There is no Home. Cultural Landscape in Literature (selected examples)

Main Article Content

Małgorzata Peroń

Abstract

The article covers issues related to cultural geography and its relations with literature. In the meeting of these domains, issues related to geopoetics, memory space and narratives about identity arise. The text presents literary transpositions of experiences of people who have memories connected with losing their home. They are confronted with the family landscape. Literary works and personal memories show the concept of a symbolic understanding of landscape (Żeromski, Iwaszkiewicz, Miłosz). Monika Sznajderman in her book Empty Forest recreates the memory of places from which people were displaced. The writer’s voice becomes the voice of the guardian of the memory of their harm. Reading the meanings hidden in the landscape leads to discovering personal biographies and the history of nations and ethnic minorities.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

How to Cite
Peroń, M. (2021). There is no Home. Cultural Landscape in Literature (selected examples). Porównania, 28(1), 213-236. https://doi.org/10.14746/por.2021.1.10
Section
Articles
Author Biography

Małgorzata Peroń, The John Paul II Catholic University of Lublin

Małgorzata Peroń – dr, ukończyła filologię polską i historię sztuki, pracuje w Instytucie Literaturoznawstwa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Uzyskała tytuł doktora literaturoznawstwa na podstawie rozprawy „Plastyczna mapa świata. Poezja ks. Janusza Stanisława Pasierba wobec sztuki wizualnych”. Do głównych obszarów badawczych należą: twórczość Zbigniewa Herberta, Janusza S. Pasierba, literatura i krytyka polska po roku 1989, wizualność w kulturze. E-mail: malgorzata.peron@kul.pl ORCID: 0000–0002–3244–7443

References

  1. Bauchrowicz Magdalena (2012), Przeklęta i błogosławiona: pamięć jako fundament europejskiej tożsamości w refleksji Czesława Miłosza, „Przegląd Humanistyczny”, nr 6, s. 29–42.
  2. Bażan Mykoła (2011), Wspomnienie o Krzemieńcu. List do Jarosława Iwaszkiewicza, przeł. Robert Papieski, w: Jarosław Iwaszkiewicz i Ukraina, red. Robert
  3. Papieski, Muzeum im. Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów w Stawisku, Podkowa Leśna, s. 166–171.
  4. Berkan Maria (1998), Poetycka Litwa Miłosza, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica”, nr 1, s. 83–108.
  5. Bodei Remo (2019), O życiu rzeczy, przeł. Alicja Bielak, Wydawnictwo Przypis, Łódź.
  6. Błoński Jan (1998), Miłosz jak świat, Znak, Kraków.
  7. Cieński Marcin (2000), Pejzaże oświeconych. Sposoby przedstawiania krajobrazu w literaturze polskiej w latach 1770–1830, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.
  8. Czepczyński Mariusz (2006), Transformations of Central European cultural and landscapes. Between circulations and iconography, “Bulletin of Geography”, nr 6, s. 5–15.
  9. Dorocki Sławomir (2008), Kultura w aspekcie badań geograficznych, w: Tożsamość kulturoznawstwa, red. Andrzej Pankowicz, Jarosław Rokicki, Paweł Plichta, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, s. 283–287.
  10. Farina Almo, Bogaert Jan, Schipani Ileana (2005), Cognitive landscape and information: new perspectives to investigate the ecological complexity, “Biosystems”, nr 79, s. 235–240.
  11. Franaszek Andrzej (2011), Miłosz: biografia, Znak, Kraków.
  12. Frydryczak Beata (2013), Krajobraz. Od estetyki the picturesque do doświadczenia topograficznego, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań.
  13. Gołaszewska Maria (1984), Estetyka rzeczywistości, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa.
  14. Gralewicz-Wolny Iwona (2019), Dolepiam moje trwanie, „Nowe Książki”, nr 5, s. 8–9.
  15. Hutnikiewicz Artur (2000), Żeromski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  16. Ingold Tim (2014), Czasowość krajobrazu, w: Krajobrazy. Antologia tekstów, red. Beata Frydryczak, Dorota Angutek, przeł. Beata Frydryczak, Wydawnictwo
  17. Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań, s. 147–148.
  18. Iwaszkiewicz Jarosław (2010a), Dzienniki 1956–1963, t. 3, Czytelnik, Warszawa.
  19. Iwaszkiewicz Jarosław (2010b), Książka moich wspomnień, Zysk i S-ka, Poznań.
  20. Jędrzejczyk Dobiersław (2001), Wprowadzenie do geografii humanistycznej, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytet Warszawski, Warszawa.
  21. Karwińska Anna (2017), Przestrzenie pamięci w miastach o trudnej historii. Konflikty wokół narracji miejskich, „Zeszyty Naukowe. Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie”, nr 3, s. 69–86.
  22. Kowalczyk Andrzej (2008), Krajobraz kulturowy, w: Uwarunkowania i plany rozwoju turystyki, red. Zygmunt Młynarczyk, Alina Zajadacz, Marcin Słowik, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań, s. 121–138.
  23. Kowalczykowa Alina (1982), Pejzaż romantyczny, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
  24. Królikowski Jeremi T., Rykała Ewa (2016), Kontemplacja krajobrazu jako źródło inspiracji twórczości artystycznej, „Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego”, nr 34, s. 11–26.
  25. Lyszczyna Jacek (2010), Styl i światopogląd: o oświeceniowej i romantycznej semiotyce pejzażu, w: Alfabet Paszka: Berent, stylistyka (i okolice), Żeromski,
  26. red. Jan Jakóbczyk i in., Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, s. 152–159.
  27. Madurowicz Mikołaj (2012), Za siedmioma górami… Geografia i literatura – świadoma przyjaźń czy intuicyjny romans, w: Geografia Słowackiego, red. Dorota
  28. Siwicka, Marta Zielińska, Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa, s. 360–382.
  29. Miłosz Czesław (2011), Wiersze wszystkie, Znak, Warszawa.
  30. Na łące pamięci. Z Moniką Sznajderman rozmawia Maciej Krupa (2019), „Nowe Książki”, nr 5.
  31. Myga-Piątek Urszula (2014), O wzajemnych relacjach przestrzeni i krajobrazu kulturowego. Rozważania wstępne, „Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego”, nr 24, s. 27–44.
  32. Niewiadomski Andrzej (2018), Miejsca niewyznaczone, przestrzeń niedookreślona. O problemie definiowania „istoty” terytorium, „Ruch Literacki”, nr 4, s. 391–408.
  33. Nogaś Michał, Grzymisławski Łukasz (2019), Nike 2020, „Książki. Magazyn do czytania”, nr 4.
  34. Okoński Michał (2019), Na łące pamięci, „Tygodnik Powszechny”, nr 15.
  35. Pietrzak Maciej (2008), Krajobraz multisensoryczny i metody jego oceny, w: Uwarunkowania i plany rozwoju turystyki, red. Zygmunt Młynarczyk, Alina Zajadacz, Marcin Słowik, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań, s. 103–120.
  36. Plit Joanna (2011), Piętno władzy i właścicieli odciśnięte w krajobrazie kulturowym, „Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego”, nr 15, s. 78–87.
  37. Pollack Martin (2014), Skażone krajobrazy, przeł. Karolina Niedenthal, Czarne, Wołowiec.
  38. Potaczała Krzysztof (2019), Zostały tylko kamienie. Akcja „Wisła”: wygnanie i powroty, Prószyński i S-ka, Warszawa.
  39. Rambowicz Piotr (2011), Doświadczenie starości w późnej twórczości Czesława Miłosza, „Archiwum Emigracji. Studia – Szkice – Dokumenty”, nr 1–2, s. 174–187.
  40. Rembowska Krystyna (2002), Kultura w badaniach geograficznych, w: Kultura jako przedmiot badań geograficznych: studia teoretyczne i regionalne, red. Elżbieta Orłowska, Oddział Wrocławskiego Polskiego Towarzystwa Geograficznego, Wrocław, s. 235–245.
  41. Rodaway Paul (1994), Sensuous geographies: body, sense and place, Taylor&Francis Group, London.
  42. Rudziewicz Irena (2011), Wspomnienie stron rodzinnych w poezji Czesława Miłosza, „Volyn’ filolohichna: tekst i kontekst”, nr 2, s. 192–201.
  43. Rybicka Ewa (2014), Geopoetyka. Przestrzeń i miejsce we współczesnych teoriach i praktykach literackich, Universitas, Kraków.
  44. Skrok Zdzisław (2008), Wielkie Rozdroże. Ćwiczenia terenowe z archeologii wyobraźni, „Iskry”, Warszawa.
  45. Sznajderman Monika (2019), Pusty las, Czarne, Wołowiec.
  46. Tarnowska Beata (1996), Geografia poetycka w powojennej twórczości Czesława Miłosza, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Olsztyn.
  47. Tobiasz-Lis Paulina (2014), Geografia percepcji. Osiągnięcia, problemy, perspektywy, w: Dorobek polskiej geografii po konferencji w Rydzynie. Ocena krytyczna, red. Wiesław Maik, Krystyna Rembowska, Andrzej Suliborski, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 127–141.
  48. To jest we mnie. Rozmowa z Czesławem Miłoszem – przeprowadziła Katarzyna Janowska (2000), „Polityka”, nr 41.
  49. Traba Robert (2009), Przeszłość w teraźniejszości: polskie spory o historię na początku XXI wieku, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.
  50. Trzeszczyńska Patrycja (2013), Łemkowszczyzna zapamiętana. Opowieści o przeszłości i przestrzeni, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
  51. Tuan, Yi-Fu (1987), Przestrzeń i miejsce, przeł. Agnieszka Morawińska, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.
  52. Vincenz Stanisław (1980), Z perspektywy podróży, Znak, Kraków.
  53. Wieczorkiewicz Anna (2008), Apetyt turysty. O doświadczeniu świata w podróży, Universitas, Kraków.
  54. Zajas Krzysztof (2007), Epifanie botaniczne Czesława Miłosza, „Wielogłos: pismo Wydziału Polonistyki UJ. 1897–1962”, nr 1, s. 110–118.
  55. Zawadzka Danuta (2014), Krajobraz, mapa, pejzaż – powinowactwa romantyczne, w: Geografia i metafora, red. Elżbieta Konończuk i in., Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok.
  56. Zieniewicz Andrzej (1987), Rozmowa, biografia, szczegół, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczno-Literackie”, nr 61, s. 19–30.
  57. Żeromski Stefan (1954), Dzienniki, t. 2, Czytelnik Warszawa.
  58. Żeromski Stefan (1982), Ludzie bezdomni, Wydawnictwo Lubelskie, Lublin.