Treść głównego artykułu

Abstrakt

Biblioteki akademickie zawsze były pionierami, jeśli chodzi o wdrażanie zasad otwartości, tworzenie narzędzi w postaci platform i repozytoriów, a także prowadzenie szkoleń dla kadry naukowej. Również w wypadku coraz intensywniejszego wdrażania polityki otwartego dostępu, w tym do danych badawczych, rola bibliotek akademickich i ich pracowników staje się kluczowa. Powstają nowe specjalizacje, takie jak bibliotekarz danych (data librarian) i data steward. Pracownicy tych specjalizacji nie tylko odpowiadają za szkolenia dla kadry naukowej z zagadnień dotyczących otwartych danych badawczych, ale oferują również bezpośrednią pomoc, świadczoną na rzecz zespołów badawczych w zakresie zarządzania danymi badawczymi i ich udostępniania. Usługi bibliotek świadczone naukowcom i instytucjom badawczym w celu wspomagania ich w procesie zarządzania danymi badawczymi ewoluują. Nowe obowiązki bibliotek różnią się od dotychczasowych zadań. Uczestnicząc w zarządzaniu danymi, bibliotekarze stają się częścią procesu badawczego od samego początku cyklu życia danych. Ich wiedza i zaangażowanie są oczekiwane na różnych etapach, od tworzenia planów zarządzania danymi poprzez zbieranie, opisywanie, przechowywanie i udostępnianie danych. Dodatkowo bibliotekarze będą również odpowiedzialni za zapewnienie właściwego wykorzystania i cytowania zbiorów danych przygotowywanych przez zespoły badawcze. Największym wyzwaniem dla bibliotekarza przyszłości będzie zrównoważenie zapotrzebowania na zarządzanie danymi badawczymi ze wszystkimi innymi zadaniami, za które bibliotekarze są odpowiedzialni. Zwiększa się liczba zasobów elektronicznych, a drukowane książki nie znikną z większości bibliotecznych półek, więc bibliotekarze będą zmuszeni łączyć tradycyjne zadania z obowiązkami związanymi z szybko zmieniającą się technologią. Celem artykułu jest przedstawienie działalności Centrum Kompetencji Otwartej Nauki w Bibliotece Politechniki Gdańskiej – pierwszej w Polsce jednostki aktywnie wspierającej proces zarządzania danymi na uczelni, a także świadczącej usługi doradcze i szkoleniowe na rzecz środowiska naukowego i bibliotekarskiego. Ma to na celu przedstawienie nowej formy organizacyjnej i funkcjonalnej w bibliotekach akademickich. Zastosowano metodę badań jakościowych – studium przypadku, która umożliwia poznanie i opisanie przypadków skrajnych, odstających od innych, znanych. Ma to na celu poszerzenie wiedzy na temat opisywanego zjawiska, a także dostarczenie danych porównawczych do dalszych badań nad nim.

Słowa kluczowe

otwarte dane badawcze zarządzanie danymi badawczymi biblioteki naukowe otwarta nauka MOST Wiedzy MOST Danych data steward data librarian zawód bibliotekarza

Szczegóły artykułu

Biogram autora

Anna Wałek, Politechnika Gdańska

Anna Wałek, dr, Politechnika Gdańska.

Jak cytować
Wałek, A. (2021). Zarządzanie danymi badawczymi i ich udostępnianie – nowe zadania bibliotek akademickich na przykładzie Biblioteki Politechniki Gdańskiej. Biblioteka, (25 (34), 215-231. https://doi.org/10.14746/b.2021.25.11

Bibliografia

  1. Arruda Jorge V. de, Albagli S., Research data sharing during the Zika virus public health emergency, „Information Research” 2020, t. 25, nr 1, http://informationr.net/ir/25-1/paper846.html [dostęp: 22.09.2021].
  2. Coalition S., Plan S. Making full and immediate Open Access a reality, https://www.coalition-s.org/ [dostęp: 17.09.2021].
  3. Data Citation Index. Connecting data to the research it informs, https://tinyurl.com/22yca57x [dostęp: 20.09.2021].
  4. Dataset Search, https://datasetsearch.research.google.com/ [dostęp: 20.09.2021].
  5. Kokot K., Szymik A., Zadania i kompetencje bibliotekarzy w zespole ds. polityk wydawniczych polskich czasopism naukowych, „Biuletyn EBIB” 2021, nr 198, http://ebibojs.pl/index.php/ebib/article/view/738 [dostęp: 17.09.2021].
  6. Krajewski P., Szuflita-Żurawska M., Plan zarządzania danymi – jak skutecznie współpracować z naukowcami? Doświadczenia Centrum Kompetencji Otwartej Nauki przy Bibliotece Politechniki Gdańskiej, „Biuletyn EBIB” 2020, nr 5 (194), s. 1–9. DOI: 10.5281/zenodo.4281418.
  7. Le Guillou I., Covid-19: How unprecedented data sharing has led to faster-than-ever outbreak research, „Horizon. The EU Research and Innovation Magazine”, 23.03.2020, https://tinyurl.com/82y3kaat [dostęp: 20.09.2021].
  8. LIBER Europe, Data librarian, expert on research data management, description, archiving and dissemination (2018), https://tinyurl.com/2p8v2j4h [dostęp: 13.10.2021].
  9. List of datasets for machine-learning research, Wikipedia, https://tinyurl.com/2p8cchhk [dostęp: 20.09.2021].
  10. Melero R., Navarro‐Molina C., Researchers’ attitudes and perceptions towards data sharing and data reuse in the field of food science and technology, „Learned Publishing” 2020, t. 33, nr 2, s. 163–179. DOI: https://doi.org/10.1002/leap.1287.
  11. Mostwiedzy.pl [dostęp: 20.09.2021].
  12. Narodowe Centrum Nauki, Instrukcja – Polityka NCN dotycząca otwartego dostępu do publikacji, https://tinyurl.com/shhkv9ee [dostęp: 24.08.2021].
  13. Open Science Monitor 2019. Updated Methodological Note, 4.04.2019, https://tinyurl.com/2p8tuu2p [dostęp: 22.09.2021].
  14. re3data.org [dostęp: 20.09.2021].
  15. Rudow C., Baldi E., A Year of Data Insights in the Time of COVID-19, Open Data Watch, https://tinyurl.com/2p8pptdx [dostęp: 20.09.2021].
  16. Ryssevik J., The Data Documentation Initiative (DDI) metadata specification, Metanet, https://tinyurl.com/2p9c8tbu [dostęp: 17.09.2021].
  17. Sayogo D.S., Pardo T.A., Exploring the determinants of scientific data sharing: Understanding the motivation to publish research data, „Government Information Quarterly” 2013, t. 30, s. 19–31. DOI: https://doi.org/10.1016/j.giq.2012.06.011.
  18. Wałek A., Data librarian and data steward – new tasks and responsibilities of academic libraries in the context of Open Research Data implementation in Poland, „Przegląd Biblioteczny” 2019, z. 4, s. 497–512. DOI: 10.36702/pb.634.
  19. Wałek A., Lubomski P., The Bridge to Knowledge – Open Access to Scientific Research Results on Multidisciplinary Open System Transferring Knowledge Platform, „TASK Quarterly” 2017, t. 21, nr 4, s. 333–342. DOI: https://doi.org/10.17466/tq2017/21.4/e.
  20. Wilkinson M., Dumontier M., Aalbersberg I. et al., The FAIR Guiding Principles for scientific data management and stewardship, „Scientific Data” 2016, t. 3. DOI: https://doi.org/10.1038/sdata.2016.18.
  21. Wirtualny Mikroskop – Cyfrowy Atlas Tkanek i Komórek, https://wirtualnymikroskop.mostwiedzy.pl/.