Youthful Intermedia of Aleksander Wat (Anatol Stern and Henryk Berlewi)

Main Article Content

Krystyna Pietrych

Abstract

The article discusses Aleksander Wat’s three avant-garde achievements of a visual-linguistic nature, executed together with Anatol Stern and Henryk Berlewi. Interpretationin the transmedia perspective reveals their heterogeneous character, which combines various codes – iconic and verbal. The discussed works make use of an unusual printing layout, employ lettering of various typefaces and diversified graphics, which consequently disrupts the linearity of the plane of the message, offering in its place expressivity and dynamics, requiring from the recipient greater creativity and innovation in the reading of meanings. The typography used in the presented works is not merely a visual addition to the content of the message, but actively modifies and co-creates it.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

How to Cite
Pietrych, K. (2021). Youthful Intermedia of Aleksander Wat (Anatol Stern and Henryk Berlewi). Porównania, 28(1), 163-184. https://doi.org/10.14746/por.2021.1.8
Section
Articles
Author Biography

Krystyna Pietrych, University of Lodz

Krystyna Pietrych – prof. UŁ, kierownik Zakładu Literatury i Tradycji Romantyzmu UŁ oraz Interdyscyplinarnego Centrum Badań Humanistycznych UŁ. Autorka monografii o poezji Aleksandra Wata (O „Wierszach śródziemnomorskich” Aleksandra Wata; Warszawa 1996) oraz edytorka jego pism (Dziennik bez samogłosek; Warszawa 2001). Następnie opublikowała „Co poezji po bólu?” Empatyczne przestrzenie(2009) oraz O czym (nie) mówią poeci? (2019). Główny obszar jej zainteresowań stanowi dwudziestowieczna poezja polska, pisała m. in. o wierszach Leśmiana, Tuwima, Baczyńskiego, Wata, Szymborskiej, Herberta, Białoszewskiego, Barańczaka, Iwaszkiewicza, Różewicza, Miłosza, Krynickiego, Sommera. Redaktor naczelnarocznika „Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze”. E-mail: pietrych@op.pl ORCID: 0000–0001–9796–185x

References

  1. Berlewi Henryk (1924), Mechano-faktura, Wyd. JAZZ, Warszawa.
  2. Graf Paweł (2018), Automobil w pędzie. Studia o futuryzmie i futurystach, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.
  3. Jasieński Bruno (1978), Manifest w sprawie poezji futurystycznej, w: Antologia polskiego futuryzmu i Nowej Sztuki, wstęp i komentarz oprac. Zbigniew Jarosiński, wybór i przygotowanie tekstów Helena Zaworska, Ossolineum, Wrocław, s. 17–22.
  4. Jarosiński Zbigniew (1978), Wstęp, w: Antologia polskiego futuryzmu i Nowej Sztuki, wstęp i komentarz oprac. Zbigniew Jarosiński, wybór i przygotowanie tekstów Helena Zaworska, Ossolineum, Wrocław, s. III-CXXIII.
  5. Kaczmarczyk Katarzyna (2017), O podstawowych założeniach narratologii transmedialnej i o jej miejscu wśród narratologii klasycznych i postklasycznych, w: Narratologia transmedialna. teorie, praktyki, wyzwania, red. naukowa Katarzyna Kaczmarczyk, Universitas, Kraków, s. 24–85.
  6. Kałuża Anna (2020), Poezja i obraz, piśmienność i wizualność od 1989 roku, „Wielogłos”, nr 1 (43) s. 37–56.
  7. Karpowicz Agnieszka (2010), Wizualność – pisemność. Wybrane funkcje pisma w sztuce plastycznej XX wieku, w: Antropologia pisma. Od teorii do praktyki, red. Philippe Artières, Paweł Rodak, Warszawa, s. 123–135.
  8. Ladorucki Jacek (2018), Typografia to uderzenie, forma, kształt, konstrukcja. Szczuka, Strzemiński, Berlewi, Hiller, czyli polska awangarda artystyczna w projektowaniu graficznym druków pierwszej połowy XX wieku w Polsce, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia”, t. 16, s. 50–76.
  9. Pietrych Krystyna (2017), Dadaistyczne z ducha poszukiwania młodego Wata, w: Impuls dadaistyczny w polskiej sztuce i literaturze dwudziestowiecznej, red. Paulina Kurc-Maj, Paweł Polit, Muzeum Sztuki w Łodzi, Łódź, s. 134–150.
  10. Rudziński Piotr (1977), Awangardowa twórczość Henryka Berlewiego, „Biuletyn Historii Sztuki”, nr 2, s. 205–219.
  11. Rypson Piotr (2017), Nie gęsi. Polskie projektowanie graficzne 1919–1949, Karakter, Warszawa.
  12. Śniecikowska Beata (2006), Słowo – obraz – dźwięk. Literatura i sztuki wizualne w koncepcjach polskiej awangardy 1918–1939, Universitas, Kraków.
  13. Śniecikowska Beata (2019), TAK odnalezione! Pierwsze czytanie pierwszej ulotki polskich futurystów, „Teksty Drugie”, nr 3, s. 331–352.
  14. Wat Aleksander (1998), Mój wiek. Pamiętnik mówiony, t. 1, rozmowy prowadził i przedmową opatrzył Czesław Miłosz, do druku przygotowała Lidia Ciołkoszowa, Czytelnik, Warszawa.
  15. Wat Aleksander (2008), Wspomnienia o futuryzmie, w: tenże, Publicystyka, zebrał, oprac., przypisami i wstępem opatrzył Piotr Pietrych, Czytelnik, Warszawa, s. 134–155.
  16. Wat Aleksander, Stern Anatol (2008), Prymitywiści do narodów świata i do polski, w: Wat Aleksander (2008), Publicystyka, zebr., oprac., przypisami i wstępem opatrzył Piotr Pietrych, Czytelnik, Warszawa, s. 7–13.
  17. Załuski Tomasz (2010), Transmedialność? w: Sztuki w przestrzeni transmedialnej, red. Tomasz Załuski, ASP w Łodzi, Łódź, s. 9–18.