness. The paper displays the relation between ethics, philosophy and theology with the imaging of a poem. It proves that the advancement of the synecdochic-film technique, from figurativeness to the fluency of a take, is connected with balancing the Gnostic aversion of the poet towards the reality of body and matter. The balance between the feeling of terror of existence and its affirmation was favourable for creating fluent series: partes pro toto derived from the coming together of a name and a respected item, as well as accepting beings which are transcendent in their nature. The author of the paper states that through comparing the language of poetry and the language of film it was possible to show the poetic nature of Miłosz’s poems.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

How to Cite
Kaźmierczyk, Z. (2021). The Movielike Nature of Czesław Miłosz’s Poetic Language. Porównania, 28(1), 369-388. https://doi.org/10.14746/por.2021.1.16
Section
Articles
Author Biography

Zbigniew Kaźmierczyk, University of Gdańsk

Zbigniew Kaźmierczyk – dr hab. prof. UG, autor monografii Dzieło demiurga. Zapis gnostyckiego doświadczenia egzystencji we wczesnej poezji Czesława Miłosza (2011), Słowiańska psychomachia Mickiewicza (2012), redaktor naukowy monografii wieloautorskiej Religijność Czesława Miłosza (2020) oraz współredaktor i współautor monografii Adam Mickiewicz i Rosjanie (2020). Napisał ponad sto trzydzieści prac naukowych opublikowanych w Polsce i za granicą – w tym w przekładzie angielskim, rosyjskim, litewskim, ukraińskim. Odsłania gnostycko-manichejski obraz świata i człowieka w literaturze romantyzmu i epok następnych. Zgromadził argumenty na rzecz irańskiej etnogenezy Słowian i ukazuje jej implikacje literaturoznawcze.Literaturę i myśl słowiańską czyta w perspektywie filozoficzno-teologicznej i tworzy kanon dzieł etnogenetycznej historii literatury. E-mail: zbigniew.kazmierczyk@ug.edu.pl ORCID: 0000–0002–7716–3911

References

  1. Literatura podmiotu:
  2. Miłosz Czesław (1985), Mowy miane w Sztokholmie przy wręczaniu Nagrody Nobla, w: Poszukiwania. Wybór publicystyki rozproszonej: 1931–1983, red. Konrad Piwniczki, CDN, Warszawa.
  3. Miłosz Czesław (1990), Zaczynając od moich ulic, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław.
  4. Miłosz Czesław (2001), Wiersze wszystkie, t. 1, Znak, Kraków.
  5. Miłosz Czesław (2002), Wiersze wszystkie, t. 2, Znak, Kraków.
  6. Miłosz Czesław (2009), Wiersze wszystkie, t. 5, Znak, Kraków.
  7. Miłosz Czesław, Iwaszkiewicz Jarosław (2011), Portret podwójny. Wykonany z listów, wierszy, zapisków intymnych, wywiadów i publikacji, wybór Barbara Toruńczyk, Fundacja Zeszytów Literackich, Warszawa.
  8. Literatura przedmiotu:
  9. Balcerzan Edward (1982), Wieloznaczność „awangardy”, w: tenże, Kręgi wtajemniczenia: czytelnik, badacz, tłumacz, pisarz, Wydawnictwo Literackie, Kraków, s. 317–330.
  10. Barańczak Stanisław (1985), Język poetycki Czesława Miłosza. w: Poznawanie Miłosza. Studia i szkice o twórczości poety, red. Jerzy Kwiatkowski, Wydawnictwo Literackie, Kraków, s. 419–445.
  11. Barańczak Stanisław (2000), Miłosz: „Sześć wykładów wierszem”. Preliminaria interpretacyjne, w: Poznawanie Miłosza 2: 1980–1998, cz. 1, red. Aleksander Fiut, Wydawnictwo Literackie, Kraków, s. 246–262.
  12. Barańczak Stanisław (2001), Summa Czesława Miłosza. w: Poznawanie Miłosza 2: 1980–1998, cz. 2, red. Aleksander Fiut, Wydawnictwo Literackie, Kraków, s. 257–269.
  13. Bauchrowicz-Kłodzińska Magdalena (2018), Jonasz w brzuchu wieloryba. Czesław Miłosz wobec nowoczesności, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń.
  14. Brodzka Alina (1975), Spór o wartości w kulturze współczesnej w polskiej prozie narracyjnej, w: Literatura polska 1918–1932, t. 1: 1918–1932, red. Alina Brodzka, Helena Zaworska, Stefan Żółkiewski, Wiedza Powszechna, Warszawa, s. 569–570.
  15. Burek Tomasz (2001), Autobiografia jako rozpamiętywanie losu. Nie tylko o „Rodzinnej Europie”, w: Poznawanie Miłosza 2: 1980–1998, cz. 2, red. Aleksander Fiut, Wydawnictwo Literackie, Kraków, s. 7–28.
  16. Eberhardt Konrad (1974), Film jest snem, WAiF, Warszawa.
  17. Eisner Lotte H. (2011), Ekran demoniczny, przeł. Konrad Eberhardt, słowo/obraz terytoria, Gdańsk.
  18. Fiut Aleksander (1993), Moment wieczny. Poezja Czesława Miłosza, Wydawnictwo Literackie, Warszawa.
  19. Głowiński Michał (2000), „Przedmieście” Czesława Miłosza. Próba interpretacji, w: Poznawanie Miłosza 2: 1980–1998, cz. 2, red. Aleksander Fiut, Wydawnictwo Literackie, Kraków, s. 197–211.
  20. Hopfinger Maryla (1974), Kultura audiowizualna a rozumienie literatury, „Pamiętnik Literacki”, z. 4, s. 129–146.
  21. Jędrychowski Stefan (1931), Bezpośrednio przed nami (1). Linia wpisana w koło, „Żagary”, nr 4, s. I.
  22. Kaźmierczyk Zbigniew (2011), Dzieło demiurga. Zapis gnostyckiego doświadczenia egzystencji we wczesnej poezji Czesława Miłosza, słowo/obraz terytoria, Gdańsk.
  23. Koschany Rafał (2007), „Filmowość” i „literackość”. Od estetyki do egzystencji, w: Kino wobec sztuk. Związki – inspiracje – przenikanie: ponowoczesność i wielokulturowość, red. Dorota Skotarczak, Jacek Nowakowski, Wyższa Szkoła Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa, Poznań, s. 9–20.
  24. Kracauer Siegfried (2009), Od Caligariego do Hitlera. Z psychologii filmu niemieckiego, przeł. Eugenia Skrzywanowa, Wanda Wertenstein, słowo/obraz terytoria, Gdańsk.
  25. Kwiatkowski Jerzy (1985), Poemat o czasie zastygłym, w: Poznawanie Miłosza. Studia i szkice o twórczości poety, red. Jerzy Kwiatkowski, Wydawnictwo Literackie, Kraków, s. 42–67.
  26. Nycz Ryszard (2011), Miłosz wśród prądów epoki. Cztery poetyki, w: Poznawanie Miłosza 3: 1999–2010, red. Aleksander Fiut, Wydawnictwo Literackie, Kraków, s. 17–32.
  27. Okopień-Sławińska Aleksandra (1973), Sny i poetyka, „Teksty”, nr 2, s. 7–23.
  28. Okopień-Sławińska Aleksandra (2000), „Przedmieście” jako inna „Piosenka o końcu świata”. Przyczynek do opisu, w: Poznawanie Miłosza 2: 1980–1998, cz. 2, red. Aleksander Fiut, Wydawnictwo Literackie, Kraków, s. 212–229.
  29. Otto Wojciech (2007), Sytuacja gatunków literackich polskiego międzywojnia w świetle sztuki filmowej, w: Kino wobec sztuk. Związki – inspiracje – przenikanie: ponowoczesność i wielokulturowość, red. Dorota Skotarczak, Jacek Nowakowski, Wyższa Szkoła Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa, Poznań, s. 21–39.
  30. Sławiński Janusz (1965), Koncepcja języka poetyckiego awangardy krakowskiej, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.
  31. Wat Aleksander (1993), Bezrobotny Lucyfer, w: tenże: Bezrobotny Lucyfer i inne opowieści, wybór i oprac. Włodzimierz Bolecki, Jan Zieliński, Czytelnik, Warszawa.
  32. Wyka Kazimierz (1985), Ogrody lunatyczne i ogrody pasterskie, w: Studia i szkice o twórczości poety, red. Jerzy Kwiatkowski, Wydawnictwo Literackie, Kraków, s. 15–41.
  33. Zaleski Marek (1984), Przygoda drugiej awangardy, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.
  34. Zagórski Jerzy (1932), Radion sam pierze. Prawo do wiersza, „Żagary”, nr 6, s. 3.